9 ΦΥΣΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ

Αντιμετωπίστε το άγχος…φυσικά

Το άγχος είναι μια κατάσταση σωματική ή ψυχική, η οποία μπορεί να προκαλέσει τις σωματικές ή ψυχικές αντιδράσεις του οργανισμού μας που τελικά αποβαίνουν βλαβερές για μας.

Ο λόγος για τον οποίο το άγχος μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ψυχοσωματικές συνέπειες είναι η κινητοποίηση του συμπαθητικού αυτόνομου νευρικού συστήματος και η έκκριση κάποιων ορμονών, όπως η επινεφρίνη, η νορεπινεφρίνη και η κορτιζόλη. Οι ορμόνες αυτές σηματοδοτούν φυσικά την εγρήγορσή μας με σκοπό τη διαφυγή από κάποιον ελλοχεύοντα κίνδυνο, σε εποχές που ο άνθρωπος έδινε μάχη καθημερινά για την επιβίωσή του ρισκάροντας την ίδια του τη ζωή.Σήμερα, η αδυναμία του ανθρώπου ν`ανταπεξέλθει στις αυξημένες του υποχρεώσεις τον οδηγεί στην εμφάνιση άγχους και στην αναίτια ουσιαστικά υπερέκκριση των παραπάνω ορμονών, οι οποίες τελικά αλληλεπιδρούν με το νευρικό μας σύστημα,φθείροντας άλλα οργανικά συστήματα,όπως το ανοσοποιητικό. Καταστέλλουν, δηλαδή, την άμυνα του οργανισμού. Γι’αυτό και κάποιες από τις συνέπειες του άγχους περιλαμβάνουν ημικρανίες, εξάντληση, αϋπνία, ξηροστομία και εφίδρωση, γαστρεντερικές διαταραχές, ταχυκαρδία και σφίξιμο στο στήθος. Το πλέον ανησυχητικό όμως είναι το γεγονός ότι όταν το άγχος επιμείνει μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές διαταραχές του ψυχισμού ή στην απλούστερη περίπτωση, σε κατάθλιψη.

Οι παράγοντες που μπορεί να οδηγούν στην εμφάνιση του άγχους ποικίλλουν. Τέτοιοι είναι το έντονο φως,ο πόνος, οι ανεκπλήρωτες υποχρεώσεις μας, κάποια γεγονότα της ζωής όπως ένας θάνατος ή ένα διαζύγιο καθώς επίσης και οι γρήγοροι ρυθμοί των πόλεων. Ομως, άγχος μπορεί να προκαλέσει και η έλλειψη βασικών θρεπτικών συστατικών λόγω κακής διατροφής, το κάπνισμα καθώς και η κατανάλωση κάποιων ουσιών όπως είναι το αλκοόλ.

Η αντιμετώπιση του άγχους με βάση κάποια φαρμακευτική αγωγή δεν είναι η καταλληλότερη σε όλες τις περιπτώσεις ,δεδομένων των μακροχρόνιων συνεπειών των φαρμάκων που συνήθως συνταγογραφούνται. Και αφού το στρες αφορά σε μια μεγάλη γκάμα ηλικιών αλλά και ιδιοσυγκρασιών, καλό θα ήταν η αποβολή του να περιλαμβάνει όσο το δυνατό πιο φυσικές μεθόδους, όπου βέβαια αυτό είναι εφικτό και ενδεικνυόμενο.

Τετοιες μέθοδοι περιλαμβάνουν, τόσο κάποιες τεχνικές χαλάρωσης και αυτοσυγκέντρωσης, όπως ο οραματισμός (νοερή απεικόνιση), η μουσικοθεραπεία, ο διαλογισμός όσο και τη χρήση φυσικής προέλευσης σκευασμάτων τα οποία στόχο έχουν ν’ανακουφίσουν τα δυσάρεστα συμπτώματα του στρες με όσο το δυνατό λιγότερες παρενέργειες. Τέτοια σκευάσματα είναι οι βιταμίνες, τα βότανα και τα αιθέρια έλαια.

Πιο συγκεκριμένα, ευεργετικά μπορεί ν’αποβούν τα εξής:

ΒΟΤΑΝΑ

• ΧΑΜΟΜΗΛΙ (Matricaria chamomilla), το οποίο έχει ήπιες ηρεμιστικές ιδιότητες, με όποιο συνδιασμό βοτάνων κι αν χρησιμοποιηθεί και είναι κατάλληλο και ασφαλές ακόμα και για μικρά παιδιά.
• ΒΑΛΕΡΙΑΝΑ (Valeriana officinalis),που είναι ένα βότανο με ιδιαίτερα διαδεδομένες ηρεμιστικές και σπασμολυτικές ιδιότητες,δρα υπερ της τόνωσης του νευρικού συστήματος και χρησιμοποιείται με πολύ καλά αποτελέσματα και στην αντιμετώπιση της αϋπνίας σε συνδιασμό με ΠΑΣΙΦΛΟΡΑ
• ΠΑΣΙΦΛΟΡΑ (Passiflora incarnata)που μαζί με τη βαλεριάνα,δρούν ενάντια στα συμπτώματα του άγχους και προάγουν τον ύπνο.
• ΤΖΙΝΣΕΝΓΚ (Ginseng), το οποίο χρησιμοποιείται εδώ και εκατοντάδες χρόνια ως τονωτικό και βοηθά τον οργανισμό στο να αντιστέκεται στα συμπτώματα του άγχους. Σε γενικές γραμμές πρέπει να χρησιμοποιείται περιοδικά ανα έξι με οχτώ εβδομάδες,με διαλείμματα των δύο εβδομάδων.
• ΒΑΛΣΑΜΟ (Hypericum perforatum), ένα βότανο που χρησιμοποιείται εκτενώς στην Ευρώπη στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της κατάθλιψης και μάλιστα με εξαιρετικά αποτελέσματα. Έχοντας ιδιότητες ηρεμιστικές και αναλγητικές, το βάλσαμο μπορεί να ανακουφίσει πολλά από τα συμπτώματα του άγχους, όμως δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται γυναίκες που λαμβάνουν αντισυλληπτικά ή από ανθρώπους που λαμβάνουν θεραπεία με κυκλοσπορίνες ή που πάσχουν από νόσο του ήπατος.
• ΠΙΠΕΡΙ ΤΟ ΜΕΘΥΣΤΙΚΟ (Piper methysticum), που δρα ενάντια στο νευρικό άγχος, είναι ηρεμιστικό και προάγει μια γενικότερη ευεξία.

ΑΝΘΟΪΑΜΑΤΑ ΜΠΑΧ

Τα ανθοϊάματα αποτελούν μια απολύτως φυσική θεραπεία, χωρίς παρενέργειες και μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση πολλών αρνητικών συναισθημάτων, όπως φοβίες γνωστής ή άγνωστης προέλευσης, έλλειψη αυτοπεποίθησης και μειωμένη αυτοεκτίμηση.

ΑΡΩΜΑΤΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Τα αιθέρια έλαια είναι γνωστό ότι μπορούν να αποβούν ιδιαίτερα αποτελεσματικά σε πολλές παθήσεις, καθώς επίσης και στο άγχος. Συγκεκριμένα, για το άγχος, χρησιμοποιείστε αιθέριο έλαιο ΛΕΒΑΝΤΑΣ, είτε στο μπάνιο σας, προσθέτοντας 5-6 σταγόνες αιθερίου ελαίου, είτε βάζοντας 1-2 σταγόνες σε ένα χαρτομάντηλο ή ακόμα και στο μαξιλάρι σας, τις οποίες στη συνέχεια εισπνέετε.

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ-ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ

Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β τονώνουν και ενισχύουν το νευρικό σύστημα, το οποίο πιθανόν να έχετε καταπονήσει από τα αγχώδη συναισθήματα. Επίσης μπορεί το άγχος να πηγάζει από την έλλειψη των παραπάνω βιταμινών, γι’αυτό προτιμήστε ένα συμπλήρωμα που να περιέχει τις βασικότερες βιταμίνες του συμπλέγματος Β όπως Β1, Β3, Β6, Β12

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΕ ΜΕ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΣΟΥ...

Γνωρίζω το παιδί μου και βρίσκω το δρόμο για την επικοινωνία άρθρο της ψυχολόγου - οικογενειακής θεραπεύτριας Μαγδαληνής Αγραφιώτη

Ο δρόμος για την καλύτερη γνωριμία είναι ο ίδιος δρόμος που οδηγεί στην επικοινωνία με τα παιδιά μας.

Η επικοινωνία αυτή όταν είναι θετική και αποτελεσματική μπορούμε να μεγαλώσουμε παιδιά συναισθηματικά ασφαλή που δεν παρασύρονται από αρνητικές επιρροές, από εύκολες και επικίνδυνες διαδρομές. Μπορούμε τότε να μεγαλώνουμε υπεύθυνα παιδιά, ικανά να καταλάβουν πότε μπορούν να εμπιστεύονται και πότε να αποφεύγουν τους κοινωνικούς κινδύνους. Μέσα από την γνωριμία και την επικοινωνία με τα παιδιά μας μπορούμε να μεγαλώσουμε πολίτες που απαιτούν να εξελίσσεται μέσα σε μία κοινωνία όπου υπάρχει αλληλοσεβασμός, ειρηνική συνύπαρξη, όχι ρατσισμός και κοινωνικός αποκλεισμός. Αυτές τις αξίες τις επιδιώκουν οι γονείς εκείνοι που συνειδητοποιούν ότι είναι προς το συμφέρον της ψυχικής υγείας των παιδιών τους να ζουν σε μία κοινωνία που επικρατεί η ισοτιμία γιατί αυτή εγγυάται ένα κόσμο με λιγότερη εγκληματικότητα, λιγότερη αντιπαλότητα , και λιγότερους ανταγωνισμούς . Με άλλα λόγια , τις αξίες της ισοτιμίας τις επιδιώκουν οι γονείς που θέλουν να γνωρίζουν ότι τα παιδιά τους περπατούν στο δρόμο χωρίς φόβο για τη σωματική ασφάλειά τους. Τις επιδιώκουν οι γονείς που θέλουν να γνωρίζουν ότι τα στέλνουν σε ένα σχολικό περιβάλλον που δεν προκαλεί στεναχώριες, θυμό, απογοήτευση μέσα από ειρωνείες, ανταγωνισμούς και επιθετικότητα.

Ο δρόμος για τη γνωριμία μπορεί να έχει διαφορετικές οπτικές γωνίες...

Α) Το οικογενειακό ψυχολογικό κλίμα.

Tι είναι και πως παίζει καθοριστικό ρόλο στην συναισθηματική αγωγή του παιδιού; Ένας απλός τρόπος να συνειδητοποιήσουμε το κλίμα αυτό είναι να αναρωτηθούμε πως νοιώθουμε όταν βάζουμε το κλειδί τη στιγμή που ανοίγουμε την εξώπορτα του σπιτιού μας: χαρά; προσμονή; σφίξιμο και ένταση; θυμό; ανταγωνισμό ή θλίψη;

Τα μη λεκτικά μηνύματα έχουν περισσότερη δύναμη από τα λεκτικά. Παράδειγμα, η τρυφερή έκφραση στο πρόσωπο μας και το αγκάλιασμά μας είναι πιο πειστικά από τα λόγια «σε αγαπώ παιδί μου». Επίσης η φειδώ στις επικρίσεις, η έμφαση στην ενθάρρυνση, στην οριοθέτηση, στην πειθαρχία με αποφασιστικότητα και ηρεμία πιο πολύ πείθει τα παιδιά μας ότι τα αγαπάμε παρά τα παιγνίδια και τα άλλα αγαθά που τους αγοράζουμε ενώ ταυτόχρονα δεν ασχολούμαστε μαζί τους. Άλλο παράδειγμα: «να αγαπάς τη γιαγιά σου», λέει η μαμά στο παιδί. Την επόμενη όμως μέρα που έχει φέρει ένα ζευγάρι καινούρια παπούτσια για τον εγγονό, η νύφη κάνει ένα αποδοκιμαστικό μορφασμό για την πεθερά της. Ποιο από τα δύο μηνύματα να πιστέψει το παιδί μας; Πόσο συχνά είμαστε αντιφατικοί ανάμεσα στα λόγια και τα έργα μας;

Β) Την ηλικία.

Μία μητέρα λέει για την κόρης της των 2μισυ ετών: «η κόρη μου δεν μοιράζεται με άλλα παιδιά τα παιγνίδια της, αντίθετα λέει ‘είναι δικό μου' και δεν συνεργάζεται». Νόμιζε η μητέρα ότι αυτό ήταν πρόβλημα . Στην πραγματικότητα το παιδί σε αυτή την ηλικία συνειδητοποιεί ότι είναι ένα ξεχωριστό άτομο και τονίζει αυτή τη συνειδητοποίηση. Αυτό δεν αποτρέπει το γονιό από του να παροτρύνει το παιδί να μοιράζεται τα παιγνίδια του. Το σημαντικό είναι να μην το ερμηνεύει ως αποτυχία στο μεγάλωμα του παιδιού του.

Μία άλλη μητέρα παραπονέθηκε ότι ο γιος της επίσης 2μισυ ετών, την ταυτίζει με την κουζίνα ενώ εκείνη είναι άνθρωπος της καριέρας. «Αυτή είναι η γνώμη που έχει για μένα το παιδί μου;» αναρωτήθηκε. Εκείνο πού την οδήγησε σε αυτή την εντύπωση είναι ότι το αγόρι θέλει πολύ να είναι μαζί της στο νεροχύτη και να ζητάει να πλύνει και εκείνος πιάτα. Της εξηγήθηκε ότι σε αυτή την ηλικία αρχίζει το ενδιαφέρον των παιδιών για τη φυσική, γι αυτό ασχολούνται πολύ με το νερό, όπως αντίστοιχα τους αρέσει να παίζουν με την άμμο όταν πάμε στην αμμουδιά.

Ένας πατέρας ζήτησε να καταλάβει την 3χρονη κόρη του που την θεωρούσε ως τότε επιθετική όταν την είδε να πετάει άμμο πάνω στο πρόσωπο ενός συνομήλικου της. Αυτό που χρειαζόμαστε να γνωρίζουμε ότι μέχρι την ηλικία των 5 ετών περίπου δεν έχουν την ωριμότητα να μπουν στη θέση του άλλου ότι θα πονέσει αν του πετάξει την άμμο κατά πρόσωπο. Βέβαια μπορούμε να σταματήσουμε το παιδί από την πράξη αυτή και να του πούμε ότι πονάει το άλλο παιδάκι, αρκεί να γνωρίζουμε τα παραπάνω. Αυτό έχει μεγάλη σημασία γιατί διαφορετικά ο γονιός νομίζει ότι έχει αποτύχει με το παιδί του ενώ δεν είναι έτσι.

Γ) Το φύλο.

Μία μητέρα χαριτολογώντας είπε μήπως έγινε κάποιο λάθος στο μαιευτήριο και της παρέδωσαν άλλο αγόρι . Αυτό που εννοούσε ήταν η σύγκριση που έκανε ανάμεσα στην κόρη της που ήταν μελετηρή στο σχολείο και το ενδιαφέρον του γιου της για υπολογιστές και όχι τα μαθήματα.

Μία άλλη μητέρα ανησυχεί για το αγόρι της 7μισυ ετών που δεν εκφράζεται καλά στη γραπτή γλώσσα ενώ η κόρη της στην ίδια ηλικία είχε μεγάλη ευχέρεια στο λόγο.

Άλλο παράδειγμα: το αγόρι ασχολείται με επιμονή στις κατασκευές και τα τουβλάκια αλλά δεν έχει υπομονή να ακούσει ιστορίες σε αντίθεση με την κόρη της που της αρέσουν πολύ τα παραμύθια, και με λεπτομέρειες διηγείται την ημέρα της στον παιδικό σταθμό.. Φαίνεται όμως πιο ευαίσθητη και κλαίει με το παραμικρό. Αντίθετα ο αδελφός δεν λέει σχεδόν τίποτα πως τα πέρασε ούτε αναφέρει στους γονείς αν στεναχωρέθηκε ή μάλωσε με κάποια από τα παιδάκια. Όταν τα πηγαίνουν στην παιδική χαρά βρίσκει το φίλο του με τον οποίο χτυπιούνται. Λένε «εμείς παίζουμε».

Δ) Τις συνθήκες κάτω από τις οποίες ζει η οικογένεια.

Για παράδειγμα, οικογένειες που ζουν σε μικρά σπίτια και με περιορισμένες οικονομικές δυνατότητες χρειάζονται μεγαλύτερη κοινωνική υποστήριξη για να είναι πιο ήρεμοι και να μπορούν αν αφουγκραστούν τις ανάγκες των παιδιών τους. Με αυτούς τους ανθρώπους χρειάζεται να είμαστε πιο επιεικείς και ήρεμοι για να μπορούν να μετριάζουν το ήδη υπάρχον άγχος τους για επιβίωση.

Άλλες οικογένειες δεν έχουν συγγενείς, παππούδες και γιαγιάδες για να μεγαλώσουν τα παιδιά τους μέσα σε ευρύτερο οικογενειακό περιβάλλον. Αυτές οι οικογένειες χρειάζεται ακόμα περισσότερο να ανοιχτούν περισσότερο για να μεγαλώσουν τα παιδιά τους όχι κοινωνικά απομονωμένα ή/και να παροτρύνουν τα παιδιά τους να συμμετέχουν σε δραστηριότητες του δήμου και άλλων φορέων ώστε να ενισχυθεί η κοινωνικότητά τους.

Ε) Ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζει η οικογένεια τις αλλαγές της ζωής.

Πολλά ή μάλλον τα περισσότερα μηνύματα , όπως ήδη έχει αναφερθεί, δεν χρειάζονται να ειπωθούν με λόγια, αντίθετα φτάνουν με μεγαλύτερη δύναμη και ταχύτητα όταν ζουν την πραγματικότητα της οικογένειας. Μία πραγματικότητα είναι και το πώς αντιμετωπίζουν οι γονείς τις αλλαγές της ζωής. Οι αλλαγές: η μετοίκιση σε άλλη πόλη είτε απότομες ή/και τραυματικές όπως αρρώστιες, θάνατοι, διαζύγιο. Η ευελιξία των γονιών στις αλλαγές φαίνεται από την αναγνώριση των συναισθημάτων τους (πχ.» Λυπάμαι που αποχωρίζομαι το παιδάκι μου για πολλές ώρες» αλλά τελικά το συνηθίζει) ή («μου είναι πολύ επώδυνο και νοιώθω βαθιά θλίψη για αρρώστια ή θάνατο δικού μου προσώπου» αλλά σταδιακά επανέρχεται στην καθημερινότητα αναγνωρίζοντας επίσης ότι μερικές βαριές απώλειες δεν ξεπερνιούνται τελείως, αλλά τουλάχιστον δεν προσκολλάται κάποιος σε ενοχές για την απώλεια .)

ΣΤ) Τέλος, ένας αποτελεσματικός τρόπος να γνωρίσουμε και να επικοινωνούμε με το παιδί μας είναι να εφαρμόσουμε αυτό που λέει ο λαός:

«έχουμε δύο αυτιά και ένα στόμα, για να ακούμε περισσότερο και να μιλάμε λιγότερο». Δηλαδή, τον/την αφουγκραζόμαστε χωρίς να κρίνουμε. Είμαστε παρόντες σε αυτά που λέει και όσο μπορούμε του δίνουμε να καταλάβει ότι ακούσαμε. Ακούμε, τι πράγματα ή καταστάσεις τον/την κάνουν να χαίρεται, να φοβάται, να ελπίζει, να προσπαθεί. Παράδειγμα: ήλθε ο παιδίατρος να εξετάσει την 3χρονη κόρη. Η μαμά λέει στον γιατρό: μια και είστε εδώ δεν εξετάζετε και τον γιο μου;» ο 5χρονος άρχισε να πετάει μαξιλάρια, να φεύγει έξω στη βεράντα και να φωνάζει : «είναι άδικο να εξετάζετε ένα παιδί που δεν είναι άρρωστο». Ο μικρός έδωσε εξήγηση για τη συμπεριφορά του. Ευτυχώς που η μητέρα δεν του έδωσε ετικέτα ότι είναι «άτακτο» ή «ανυπάκουο» παιδί . Ένα άλλο παράδειγμα μίας άλλης οικογένειας: Πήγαν στο κατάστημα να αγοράσουν παπούτσια στα παιδιά τους. Την εξάχρονη κόρη και τον τετράχρονο γιο. Αφού αγόρασαν παπούτσια για τη μεγάλη , ήλθε και η σειρά του αγοριού. Ο μικρός τσίριζε και φώναζε. Οι γονείς δεν καταλάβαιναν τι του συμβαίνει αφού τον ρωτούσαν ποια από τα τρία ζευγάρια του αρέσει. Τέλος , διάλεξαν οι γονείς ένα ζευγάρι για αυτόν. Όταν έφτασαν στο σπίτι του λένε: «γιατί αγόρι μου φώναζες μήπως νομίζεις ότι αγαπάμε την αδελφή σου και όχι εσένα;» Εδώ οι γονείς σωστά προσπαθούν να μιλήσουν στην ψυχή του και δεν εστιάζουν στην συμπεριφορά του μόνο. Το αγόρι απαντάει: «όχι, νόμιζα πως δεν θα μου αγοράζατε παπούτσια»! Αυτά τα παραδείγματα θεωρητικά συμπυκνώνονται στα στάδια της συναισθηματικής αγωγής.

Σύμφωνα με τον John Gottman στο βιβλίο του "Η Συναισθηματική Νοημοσύνη των Παιδιών" (Εκδόσεις "Ελληνικά Γράμματα"), αυτά είναι: οι γονείς...
Έχουν επίγνωση των συναισθημάτων του παιδιού τους.
Βλέπουν το συναίσθημα ως μία ευκαιρία για οικειότητα και διδασκαλία.
Ακούν προσεκτικά, δείχνουν ενσυναίσθηση και αναγνωρίζουν τα αρνητικά συναισθήματα του παιδιού.
Βοηθούν το παιδί να βρει τις λέξεις για να κατονομάσει τα συναισθήματά του.
Θέτουν όρια και ταυτόχρονα εξετάζουν κάποιες στρατηγικές για την επίλυση του συγκεκριμένου προβλήματος.

Αυτό που θα συμπλήρωνα και θα τόνιζα είναι ότι ο πετυχημένος γονιός είναι αυτός, αυτή που αναγνωρίζει ότι ως άνθρωπος δεν είναι αλάνθαστος ούτε η τελειότητα είναι επιθυμητή. Έχει επί πλέον, την τάση να σημειώνει στον νου του αυτά που του αρέσουν στον εαυτό του είτε ως άνθρωπος γενικότερα, είτε ως γονιός. Η συμπεριφορά μας οδηγείται προς εκείνη την κατεύθυνση που πάει ο νους μας. Έτσι θα έχουμε μεγαλύτερες πιθανότητες να επαναλαμβάνουμε ό,τι θεωρούμε ως λειτουργικό για την οικογένεια και τα παιδιά μας.

ΔΥΣΛΕΞΙΑ.... ΓΙΑ ΟΛΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΝΑ ΜΕΤΡΟ...

Διέπρεψαν στους τομείς τους, αν και δυσλεκτικοί - τα παραδείγματα είναι πολλά: ο Πάμπλο Πικάσο, ο Αινστάιν, ο Τζόν Κένεντι, η Αγκάθα Κρίστι, ο Ουόλτ Ντίσνει, ο Τόμας Τζέφερσον, ο Τζόρτζ Ουάσινγκτον κ.α.

H δυσλεξία επηρεάζει τη ζωή εκατομμυρίων παιδιών και ενηλίκων σε όλο τον κόσμο, με σοβαρές εκπαιδευτικές, ψυχολογικές και κοινωνικές συνέπειες. Εκδηλώνεται τα πρώτα χρόνια φοίτησης στο δημοτικό σχολείο, ως μία απροσδόκητη και ανεξήγητη μαθησιακή δυσκολία στην ανάγνωση και στη γραφή, σε φυσιολογικά παιδιά με κανονική ή και ανώτερη ευφυΐα, που μέχρι τότε τίποτε δεν έδειχνε ότι είχαν κάποιο πρόβλημα.

Οφείλεται σε νευρολογική διαταραχή που επηρεάζει θεμελιακές λειτουργίες της μάθησης. «Παρουσιάζεται σε παιδιά με κανονική ή και ανώτερη νοημοσύνη που φοιτούν σε κανονικά σχολεία κι έχουν εκτεθεί σε συνήθη κοινωνικά και πολιτιστικά ερεθίσματα» σημειώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η παιδίατρος - αναπτυξιολόγος, Λωρέττα Θωμαΐδου (Ιατρείο Αναπτυξιακής Παιδιατρικής, Α΄ Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών).

Ο καθηγητής Μαθησιακών Δυσκολιών στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Γιώργος Θ. Παυλίδης τονίζει ότι «η δυσλεξία είναι ειδική μαθησιακή δυσκολία στα γραπτά. Δηλαδή, οι δυσλεξικοί παρουσιάζουν μεγάλη δυσκολία στην ανάγνωση -πολύ αργή, με λάθη-, στην ορθογραφία και δυσκολεύονται να μεταφέρουν τον προφορικό τους λόγο στο γραπτό».

Η προσφορά του κ. Παυλίδη στο θέμα της δυσλεξίας έχει αναγνωριστεί παγκοσμίως, καθώς είναι ο εφευρέτης του τεστ Οφθαλμοκίνησης για την ακριβή διάγνωση της δυσλεξίας, αντιπρόεδρος της Διεθνούς Ακαδημίας Προβλημάτων Μάθησης και διευθυντής 20 Ερευνητικών Προγραμμάτων στην Αγγλία, στις ΗΠΑ και στην Ελλάδα. Όπως τονίζει, «η δυσλεξία είναι θείο δώρο όταν γνωρίζουμε την ύπαρξή της και την αντιμετωπίζουμε σωστά. Αντιθέτως η άγνοια τη μετατρέπει σε μειονέκτημα».

«Είναι βιολογικής αιτιολογίας, κυρίως κληρονομική (γονίδια 1, 6 και 15). Επίσης είναι ιδιαίτερα παραπλανητική κατάσταση, επειδή δεν φαίνεται στην καθημερινή προφορική επικοινωνία. Οι δυσλεξικοί είναι συνήθως προικισμένα άτομα, υψηλής ευφυΐας, με ιδιαίτερα μεγάλη δημιουργικότητα, εφευρετικότητα και καλό προφορικό λόγο», λέει ο καθηγητής Μαθησιακών Δυσκολιών.

Αντιμετώπιση της δυσλεξίας

Επειδή η δυσλεξία είναι κυρίως κληρονομική, υπάρχει από τη γέννα. Συνεπώς, υπάρχει και μπορεί να εντοπισθεί από την προσχολική ηλικία με βιολογικά τεστ, όπως είναι το τεστ «Παυλίδη». Διεθνώς, η δυσλεξία εμφανίζεται σε 4 αγόρια προς 1 κορίτσι, που σημαίνει ότι τα αίτιά της είναι βιολογικά, γι’ αυτό και τα διαφορετικά κοινωνικο-πολιτιστικά περιβάλλοντα δεν επηρεάζουν την αναλογία αγοριών (4) - κοριτσιών (1).

Ο κ. Παυλίδης συμβουλεύει γονείς και εκπαιδευτικούς για έγκαιρη και ακριβή διάγνωση της δυσλεξίας, η οποία πρέπει να συνδυάζεται με την αποδοχή της κατάστασης, την κατανόηση και με την θετική αντιμετώπιση.

Τα παιδιά και ιδιαιτέρως τα δυσλεξικά, είναι πολύ πιο ευαίσθητα στην απόρριψη και στην αρνητική - ταπεινωτική κριτική, διότι την υφίστανται διαρκώς. Είναι αναγκαίο να γίνει συνειδητή προσπάθεια τόνωσης του ηθικού τους και να αποφεύγονται οι αρνητικές και οι υποτιμητικές παρατηρήσεις, γιατί μειώνουν την αυτοπεποίθηση, τα κίνητρα και συνεπώς, τη σχολική επίδοση.

Η στοργική, ενθαρρυντική και η αξιοπρεπής αντιμετώπιση των δυσλεξικών, επιφέρει θετικά αποτελέσματα τόσο στον ψυχο-κοινωνικό όσο και στο μαθησιακό τομέα. Αλλάζει η ζωή τους προς το καλύτερο και οδηγούνται από την αποτυχία στην επιτυχία, από τη δυστυχία στην ευτυχία.


Σίγουρα στην εποχή μας, μπορούμε να παρατηρούμε και να κατανοούμε πράγματα, που οι παλαιότερες γενιές δεν τα έδιναν καθόλου σημασία.... Θα παρακαλούσα όμως τους γονείς και κυρίως τις μητέρες, να μην κάνουν χρήση της δυσλεξίας για να δικαιολογήσουν την αδυναμία των παιδιών τους... Πιστεύω (και αυτό αποτελεί καθαρά δική μου γνώμη) πως έχει γίνει ένα είδος μόδας... Ναι, να βοηθήσουμε τα παιδιά μας.... Ναι να ελέγξουμε, αν όντως υπάρχει πρόβλημα....Μην επιμένουμε όμως, εφόσον οι ενδείξεις  μας το αποκλείουν... Υπάρχουν παιδιά εκεί έξω, που έχουν όντως πρόβλημα και τα αδικούμε, με την συμπεριφορά μας...

Η μοναξιά στην εφηβεία...

Έφηβοι και Μοναξιά

της

Σμαρώς Ταμπάκη,

Ψυχολόγου, MSc Σχολικής Ψυχολογίας

Στελέχους του Συμβουλευτικού Σταθμού Νέων

Οι περισσότεροι άνθρωποι βρίσκονται πάνω

στον κόσμο όχι μέσα σ’ αυτόν. Σαν σβώλοι

από όμορφες πέτρες ακουμπάν αλλά είναι χωριστοί

J. Muir

 Προσδιορισμός του όρου

Η μοναξιά είναι ένα θλιβερό συναίσθημα απομόνωσης από τους άλλους ανθρώπους, που συνοδεύεται συνήθως από κούραση ψυχική, πικρία ακόμη και απόγνωση. Δεν ταυτίζεται με την συνειδητή επιλογή κάποιου να μείνει μόνος του.

Όταν κανείς  επιλέγει να περάσει λίγο χρόνο μακριά από τους άλλους για να ηρεμήσει και να σκεφτεί δεν πάσχει από μοναξιά. Όταν είμαι μόνος (διαβάζουμε από το βιβλίο του Clark Moustakas «Μοναχικότητα και αγάπη», εκδόσεις Τάμασος, Αθήνα 1972) )μπορεί να ξαναζώ ένα ευχάριστο περιστατικό, να σκέφτομαι μια πρόσφατη συνάντηση, μπορεί να φαντάζομαι ή να αναμένω ένα ταξίδι, μπορεί να εξετάζω ένα θέμα ή ένα πρόβλημα, μπορεί να σκέφτομαι μια ιδέα ή κάτι που σχεδιάζω, μπορεί απλώς να κοιτάζω τη φύση και τα χρώματα. Συχνά το να είμαι μόνος με διευκολύνει στο να παίρνω αποφάσεις, να φτάνω στα δικά μου συμπεράσματα, χωρίς πίεση ή επίδραση από άλλους. Όταν όμως δεν είναι αποτέλεσμα επιλογής, αισθάνεται κανείς ένα αόριστο αίσθημα έλλειψης ικανοποίησης, ότι κάτι δεν πάει καλά, ότι υπάρχει ένα  κενό στη ζωή του.

Επίσης η μοναξιά δεν ταυτίζεται με την κοινωνική απομόνωση και έτσι  μπορεί κάποιος να βιώσει μοναξιά ακόμη και όταν βρίσκεται μέσα στο πλήθος, στην παρέα του ή στην οικογένειά του, αν αισθάνεται ότι οι άλλοι τριγύρω

δεν τον ακούνε, δεν τον κατανοούν, ή δεν τον αγαπούν. Υπάρχουν άτομα με ελάχιστους φίλους που όμως δεν νιώθουν μοναξιά και άτομα περιτριγυρισμένα από πολλούς φίλους που νιώθουν ολομόναχα.

Μάλιστα οι ερευνητές διακρίνουν δύο τύπους μοναξιάς. Ο ένας τύπος είναι η κοινωνικού τύπου μοναξιά που είναι αποτέλεσμα έλλειψης κοινωνικών σχέσεων και η συναισθηματικού τύπου που είναι αποτέλεσμα της απουσίας ενός σταθερού και ειλικρινούς δεσμού με ένα άλλο πρόσωπο που προσφέρει αγάπη και ασφάλεια.

Στην έκθεση του   μαθητής της Α΄ Λυκείου αναφέρει : «η μοναχικότητα είναι μια πιεστική κατάσταση του νου που κανένας δεν επιθυμεί όμως όλοι την υπομένουμε. Όταν είμαι μοναχικός δεν είναι γιατί είμαι φυσικά αποκομμένος από τους ανθρώπους αλλά γιατί απορρίπτομαι από κείνους που σέβομαι και αγαπώ. Αν ένας στενός φίλος στραφεί εναντίον μου, θίγομαι και αισθάνομαι μοναχικός…μερικές φορές οι γονείς μου φαίνονται άδικοι. Δεν υπάρχει κανένας να στραφώ κοντά του και αισθάνομαι απελπισμένος, χαμένος. Όταν κάποιος κάνει μια απερίσκεπτη κριτική, που αγγίζει μια από τις αδυναμίες μου αυτό μου κόβει την αναπνοή. Αμφιβάλλω αν ό τι λένε είναι πράγματι αληθινό. Ύστερα υπάρχει και ένα άλλο είδος μοναχικότητας …όταν δοκιμάζω κάτι καινούριο και θαυμάσιο, ένα νέο έντονο βίωμα μου αρέσει να μένω μόνος, εκεί που μπορώ να το σκεφτώ, να θυμηθώ κάθε μέρος του. Μ΄ αρέσει να κολυμπώ σε κείνες τις ευτυχισμένες αναμνήσεις. Αυτό είναι μια μοναχικότητα που ικανοποιεί. Η μοναχικότητα είναι μια σπουδαία πλευρά της ζωής μου είτε είμαι σε μια ευτυχισμένη, ικανοποιητική είτε σε μια απελπισμένη, καταπιεστική κατάσταση του νου» (από το βιβλίο «Μοναχικότητα και αγάπη» βλ. παραπάνω)

 Το συναίσθημα της μοναξιάς και η κατάθλιψη

Η μοναξιά σχετίζεται με την καταθλιπτική διάθεση ή συναίσθημα, δηλαδή το συναίσθημα της λύπης, θλίψης ή ακόμα και της απόγνωσης που εκδηλώνεται με δυσφορία, κλάμα και συχνή λεκτική διατύπωση αυτής της δυσφορίας, απουσία ενδιαφέροντος για δραστηριότητες, μειωμένη ικανότητα συγκέντρωσης της προσοχής, μειωμένη ενεργητικότητα, η διαταραχή όρεξης και ύπνου, η αυτουποτίμηση και αυτομομφή.

Η διαφορά βρίσκεται στις πηγές των δύο φαινομένων, της μοναξιάς και της κατάθλιψης. Η μοναξιά θεωρείται ως συνέπεια της αποτυχίας του ατόμου ή της έλλειψης ικανοτήτων στον διαπροσωπικό τομέα μόνο. Η κατάθλιψη μπορεί να προέρχεται από αποτυχίες σε διάφορους τομείς, κυρίως από αποτυχίες στην εκτέλεση ενός έργου, από την αδυναμία πραγματοποίησης σκοπών και εκπλήρωσης προσδοκιών, καθώς και από τα διάφορα, αιφνίδια εμφανιζόμενα, τραυματικά γεγονότα (π.χ. θάνατος σημαντικού προσώπου)

Στην έκθεση ενός κοριτσιού της Α΄ Λυκείου διαβάζουμε «η μοναχικότητα μου δίνει ένα ψυχρό αίσθημα σαν την μοναχικότητα που νιώθει η γη το χειμώνα, όταν την εγκαταλείπουν τα πουλιά και τα τραγούδια και αισθάνομαι σα να μην έχω φίλο στον κόσμο. Ολόκληρο το σπίτι είναι τώρα  χωρίς ζωή και αυτό με κάνει να νιώθω λυπημένη. Η κατάθλιψη είναι πράγματι ένα μέρος αυτής της μοναχικότητας…είναι σα να είσαι παγιδευμένος σε ένα παράξενο κόσμο μοναχικότητας, ένα κόσμο στον οποίο είσαι πιασμένος σε μεγάλο κενό»

 Μοναξιά και  αποδοχή από τους συνομηλίκους - φίλοι

Όσο περισσότερο είναι κάποιος αποδεκτός από τους συνομηλίκους τους τόσο λιγότερη μοναξιά κοινωνικού τύπου αισθάνεται. Φαίνεται αντίθετα ότι τα παιδιά που δεν είναι συμπαθή και απορρίπτονται από τους συνομηλίκους τους κινδυνεύουν περισσότερο να νιώσουν μοναξιά. Όσο περισσότερο μάλιστα απορρίπτεται κάποιος από τους συνομηλίκους του τόσο μεγαλύτερη μοναξιά νιώθει.

Η ύπαρξη ενός πολύ καλού φίλου είναι ασπίδα κατά της μοναξιάς. Ο καλός φίλος στον οποίο κάποιος μπορεί να μιλήσει εμπιστευτικά και να αναζητήσει βοήθεια σε δύσκολες στιγμές προφυλάσσει από την συναισθηματικού τύπου μοναξιά. Ο καλός φίλος μπορεί να μην είναι από την ίδια τάξη αλλά από κάποια άλλη τάξη στο ίδιο σχολείο, από το φροντιστήριο, από τη γειτονιά ή και μέσα από την οικογένεια (ο αδελφός - αδελφή).

Επομένως, αισθάνεται κανείς μοναξιά όταν έχει λιγότερες διαπροσωπικές σχέσεις από όσες θα επιθυμούσε ή όταν αυτές οι σχέσεις δεν είναι τόσο ικανοποιητικές όσο θα ήθελε. Αυτό  δείχνουν και οι εκφράσεις με τις οποίες σχολίασαν τι είναι μοναξιά κάποιοι μαθητές : «κανείς δε με αγαπά», «δεν μπορείς να εμπιστευτείς κανέναν», «δεν υπάρχει κανείς να σε βοηθήσει», «δεν έχεις κανένα να συζητήσεις μαζί του».  Όταν οι σχέσεις είναι υγιείς (υπάρχει ειλικρίνεια, αγάπη, επικοινωνία) δεν αισθανόμαστε τόσο μόνοι.

 Μοναξιά και αυτοεκτίμηση

Η αυτοεκτίμηση είναι μια προσωπική εκτίμηση της αξίας του ατόμου και αναφέρεται σε συναισθήματα αποδοχής και αυτοσεβασμού. Η αυτοεκτίμηση έχει τις ρίζες της στον κοινωνικό περίγυρο. Η εικόνα που σχηματίζει κάποιος για τον εαυτό του μοιάζει με έναν κοινωνικό καθρέφτη, δεδομένου ότι η εικόνα αυτή συντίθεται από τις εντυπώσεις που νομίζουμε ότι οι άλλοι έχουν για μας. Εννοείται ότι δεν ασκούν όλα τα μέλη του κοινωνικού περίγυρου ίση επιρροή στη ζωή ενός ατόμου. Αντιθέτως οι γνώμες κάποιων ανθρώπων αξιολογούνται από το άτομο ως πιο σημαντικές (της μητέρας, του πατέρα, των αδελφών, των δασκάλων, των φίλων, των συμμαθητών)

Επίσης η αυτοεκτίμηση επηρεάζεται από τις προσωπικές φιλοδοξίες και την υποκειμενική αξιολόγηση με βάση την οποία το άτομο αποφασίζει αν πετυχαίνει η αποτυγχάνει. Αν κάποιος έχει υψηλή αυτοαντίληψη  σε τομείς που κρίνονται σημαντικοί από τον ίδιο θα έχει υψηλή αυτοεκτίμηση. Για παράδειγμα θα επηρεαστεί αρνητικά η αυτοεκτίμηση ενός  παιδιού  που έχει αρνητική αυτοαντίληψη για τις σχολικές του επιδόσεις (αξιολογεί ότι δεν τα καταφέρνει στα μαθήματα) και ταυτόχρονα θεωρεί πολύ σημαντική την επιτυχία του σε αυτόν τον τομέα.

 Μοναξιά και αντίληψη του παιδιού για τις κοινωνικές του δεξιότητες

Η έννοια των κοινωνικών δεξιοτήτων περιλαμβάνει επιμέρους ικανότητες όπως η πρωτοβουλία για την έναρξη μιας φιλικής σχέσης, η θετική ανταπόκριση στις προσεγγίσεις των άλλων, η ανεκτικότητα, η ικανότητα ακρόασης των άλλων, η ένδειξη κατανόησης, η ακριβής επικοινωνία, η ομαλή ένταξη και η λειτουργία στην ομάδα, το κοινωνικό θάρρος και η διεκδικητική συμπεριφορά.

Από έρευνα που έγινε φαίνεται ότι τα ίδια τα παιδιά συνδέουν τη μοναξιά των συμμαθητών τους με τις κοινωνικές τους δεξιότητες. Για τα παιδιά που κατά τη γνώμη τους ένιωθαν πολλή μοναξιά ανέφεραν φράσεις χαρακτηριστικές όπως , κάθονται με σταυρωμένα χέρια στα διαλείμματα, δεν προσπαθούν να κάνουν φιλίες, δεν παίζουν με τους άλλους …

 Συχνότητα και ένταση του προβλήματος

Το συναίσθημα της μοναξιάς έχει ερευνηθεί κυρίως στους ενήλικους και αισθητά λιγότερο στους εφήβους. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι πολλοί

ερευνητές πιστεύουν ότι τα παιδιά δεν νιώθουν μοναξιά και ότι ο άνθρωπος αρχίζει να νιώθει μοναξιά από την εφηβεία και μετά. Νεότερα όμως ερευνητικά δεδομένα στηρίζουν την άποψη ότι και τα παιδιά βιώνουν αυτό το συναίσθημα και μάλιστα αυτό δεν διαφέρει πολύ από το αντίστοιχο των ενηλίκων. Ακόμα και τα πολύ μικρά παιδιά (νηπιαγωγείου και δημοτικού) μπορούν να απαντήσουν σωστά στην ερώτηση τι είναι μοναξιά.

Η ηλικία των δεκατεσσάρων είναι κάποιες φορές η πιο μοναχική ηλικία για ένα παιδί. Ξαφνικά αρχίζει να αμφισβητεί τους σημαντικούς δεσμούς στη ζωή του-την οικογένειά του, τους φίλους και τις δραστηριότητες που νόμιζε ότι αντιπροσώπευαν τα ενδιαφέροντά του. Αυτά τον τρομάζουν και αποσύρεται βαθύτερα στον εαυτό του για να προσπαθήσει να σκεφτεί και να σχηματοποιήσει τι μπορεί να εμπιστεύεται σαν πραγματικό, ποιους μπορεί να εμπιστεύεται, ποιος είναι ο ίδιος.

Η μοναξιά ενοχλεί πιο πολύ τους εφήβους σε σύγκριση με τους προεφήβους. Έτσι το ποσοστό των μαθητών 13 και 14 ετών που ορίζει τη μοναξιά ως σημαντικό πρόβλημα κυμαίνεται στο 54,3%, το αντίστοιχο ποσοστό των 15άρηδων είναι 73,8%, ενώ στους 16άρηδες και 17άρηδες ανεβαίνει στο 80,3%. Η μοναξιά φαίνεται πως ενοχλεί τα κορίτσια (75,4%) περισσότερο από ό,τι τα αγόρια (63,6%) (ΤΟ ΒΗΜΑ, Κωδικός άρθρου: B14926A491)

Οι συχνότεροι  τρόποι αντιμετώπισης της μοναξιάς

Η μοναξιά είναι η υποκειμενική εμπειρία της κοινωνικής απομόνωσης και αποτελεί παράγοντα κινδύνου για πλήθος προβλημάτων υγείας, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται η καρδιοπάθεια και η κατάθλιψη, σημειώνουν οι ερευνητές στην «Επιθεώρηση Κλινικής Νοσηλευτικής» όπου δημοσιεύεται η μελέτη τους. Επίσης νέα έρευνα συνδέει τη μοναξιά με την επιτάχυνση της γήρανσης. Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύονται στο περιοδικό «Current Directions in Psychological Science».

Ευτυχώς όμως,  υπάρχουν τρόποι για να αντιμετωπίσει κάποιος την μοναξιά. Σε μια έρευνα του πανεπιστημίου Αθηνών για τη συχνότητα των στρατηγικών που χρησιμοποιούν τα παιδιά για να αντιμετωπίσουν τη μοναξιά οι συχνότερες απαντήσεις ήταν:  

·        Η παρακολούθηση τηλεόρασης και dvd, καθώς και η ενασχόληση με τα ηλεκτρονικά παιχνίδια

·        Η αναζήτηση συντροφιάς στους συνομηλίκους

·        Το διάβασμα (σχολικό-εξωσχολικό)

·        Το ατομικό παιχνίδι

Ακολουθούσαν στρατηγικές  με πολύ μικρότερη συχνότητα όπως:

·        Ενεργητικές δραστηριότητες /αθλητισμός

·        Αναζήτηση συντροφιάς στους γονείς

·        Δραστηριότητες όπως μουσική, χορός, ζωγραφική

·        Αναζήτηση συντροφιάς στα αδέλφια

·        Προσπάθεια για λήθη

Η ενεργητική ανιμετώπιση της μοναξιάς

Η μοναξιά μπορεί να γίνει πιο έντονη εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο την αντιμετωπίζει κανείς. Σκέψεις όπως, κάτι δεν πάει καλά με μένα, είμαι βαρετός, δεν αρέσω σε κανέναν, πάντα τα κάνω θάλασσα, χειροτερεύουν την κατάσταση. ”Αυτοί οι οποίοι συνοδεύονται από υγιείς σκέψεις δεν είναι ποτέ μόνοι” (P. Sidney)

Η ενεργητική αντιμετώπιση της μοναξιάς (που θεωρείται και η καλλίτερη) είναι η αναζήτηση συντροφιάς αλλά τα περισσότερα παιδιά επικεντρώνονται σε παθητική αντιμετώπιση/αποφυγή, όπως στην παρακολούθηση τηλεόρασης και dvd, καθώς και στην ενασχόληση με τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Επίσης πολλοί αναζητούν παρέα μέσω του διαδικτύου. Μια  νέα επιστημονική μελέτη που έχει τίτλο «HomeNet» έρχεται να ανατρέψει την πεποίθηση πως το Internet, λόγω του αμφίδρομου χαρακτήρα του, είναι ένα «κοινωνικά υγιές» μέσον μαζικής επικοινωνίας. Οι συμμετέχοντες στην έρευνα δραστηριοποιούνταν... κοινωνικά μέσω του Internet. Χρησιμοποιούσαν το e-mail και συνομιλούσαν on line. Όμως, σταμάτησαν να συναναστρέφονται με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας και ο κύκλος των φίλων μίκραινε όσο μεγάλωνε ο χρόνος που    περνούσαν   «σεσύνδεση»

Για να μπορούμε να αντιμετωπίσουμε με τον καλλίτερο τρόπο την μοναξιά, δηλαδή βρίσκοντας συντροφιά πρέπει να δουλέψουμε πρώτα απ’ όλα πάνω στον εαυτό μας, να γίνουμε  πιο προσεκτικοί στο τι μας λέει ο άλλος, πιο ειλικρινείς, με μεγαλύτερη κατανόηση και ανεκτικότητα για τους άλλους. Αν υπάρχει κάποιο άτομο που μας αρέσει  να κάνουμε  εμείς την πρώτη προσπάθεια για επικοινωνία. Αν  περιμένουμε να κάνει πρώτος ο άλλος την κίνηση, μπορεί να μην γίνει ποτέ, γιατί και αυτός μπορεί να διστάζει.  Αν οι φίλοι μας ή οι γονείς και τα αδέλφια μας έχουν απογοητεύσει αυτό που χρειάζεται είναι να τους αποδεχθούμε γι' αυτό που είναι και για τα καλά που έχουν και ταυτόχρονα να αναζητήσουμε μια καινούργια φιλία-σχέση πιο ώριμη και ουσιαστική.

Από τα πρακτικά συνεδρίασης της Βουλής των Εφήβων διαβάζουμε ότι είναι σημαντικό να εκτιμάμε όλες μας τις σχέσεις με τις ιδιαιτερότητες τους και να μη χάνουμε ευκαιρία για μια νέα φιλία. Αξίζει πραγματικά να μάθουμε να αξιοποιούμε σωστά τον ελεύθερο χρόνο μας και να επικοινωνούμε με τους ανθρώπους και όχι μόνο με αυτούς που ξέρουμε ότι μας έχουν ανάγκη, αλλά και με άλλους που βλέπουμε καθημερινά και προσπερνάμε αδιάφορα.

«Ας ασχοληθούμε λίγο με τα προβλήματα των άλλων. Ας προσπαθήσουμε να διώξουμε τη μοναξιά από όπου υπάρχει και να βάλουμε στη θέση της τη φιλία και την ομόνοια. Ας δώσουμε εμείς το παράδειγμα, τριακόσια παιδιά από όλα τα μέρη της Ελλάδας και όχι μόνο. Μιλήσατε με αυτούς που κάθονται δίπλα σας, μπροστά σας, πίσω σας; Υποθέτω πως οι περισσότεροι ναι, μιλήσατε. Κάντε όμως ένα βήμα παραπάνω. Γίνεται φίλοι μαζί τους, κρατηθείτε σε επικοινωνία μαζί τους και μετά τη συνεδρίαση. Η επικοινωνία είναι τέχνη που όλοι μας γνωρίζουμε, απλά μερικοί από μας αρνούμαστε να τη χρησιμοποιήσουμε»

Πώς θα μπορούσε να βοηθήσει το σχολείο;

Πάλι από τη Βουλή των Εφήβων διαβάζουμε: «Το σχολείο, λοιπόν, πρέπει να δώσει μεγαλύτερη βαρύτητα στα μαθήματα που διαμορφώνουν τις προσωπικότητες των μαθητών, φέρνοντάς τα σε επαφή με αιώνιες και διαχρονικές αξίες και με την ομορφιά της ζωής. Έτσι θα δημιουργηθούν άνθρωποι ολοκληρωμένοι και υγιείς ψυχικά, ανοιχτόμυαλοι, κοινωνικοί και ανθρωπιστές που θα καταλάβουν ότι τα προβλήματα σε όλους τους τομείς της καθημερινότητας υπάρχουν και θα υπάρχουν, αλλά και που θα ζουν με ένα συνεχές όραμα για ένα καλύτερο μέλλον. Για όλους αυτούς τους λόγους θα πρέπει, πιστεύω, να δώσουμε μεγαλύτερη σημασία σε μαθήματα παρεξηγημένα, αλλά που έχουν τόσα πολλά να προσφέρουν σε όλους μας, όπως τα κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας και η Φιλοσοφία»

 Αλλά και ο ρόλος των εκπαιδευτικών είναι σημαντικός. Ο εκπαιδευτικός όταν αντιληφθεί ότι ένα παιδί βιώνει συναισθήματα μοναξιάς χρειάζεται να ενισχύει σταθερά την αυτοεκτίμηση του μαθητή, παρέχοντάς του ευκαιρίες σίγουρης επίτευξης που θα τονώσουν την ακαδημαϊκή του επιτυχία και να ενθαρρύνει τη συμμετοχή του σε ομάδες παιχνιδιού και σε ομάδες εργασίας

Οι γονείς επίσης θα πρέπει να ενθαρρύνουν τις κοινωνικές επαφές της οικογένειας ως συνόλου διδάσκοντας έμπρακτα τη σπουδαιότητα των ανθρωπίνων σχέσεων για την ατομική και κοινωνική ψυχική υγεία και προσφέροντας  στα παιδιά τους  σημαντικές άλλες διεξόδους για την καταπολέμηση του συναισθήματος της μοναξιάς.

 Κλείνοντας …

«Και αν κάποια μέρα βρεθούμε σε μία στιγμή αδυναμίας και νοιώθουμε ότι πνιγόμαστε, ότι είμαστε μόνοι και ότι η κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε δεν πρόκειται να αλλάξει, ας θυμηθούμε τι είχε πει ο Νίκος Καζαντζάκης: Έχεις τα πινέλα, έχεις τις μπογιές, ζωγράφισε τον παράδεισο και μπες μέσα» (από τη Βουλή των Εφήβων)

ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ...(ΕΙΝΑΙ ΑΡΡΩΣΤΙΑ)

Tο σώμα μας, κατά τους ανθρωπολόγους, το τι τρώμε ή τι δεν τρώμε, το πώς ντυνόμαστε, οι καθημερινές τελετουργίες μέσα από τις οποίες το υπηρετούμε, είναι ένα ισχυρό διάμεσο, μία παντοδύναμη συμβολική φόρμα πάνω στην οποία εγγράφονται οι ιεραρχήσεις, οι κανόνες, οι αξίες μας.
Μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα ο όρος αλλά και η έννοια της νευρικής ανορεξίας ήταν σχεδόν άγνωστη. Το 1873 στη Γαλλία πρωτοακούγεται ο όρος 'υστερική ανορεξία' και την ίδια χρονιά ο William Gull στη Μ. Βρετανία την ονομάζει 'ανορεξία νερβόζα' (όπως λέγεται και σήμερα). Όμως, ήταν από το 1960 και έπειτα όπου η ανάπτυξη του νέου πολιτισμού των ΜΜΕ φέρνει την εικόνα του ισχνού, αποστεωμένου, σχεδόν άφυλου σώματος, στο σπίτι μας και επηρεάζει τις επόμενες γενιές των νέων κοριτσιών. Είναι απλά θέμα μιμητισμού και επιρροής ή συγκεκριμένη πάθηση; Φυσικά και όχι.
Πρόκειται για ψυχογενή κατάσταση, ένα σύνδρομο αυτοεπιβαλλόμενης ασιτίας. O ασθενής εκουσίως περιορίζει την πρόσληψη τροφής φοβούμενος την αύξηση του βάρους. Η νευρική ανορεξία είναι η ασθένεια που συνίσταται στον παράλογο φόβο του πάχους και εκδηλώνεται με την ψυχαναγκαστική άρνηση να δεχτεί κανείς τροφή. Ας τονιστεί ότι η λέξη 'ανορεξία' είναι αποπροσανατολιστική στο μέτρο που το σύνδρομο δεν αφορά σε διαταραχή της όρεξης του ασθενή (η όρεξη δεν προσβάλλεται παρά μόνο αργά στην πορεία της νόσου).
Η νευρική ανορεξία μπορεί να εκδηλωθεί σε όλες τις ηλικίες, εντούτοις είναι συχνότερη στην εφηβεία μεταξύ 13 και 20 ετών (1 αγόρι στα 10 κορίτσια που πάσχουν).
Εφ’ εξής νομιμοποιούμεθα να χρησιμοποιούμε λοιπόν την λέξη 'η ασθενής' και να αναφερόμαστε σ’ αυτές τις ηλικίες.
ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ:

• Απώλεια βάρους (πάνω από 10% του αρχικού) σχετιζόμενη με μία έντονη επιθυμία ισχνότητας
• Εσφαλμένη εκτίμηση (διαστρέβλωση) για το βάρος και τη μορφή του σώματός της σε βαθμό που να μπορεί να δει το 'λίπος' της ακόμα και όταν το σώμα της είναι αποστεωμένο
• Αμηνόρροια (απουσία 3 τουλάχιστον εμμήνων ρύσεων)

Πιο ειδικά συμπτώματα συμπληρώνουν την εικόνα της νευρικής ανορεξίας (σε ανάλογα χρονικά στάδια της νόσου, δηλ. όχι όλα εξ’ αρχής). H ασθενής μπορεί να εμφανίσει: Καταθλιπτική διάθεση, απόσυρση, αϋπνία, ευερεθιστότητα, μείωση της σεξουαλικής επιθυμίας αλλά και καθαρά σωματικά συμπτώματα, όπως κοιλιακοί πόνοι, δυσκοιλιότητα, δυσανεξία στο ψύχος.
Τέλος, το κατεξοχήν χαρακτηριστικό που εμφανίζεται με συνέπεια σε όλες τις ασθενείς είναι η άρνηση να διατηρήσουν το κανονικό βάρος τους σύμφωνα με την ηλικία και το ύψος τους αλλά και η άρνηση να δεχτούν τους κινδύνους που συνεπάγεται το ιδιαίτερα χαμηλό βάρος. Εκτός από ορισμένους 'πραγματικούς' παράγοντες που ενοχοποιούνται για την νευρική ανορεξία, όπως οι συνεχείς, δραματικά ολιγοθερμικές δίαιτες ή οι άστατες διατροφικές συνήθειες μίας οικογένειας, συχνά αναφέρονται οι υπερπροστατευτικές ή πολύ αυστηρές οικογένειες ως ενισχυτικές της παθολογίας της ανορεξικής ασθενούς.
Κι αυτό γιατί από τους κύριους παράγοντες που οδηγούν την ασθενή στη νόσο, θεωρείται η εσωτερική της σύγκρουση μεταξύ εξάρτησης και αυτονομίας. Η επιθυμία της ασθενούς να μην εισβάλλει τίποτα στο σώμα της (αντικείμενο ανάγκης βλ. τροφή) δεν είναι τίποτα άλλο παρά το παράδοξο αίτημα για υπεράσπιση της αυτονομίας της. Εξίσου παράδοξο βέβαια αποτελεί το γεγονός ότι η ανορεξική ασθενής θα βρεθεί τελικά ακόμα πιο εξαρτημένη από το περιβάλλον από το οποίο ήθελε ν’ απελευθερωθεί. Στην ψυχαναλυτική σκέψη, ως πιθανή αιτιολογία εικάζεται ο ασυνείδητος φόβος της ασθενούς να μείνει έγκυος, να μεγαλώσει, μία άρνηση τελικά της σεξουαλικής επιθυμίας.
Η άρνηση αυτή συνδέεται με την άρνηση/ απόρριψη της τροφής και δίνει στην ασθενή την αίσθηση ότι υπάρχει από μόνη της καθώς το σώμα και οι λοιπές σωματικές δραστηριότητες δεν εξαρτώνται από την έξωθεν επιρροή (τίποτα απ’ έξω δεν με επηρεάζει, δεν μπορεί να διεισδύσει). Υπόβαθρο των παραπάνω αποτελεί η ναρκισσιστική ευθραυστότητα των ασθενών αυτών που καθιστά δύσκολες τις σχέσεις τους με τους άλλους καθώς αυτές βιώνονται ως 'διεγερτικές' και επικίνδυνες. Η διαταραχή της διατροφικής συμπεριφοράς (διαταραγμένη σχέση με την τροφή) λειτουργεί ως υποκατάστατο μίας σχέσης με τον άλλο, (π.χ. μητέρα) την οποία η ασθενής δεν μπορεί ν’ αντέξει.
Η ασθενής νομίζει ότι ελέγχει το αντικείμενο 'τροφή' αλλά τελικά όμως υποκύπτει στην επιρροή του. Ο έλεγχος που θα επιθυμούσε να ασκήσει στον/ στους άλλους, μετατίθεται κατά κάποιο τρόπο στο αντικείμενο 'τροφή'. Aρκετές ασθενείς αναρρώνουν πλήρως μετά από ένα μοναδικό επεισόδιο, ορισμένες κερδίζουν βάρος αλλά έχουν συνεχείς διακυμάνσεις και άλλες χρήζουν νοσηλείας με οδυνηρές συνέπειες (το ποσοστό θνησιμότητας των νοσηλευόμενων αγγίζει το 10%). Η ψυχοθεραπεία αλλά συχνά και η χρήση αντικαταθλιπτικών φαρμάκων όπου αρμόζει, αποτελεί την εγκεκριμένη λύση για μακρό χρονικό διάστημα.

Πηγές: Της Χριστίνας Μιχαλοπούλου,Ψυχολόγου Επιστημονικής συνεργάτιδος τμήματος Ενδοκρινολογίας ΝΕΕΣ

ΑΝΑΔΟΧΗ... ΓΙΑΤΙ ΟΧΙ?

Τί είναι αναδοχή; 

Σύμφωνα με τον θεσμό της ανάδοχης οικογένειας και την αντίστοιχη νομοθεσία, βρέφη και παιδιά ως 16 ετών που από έκτακτες ή χρόνιες ανάγκες όπως ασθένεια γονέων, ατύχημα, φυλάκισή τους, διαπίστωση ακαταλληλότητας γονέων, διάλυση οικογένειας κ.λ.π. στερούνται οικογενειακών φροντίδων, τοποθετούνται σε οικογένειες που προσφέρονται γι'αυτό το σκοπό και που καλούνται ν'αναπληρώσουν την φυσική οικογένεια.

Τα είδη της αναδοχής

- ΣΥΓΓΕΝΙΚΗ ΑΝΑΔΟΧΗ
Η περίπτωση αυτή αφορά οικογένειες που βρίσκονται σε κρίση. Η κοινωνική λειτουργός έρχεται σε επαφή με τους συγγενείς που θέλουν να πάρουν να πάρουν το παιδί και εφόσον το αποδεχτούν έχουμε την συγγενική αναδοχή.

- ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΑΝΑΔΟΧΗ
Το είδος αυτό της αναδοχής είναι διάρκειας μέχρι 2 χρόνων. Γίνεται όταν οι οικογένειες χρειάζονται αυτό το διάστημα για να ξεπεράσουν την κρίση ώστε να ξαναπάρουν τα παιδιά κοντά τους. Είναι ο πιο συνηθισμένος τρόπος αναδοχής ο οποίος όμως ενδέχεται να εξελιχθεί σε μακροπρόθεσμη τοποθέτηση.

- ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΑΝΑΔΟΧΗ
Το είδος αυτό της αναδοχής αναφέρεται σε παιδιά που δεν πρόκειται να επιστρέψουν στην οικογένειά τους.

- ΑΝΑΔΟΧΗ ΦΙΛΟΞΕΝΙΑΣ
Σημαίνει όταν κάποιος θα ήθελε να φιλοξενήσει στο σπίτι κάποιο παιδί για Σαββατοκύριακο, γιορτές, καλοκαίρια κ.λ.π.

Διαφορές αναδοχής και υιοθεσίας.
Η υιοθεσία είναι μια νομική πράξη κατά την οποία το υιοθετημένο παιδί απολαμβάνει όλα τα προνόμια και τα δικαιώματα ενός φυσικού παιδιού, και η οικογένεια έχει τις ίδιες υποχρεώσεις απέναντι σε αυτό σαν να ήταν φυσικό παιδί της. Η υιοθεσία αλλάζει την νομική ταυτότητα του παιδιού. Ένα ανάδοχο παιδί κρατάει την δική του ταυτότητα (π.χ. ονοματεπώνυμο) και εξακολουθεί να είναι νόμιμο παιδί των φυσικών γονέων του.

Ποια είναι τα προσόντα των ανάδοχων γονέων;
Αγάπη, υπομονή, καλοσύνη για να μπορείς να ενδιαφερθείς για "το παιδί κάποιου άλλου". Είναι αδύνατο να περιγράψει κανείς τον ιδανικό ανάδοχο γονέα, γιατί οι ανάγκες των παιδιών ποικίλουν σε μεγάλο βαθμό, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι χρειάζονται και ανάλογοι ανάδοχοι γονείς. Το ιδανικότερο θα ήταν οι ανάγκες κάθε παιδιού να συνταυτίζονται με αυτό που θα μπορούσαν να προσφέρουν οι ανάδοχοι γονείς. Βέβαια οι συνθήκες δεν επιφέρουν τόσο ιδανική τοποθέτηση. Παρ όλα αυτά έχουμε μεγάλο ποσοστό επιτυχίας γιατί οι γονείς που δεν ήταν σίγουροι για τις ικανότητές τους, σήμερα είναι ευτυχισμένοι. Η αναδοχή είναι μια μορφή εργασίας στην οποία πρέπει να συμμετέχει όλη η οικογένεια.

Μπορεί ο καθένας να γίνει ανάδοχος γονέας;
Δεν υπάρχει καμία συγκεκριμένη διαδικασία αναδοχής. Οι κοινωνικοί λειτουργοί έχουν τις δικές τους μεθόδους στο να κρίνουν την καταλληλότητα των ανάδοχων γονέων. Μερικές φορές οι ενδιαφερόμενοι καθώς μαθαίνουν περισσότερα για τον θεσμό ανακαλύπτουν ότι είναι κάτι που δεν ταιριάζει στη δική τους οικογένεια, και άλλες φορές κρίνουν ότι θα ήταν καλύτερα να το αναβάλουν έως ότου τα παιδιά τους ωριμάσουν περισσότερο.

Οι ανάδοχοι γονείς παίρνουν πληροφορίες για τα παιδιά που θα φροντίσουν;
Όλοι οι φορείς δίνουν πληροφορίες για το παιδί και τις ιδιαιτερότητές του. Όμως και οι ανάδοχοι γονείς μπορούν να θέσουν ένα ερωτηματολόγιο αν θέλουν:
Α. Γενικές πληροφορίες - ονοματεπώνυμο, ηλικία, σχολείο κ.λ.π.
Β. Προβλήματα που αντιμετώπισε στο παρελθόν.
Γ. Ποιες είναι οι υποχρεώσεις της αναδόχου οικογένειας;

Ο φάκελος του παιδιού μπορεί να διαβαστεί από τους ανάδοχους γονείς.

Υπάρχει όριο ηλικίας για τους ανάδοχους γονείς;
Κάθε αίτηση εξετάζεται ξεχωριστά. Δεν υπάρχουν συγκεκριμένα όρια ηλικίας. Είθισται πάντως να προτιμούνται γονείς ηλικίας κάτω των 55 ετών. 

ΑΔΕΡΦΟΣ = ΑΙΜΑ ΜΑΣ

Eίναι το πιο φυσικό πράγμα στον κόσμο, κι όμως τόσο παράξενο? οι σχέσεις που καθορίζουν πιο πολύ τη ζωή μας είναι αυτές που δεν τις έχουμε επιλέξει: η οικογένειά μας, οι γονείς και τα αδέλφια μας. Δεσμοί αίματος, αλλά και δεσμοί συναισθηματικοί, πολύ δυνατοί, μας συνδέουν μαζί τους. Aπό αυτές τις σχέσεις ζωής εκείνες που, κατά πάσα πιθανότητα, θα μας συνοδεύουν ώσπου να γεράσουμε είναι οι σχέσεις με τ’ αδέλφια μας. Oι αρχαίες τραγωδίες, οι μύθοι και τα παραμύθια είναι γεμάτα από ιστορίες αδελφών που θυσιάζονται ο ένας για τον άλλον ή που καταστρέφουν, σκοτώνουν ο ένας τον άλλον. Aν και στην αληθινή ζωή δεν γίνεται αντιληπτό τέτοιο πάθος, τις αδελφικές σχέσεις, ωστόσο, τις χαρακτηρίζουν -σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό- τα ίδια συναισθήματα: η αγάπη και το μίσος, ή πιο ειδικά η αφοσίωση και η αντιζηλία. Aπό πού προέρχονται αυτά τα συναισθήματα;

Mία πολύτιμη εμπειρία
Kάθε αδελφική σχέση αρχίζει με ένα πρωτότοκο παιδί, που στην αρχή είναι μόνο του και συνήθως απολαμβάνει απερίσπαστα και απεριόριστα την αγάπη και το ενδιαφέρον των γονιών του. Aυτό είναι χωρίς αμφιβολία ένα καταπληκτικό προνόμιο, που απολαμβάνουν τα πρωτότοκα παιδιά κάθε οικογένειας και το οποίο βέβαια δεν θέλουν καθόλου να χάσουν. Tα πράγματα αλλάζουν από τη στιγμή που το παιδί αρχίζει να διαισθάνεται την εγκυμοσύνη της μητέρας του, και συνεχίζουν να αλλάζουν και μετά τη γέννηση του καινούργιου μωρού. Aυτό το καινούργιο πλάσμα, που πραγματικά εισβάλλει με τρόπο ιδιαίτερα δυναμικό και απαιτητικό στη ζωή της οικογένειας και το οποίο όλοι ονομάζουν τρυφερά και χαϊδευτικά «το αδελφάκι σου», γίνεται πολύ συχνά αντικείμενο πραγματικού μίσους. «Tο μίσος αυτό με τον καιρό δίνει τη θέση του στην αγάπη, καθώς το νέο βρέφος εξελίσσεται σ’ ένα ανθρώπινο πλάσμα, με το οποίο παίζει κανείς και για το οποίο νιώθει περήφανος... Nομίζω πως είναι εξαιρετικά πολύτιμη εμπειρία για το παιδί ν’ ανακαλύπτει ότι ο νεότερος αδελφός (ή αδελφή) που αρχίζει ν’ αγαπάει είναι το ίδιο πρόσωπο με το νεογέννητο βρέφος, που πριν από λίγες βδομάδες μισούσε και επιθυμούσε την απομάκρυνσή του, γράφει ο γνωστός ψυχαναλυτής-παιδοψυχίατρος Dr. D. Winnicott.


H ζήλια δεν είναι μόνο αρνητική
H ζήλια και η αντιπαλότητα, αν δεν καταπιεστούν («δεν κάνει να ζηλεύω τον αδελφό μου, πρέπει μόνο να τον αγαπάω»), δεν είναι μόνον αρνητικά συναισθήματα. Tο ζύγισμα και η σύγκριση των ικανοτήτων και των δυνατοτήτων μεταξύ αδελφών έχει και την πολύ θετική του πλευρά: μας βοηθά μαζί με τη συντροφικότητα που υπάρχει να χτίσουμε την αυτοεικόνα μας και μας ωθεί στο να προσπαθούμε να βελτιωθούμε, ν’ ανακαλύψουμε τις δικές μας προσωπικές κλίσεις και να τις καλλιεργήσουμε.


Tο παιδί που «εκθρονίζεται»
Kαι βέβαια, αυτή τη συναισθηματική διαδικασία δεν την περνούν μόνο τα πρωτότοκα αδέλφια, αν και μπορούμε να υποθέσουμε ότι την περνούν πιο έντονα από τα υπόλοιπα παιδιά της οικογένειας. Zήλια και μίσος αισθάνεται κάθε παιδί όταν «εκθρονίζεται» από το επόμενο. Γκρίνιες, τσακωμοί, μαλλιοτραβήγματα, ξύλο, «μπηχτές» είναι μεταξύ αδελφών στην ημερήσια διάταξη: «Όχι, δεν θα μπεις στο δωμάτιό μου», «έφαγες πιο πολλή σοκολάτα», «εμένα θα πάρει μαζί της η μαμά». Σε κάθε τομέα της ζωής των παιδιών υπάρχουν αντικείμενα αντιζηλίας: η αγάπη των γονιών, οι επιδόσεις στο σχολείο, τα δώρα των γενεθλίων, οι φίλοι και οι φίλες, οι πρώτες αγάπες. Ποιο παιδί δεν ευχήθηκε ποτέ να γίνει το ίδιο δυνατό, το ίδιο έξυπνο, το ίδιο καλός ποδοσφαιριστής όπως ο αδελφός του; Kαι ποιος ενήλικος δεν ζήλεψε κρυφά τον πετυχημένο γάμο, τη λαμπρή καριέρα ή την ανέμελη ζωή του αδελφού ή της αδελφής του; H ζήλια και ο ανταγωνισμός ανάμεσα στα αδέλφια είναι εντελώς φυσιολογικά και μάλλον, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν σταματούν ποτέ να υπάρχουν. Kαι υπάρχουν συνήθως πιο έντονα ανάμεσα σε αδέλφια του ίδιου φύλου.

Oι πρώτοι σύντροφοι
Aπό την άλλη μεριά, βέβαια, υπάρχει η αδελφική αγάπη και η αφοσίωση. Eίναι όμως διαφορετική -όχι κατ’ ανάγκη μεγαλύτερη ή καλύτερη- από την αγάπη και την αφοσίωση των άλλων σχέσεων, γιατί έχουμε ζυμωθεί με αυτήν από τη βρεφική μας σχεδόν ηλικία, γιατί μας την έχουν καλλιεργήσει, γιατί την ενισχύουν κοινά βιώματα και μνήμες. Tα αδέλφια μας είναι συνήθως οι πρώτοι που μοιράζονται μαζί μας τις παιδικές μας φαντασιώσεις, που γίνονται και αυτοί ιππότες, καουμπόηδες, πριγκίπισσες. Aκόμη και όταν η διαφορά ηλικίας είναι τέτοια που οι προτιμήσεις του καθενός είναι διαφορετικές, ο αδελφός ή η αδελφή μπορεί εύκολα να μπει μέσα στο φαντασιακό κόσμο, να μοιραστεί το «τρελό» στοιχείο του παιχνιδιού, να «μπει στο νόημα». Tα αδέλφια είναι συνήθως, παρά τις αντιζηλίες και τη «φαγωμάρα», οι πρώτοι μας σύμμαχοι απέναντι στους μεγάλους, στους ξένους, στους «κακούς». Eίναι αυτοί που μας προστατεύουν ή τους προστατεύουμε, και αυτό ισχύει και όταν μεγαλώνουμε. Kι ακόμη -πολύ σημαντικό- τα αδέλφια είναι σύμμαχοι, όταν τα πράγματα στην οικογένεια δεν πάνε καλά, όταν οι γονείς τσακώνονται ή χωρίζουν.

Συναισθήματα πάθους
Mεταξύ αδελφών τα πράγματα πολύ συχνά δεν είναι μέλι-γάλα. H απόσταση,η δυσκολία επικοινωνίας, η αντιπαλότητα, ακόμη και το μίσος, μπορεί να μη σταματήσουν ποτέ ή να αναζωπυρωθούν με κάποια αφορμή. Kαι τότε τα συναισθήματα βιώνονται συχνά με πάθος, επειδή η σχέση είναι τέτοιας βαρύτητας, που είναι δύσκολο να μείνουμε νηφάλιοι.

Όταν τα αδέλφια μεγαλώνουν
O χρόνος που περνάει μας αλλάζει, πολλές φορές χωρίς να το καταλαβαίνουμε. Oι σχέσεις με τ’ αδέλφια μας αλλάζουν και αυτές. Mερικές φορές οι δεσμοί γίνονται πιο στενοί. Aν κάνουμε οικογένεια, δικά μας παιδιά, αυτά μπορεί να μας ξαναφέρουν πιο κοντά στα αδέλφια μας. Άλλοτε πάλι -κάτι που συμβαίνει αρκετά συχνά- γίνονται πιο χαλαροί και απόμακροι. Bλεπόμαστε μόνο τα Xριστούγεννα και σε καμιά γιορτή. O καθένας έχει τη δική του ζωή, που την έστησε καταφέρνοντας -άλλος λιγότερο και άλλος περισσότερο- να αποδεσμευτεί από τα δεσμά της οικογένειας. Tι γίνεται όμως όταν ο ανταγωνισμός και η έχθρα δεν σταματούν ποτέ ή επανέρχονται όταν είμαστε ενήλικες; Mπορούμε να πούμε με αρκετή βεβαιότητα ότι η έχθρα μεταξύ ενήλικων αδελφών είτε προέρχεται αποκλειστικά είτε τρέφεται από αντιζηλίες της παιδικής ηλικίας, που δεν ξεπεράστηκαν ή δεν ξεκαθαρίστηκαν ποτέ. O θυμωμένος και ανένδοτος ενήλικας είναι και το παιδί που πληγωνόταν, γιατί οι γονείς καμάρωναν τον αδελφό του που ήταν πολύ καλός μαθητής, γιατί έκαναν τα χατίρια της αδελφής επειδή ήταν ασθενική κι ευαίσθητη, γιατί μάλωναν εκείνον επειδή ήταν πιο «άτακτος». Eρμηνεύει λοιπόν τη σημερινή συμπεριφορά του ενήλικου πια αδελφού ή της αδελφής ως συνέχεια μιας κατάστασης που τον έκανε να μειονεκτεί και να υποφέρει. Aυτό όμως μπορεί να απέχει πολύ από αυτό που θα είχαν να μας πουν τ’ αδέλφια μας αν τα ρωτούσαμε. Tις περισσότερες φορές τα «χαϊδεμένα», τα «ευνοημένα» παιδιά όχι μόνο δεν αποσκοπούσαν σε αυτά τα προνόμια εκ μέρους των γονιών, αλλά υπέφεραν και τα ίδια από αυτά. Ένα τέτοιο «ξεκαθάρισμα» μπορεί να ξεδιαλύνει παλιές παρεξηγήσεις, να ελαφρύνει τη σχέση και να μας φέρει πιο κοντά στα αδέλφια μας. Kαθώς μεγαλώνουμε, νιώθουμε συχνά την ανάγκη για ανθρώπους που να τους νιώθουμε δικούς μας, χωρίς να πρέπει να προσπαθήσουμε για να τους αποκτήσουμε (ή να τους κατακτήσουμε). Eκτός από τους γονείς, που κάποια μέρα θα φύγουν, είναι ή θα μπορούσαν να είναι και τα αδέλφια οι άνθρωποι αυτοί. Γι’ αυτό ίσως αξίζει να έρθουμε κοντά τους.


Mια σχέση που δεν ξεριζώνεται
Mπορούμε ν’ αποφασίσουμε να ζήσουμε μακριά από τ’ αδέλφια μας ή χωρίς αυτά, ή μπορεί να έρθουν έτσι τα πράγματα χωρίς τη θέλησή μας. Eίναι πάρα πολύ δύσκολο, αδύνατο μάλλον, να μην αναζητάμε έστω και υποσυνείδητα στα όνειρά μας τη σχέση αυτή.

Μονογονεϊκή οικογένεια.... γιατί πάντα δεν μας έρχονται τα πράγματα, όπως τα θέλουμε...

Με τον όρο «μονογονεϊκή οικογένεια» εννοούμε την οικογένεια, στην οποία υπάρχουν παιδιά κάτω των 18 ετών που έχουν μόνο έναν γονέα, είτε γιατί ο άλλος γονέας απεβίωσε, είτε λόγω διαζυγίου ή γιατί ο γονέας δεν παντρεύτηκε ποτέ.

Από το 1950 και μετά, ο αριθμός των μονογονεϊκών οικογενειών διεθνώς έχει αυξηθεί σημαντικά. Το 1970, περίπου το 11% των παιδιών στον κόσμο ζούσαν σε μονογονεϊκές οικογένειες. Το 1996, το ποσοστό είχε φτάσει το 31%. Φαίνεται, επίσης, ότι με το πέρασμα του χρόνου, οι μεταβαλλόμενες κοινωνικές συνθήκες τροποποιούν και τους επικρατέστερους λόγους, για τους οποίους δημιουργούνται οι μονογονεϊκές οικογένεις.

Στα μέσα του 20^ου αιώνα, οι περισσότερες μονογονεϊκές οικογένειες οφείλονταν στον θάνατο ενός συζύγου, ενώ στις δεκαετίες του 1970 και 1980, οι περισσότερες μονογονεϊκές οικογένειες ήταν αποτέλεσμα διαζυγίων. Από τις αρχές του 21^ου αιώνα, ο αριθμός των γονέων που δεν παντρεύονται συνεχώς αυξάνεται.

Ο συχνότερος τύπος μονογονεϊκής οικογένειας είναι αυτή που αποτελείται από τη μητέρα και τα βιολογικά παιδιά της. Ο αριθμός των οικογενειών, που αποτελούνται από τον πατέρα και τα παιδιά αυξάνει μετά το 1980 και συνήθως αυτές οι οικογένειες προκύπτουν μετά από διαζύγιο των γονέων.

Τα συνηθέστερα προβλήματα μονογονεϊκών οικογενειών

Τα συνηθέστερα προβλήματα, που αντιμετωπίζουν οι μονογονεϊκές οικογένειες, μπορούν να καταταγούν σε δύο ευρείες κατηγορίες:  

1. Οικονομικά. Είναι αυτονόητο ότι όταν μόνο ένας γονέας καλείται να καλύψει τις πρακτικές, οικονομικές και μορφωτικές ανάγκες των παιδιών, το βάρος είναι μεγαλύτερο.  

2. Κοινωνικά - Ψυχολογικά. Διάφορες κοινωνιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν σε μονογονεϊκές οικογένειες έχουν κάποια «μειονεκτήματα» σε σχέση με τα παιδιά, που μεγαλώνουν και με τους δύο γονείς (π.χ. διπλάσιες πιθανότητες να εγκαταλείψουν το σχολείο, περισσότερες συγκρούσεις με τους γονείς, λιγότερη επίβλεψη από τους γονείς, συχνότερη εμπλοκή με αλκοόλ και ουσίες, παραβατική συμπεριφορά, αυξημένη αυτοκτονικότητα και τετραπλάσιες πιθανότητες να χρειαστούν ψυχολογική βοήθεια).

Βεβαίως, πρέπει να διαχωρίσουμε τις δυσκολίες, που ανακύπτουν στα διάφορα είδη μονογονεϊκών οικογενειών.

Μονογονεϊκή οικογένεια λόγω απώλειας γονέα

Στις μονογονεϊκές οικογένειες που έχουν προκύψει μετά από τον θάνατο ενός γονέα, τόσο τα παιδιά όσο και ο/η κηδεμόνας τους καλούνται καταρχήν να αντιμετωπίσουν την πρόκληση του πένθους και τη διαδικασία του συμβιβασμού με την απώλεια. Τα μικρότερα παιδιά (μέχρι περίπου 7 ετών), μάλιστα, δεν είναι σε θέση να αντιληφθούν πλήρως τον απαρέγκλητο χαρακτήρα του θανάτου και κατακλύζονται από διάφορες φαντασιώσεις επαναβίωσης του χαμένου γονέα, ενοχής κ.λπ. Η όλη διαδικασία είναι πολύ επίπονη, δεδομένου ότι ο γονέας προσπαθεί να επιστρατεύσει δυνάμεις, εν μέσω του δικού του πένθους, για να στηρίξει και να καλύψει τις ανάγκες των παιδιών του (υλικές και ψυχολογικές).

Μονογονεϊκή οικογένεια λόγω διαζυγίου

Στις μονογονεϊκές οικογένειες, που έχουν προκύψει μετά από διαζύγιο, οι ανακατατάξεις και οι διαδικασίες, που συνοδεύουν τον χωρισμό των γονέων είναι και πάλι επίπονες και δύσκολες, τόσο για τους γονείς όσο και για τα παιδιά. Μπορεί να υπάρχουν εντάσεις και διαφωνίες μεταξύ των γονέων, θυμός, αμφιθυμία και οδύνη, συναισθήματα που δεν μπορεί να αφήσουν ανεπηρέαστα τα παιδιά, τα οποία επίσης μπορεί να βιώνουν συναισθήματα θυμού και οδύνης. Μπορεί τα παιδιά να έχουν απορίες σε σχέση με τους λόγους του διαζυγίου ή να δυσκολεύονται με την αλλαγή κατοικίας, σχολείου, προσώπων φροντίδας, ρουτίνας κ.λπ. Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διαφορά από την προηγούμενη κατηγορία. Εδώ, και οι δύο γονείς είναι εν ζωή, παρόντες και μπορούν να διατηρήσουν μια στενή και ουσιαστική σχέση με τα παιδιά τους, ακόμη και αν δε ζουν όλοι μαζί κάτω από την ίδια «στέγη».

Μονογονεϊκή οικογένεια με έναν ανύπαντρο γονέα

Συνηθέστερα πρόκειται για μητέρες που αποφασίζουν να μεγαλώσουν μόνες τους τα παιδιά τους. Σε αυτήν την κατηγορία, τα περισσότερα προβλήματα ανακύπτουν όταν το παιδί αντιληφθεί την «διαφορετικότητα» της δικής του οικογένειας (π.χ. όταν θα ξεκινήσει να πηγαίνει στο σχολείο). Η μητέρα καλείται τότε να εξηγήσει με τρόπο κατανοητό τους λόγους για την ανάγκη ή την επιλογή της να μεγαλώσει μόνη της το παιδί αυτό, χωρίς να του μεταφέρει οδυνηρά μηνύματα απόρριψης από τον βιολογικό πατέρα και τονίζοντας ότι η διαφορετικότητα δεν είναι κατ’ ανάγκην κάτι κακό. Άλλωστε, παρότι τα παιδιά των μονογονεϊκών οικογενειών αντιμετωπίζουν συχνά περισσότερα οικονομικά και ψυχολογικά προβλήματα, μπορεί να μεγαλώσουν με πολύ πιο υγιή τρόπο και να αποκτήσουν καλή κοινωνικοποίηση και πρότυπα συμπεριφοράς σε σχέση με τα παιδιά εκείνα που μεγαλώνουν και με τους δύο γονείς, αλλά δεν υπάρχει δομή, οργάνωση και ισορροπία στην οικογένεια, οι γονείς είναι απόντες, αδιάφοροι ή και κακοποιητικοί.

Οι γονείς που μεγαλώνουν μόνοι τους τα παιδιά τους καλό είναι να θυμούνται τα παρακάτω:

• Να εφαρμόζουν κανόνες με ξεκάθαρο τρόπο και με σταθερότητα, σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από οργάνωση.
• Πρέπει να επιτρέψουν στο παιδί να είναι παιδί και όχι να αναλάβει καθήκοντα ενήλικα, ελλείψει ενός δεύτερου ενήλικα στην οικογένεια.
• Να απαντούν στις ερωτήσεις του παιδιού, σε σχέση με τον άλλο γονέα, με απόλυτη ειλικρίνεια και με τρόπο ευαίσθητο και κατανοητό από το παιδί.
• Να αποφεύγουν συμπεριφορες που μπορεί να προκαλέσουν πίεση στο παιδί, όπως το να χρειάζεται να «διαλέξει» με ποιον γονέα θα μείνει μετά από ένα διαζύγιο. Οι πιθανές συγκρούσεις μεταξύ των γονέων πρέπει να παραμένουν μεταξύ τους και να μεταφέρεται στο παιδί μια ατμόσφαιρα σταθερότητα και αγάπης, όπου και οι δύο γονείς, ανεξάρτητα από τις μεταξύ τους διαφορές, νοιάζονται για το καλό του παιδιού τους και δεν το χρησιμοποιούν με οποιονδήποτε τρόπο στις μεταξύ τους διαφορές.
• Τα παιδιά δε μένουν συνήθως θλιμμένα για μεγάλες περιόδους και μπορεί να μοιάζουν ότι «ξεχνιούνται» κατά διαστήματα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δε δυσκολεύονται.
• Τα παιδιά συχνά κρύβουν τα δάκρυα ή τον θυμό τους, προκειμένου να μη στενοχωρήσουν και να προστατεύσουν τους γονείς τους από επιπλέον θλίψη. Το να τους επιτρέπουν οι γονείς να τους δουν να κλαίνε τους δίνει κατά κάποιον τρόπο την «άδεια» να κάνουν το ίδιο και να μοιραστούν μαζί τους τα επώδυνα συναισθήματά τους. Όπως γνωρίζουν καλά οι ενήλικες, η ζωή συνεχίζεται, παρά τις τραγωδίες που προκύπτουν. Τα παιδιά μπορεί να μην κατανοούν ότι τα σχέδια ζωής αναπροσαρμόζονται ή αλλάζουν και αυτό είναι κομμάτι του πένθους, που μπορεί να χρειαστεί πολύ καιρό και αρκετή επεξεργασία.
• Τα παιδιά κάποιες φορές ανησυχούν ότι ευθύνονται τα ίδια για τον θάνατο ενός γονέα ή για το διαζύγιο. Πρέπει να τους ειπωθεί ότι ΔΕΝ ΦΤΑΙΝΕ ΑΥΤΑ.
• Τα παιδιά έχουν ανάγκη από τους γονείς τους να είναι ειλικρινείς μαζί τους, όσο δύσκολο κι αν είναι αυτό για τον γονέα.
• Τα μικρότερα παιδιά, καθώς ακόμα μαθαίνουν πώς να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους, μπορεί να ξεσπάσουν με εκδηλώσεις οργής. Πρέπει να τους ειπωθεί ότι είναι αποδεκτό να είναι θυμωμένα και να βοηθηθούν να διοχετεύσουν κάπου τον θυμό αυτόν.
• Να μη ρωτούν συνέχεια τα παιδιά τους «τί σκέφτονται». Τα παιδιά δεν είναι πάντα σε θέση να εκφραστούν λεκτικά, αλλά μπορεί να εκφράζονται με «εξωλεκτικούς τρόπους» (συμπεριφορές, ζωγραφική, παιχνίδι).
• Τα παιδιά έχουν ανάγκη να μπορούν να κρατήσουν αναμνήσεις από τον εκλιπόντα γονέα. Χρειάζεται ο κηδεμόνας τους να τα διευκολύνει σε αυτή τη διαδικασία.

 

 Βασιλική Κονδύλη

Παιδοψυχίατρος - Σύμβουλος Τηλεφωνικής Γραμμής Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.

ΕΠΙΤΥΧΙΑ Η' ΑΠΟΤΥΧΙΑ...ΕΝΑ ΑΓΧΟΣ ΠΟΥ ΚΟΥΒΑΛΑΕΙ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΤΟΥ...

Το άγχος της επιτυχίας και ο φόβος της αποτυχίας

Το όραμα και η προσδοκία εισόδου σε κάποιο πανεπιστήμιο. 
Η πίεση της οικογένειας, 
η έλλειψη ευκαιριών στον επαγγελματικό τομέα 
και το άγχος της καθιέρωσης «Γολγοθάς» για χιλιάδες εφήβους κάθε χρόνο. 
Ο ρόλος του σχολείου όμως δεν είναι μόνο η προετοιμασία των μαθητών για την είσοδο σε κάποιο ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα, αλλά πολύ περισσότερο η ανάδειξη της προσωπικότητας και η ομαλή είσοδος του παιδιού στο κοινωνικό «γίγνεσθαι».


    Η «εκπαιδευτική καθυστέρηση ή ανεπάρκεια», περισσότερο γνωστή ως «σχολική αποτυχία», είναι ένα ιστορικό φαινόμενο που εμφανίζεται μέσα σε κάθε κοινωνία και εκπαιδευτικό σύστημα και αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα στις μέρες μας. Η σχολική αποτυχία έχει άμεση σχέση με τους θεσμούς της οικογένειας και του σχολείου. Τα δυο «συστήματα», ανάμεσα στα οποία κινείται το παιδί - μαθητής, παίζουν καθοριστικό ρόλο στη σχέση που θα αναπτύξει το παιδί στην πρώτη του επαφή με την εκπαίδευση. Ομάδα ψυχολόγων, που ασχολήθηκε με το θέμα, εξέδωσε μελέτη με τον τίτλο «Η σχολική αποτυχία. Από την "οικογένεια" του σχολείου στο "σχολείο" της οικογένειας», δίνοντας στοιχεία σχετικά με τη συμπεριφορά των μαθητών μέσα στο σχολείο, τις φοβίες που αντιμετωπίζουν και τις σχέσεις που αναπτύσσουν με τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς.
    Ο φόβος που αντιμετωπίζει ο άνθρωπος απέναντι σε κάθε είδους δοκιμασία και ιδιαίτερα όταν αυτή δε στέφεται από την επιτυχία, είναι πάρα πολύ ανεπτυγμένος κατά τη διάρκεια της σχολικής του σταδιοδρομίας. Ένα τέτοιο παράδειγμα φοβίας, τονίζουν οι ψυχολόγοι, είναι η δυσκολία και, όχι σπάνια, η αδυναμία ορισμένων παιδιών να αφομοιώσουν το περιεχόμενο κάποιων μαθημάτων και ιδιαίτερα των μαθηματικών. Ο όρος «αριθμοφοβία» ή «μαθηματικοφοβία» έχει άμεση σχέση με τα συναισθήματα του ατόμου προς τα μαθηματικά. Η σύνδεση του συγκεκριμένου γνωστικού αντικειμένου με το συναίσθημα του φόβου ή του δέους έχει κατά κανόνα δραματικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη του ατόμου, ενώ η προέκτασή του στο εκπαιδευτικό σύστημα μπορεί να οδηγήσει στην αποφυγή και την εγκατάλειψη του ίδιου του σχολείου.


Εφιάλτης το άγχος της «επιτυχίας»
    Το άγχος της επιτυχίας και παράλληλα ο φόβος της αποτυχίας σε κοινωνικό και επαγγελματικό επίπεδο, προκειμένου να επιτευχθεί η κοινωνική καταξίωση, έχει γίνει ο «εφιάλτης» κάθε νέου ανθρώπου. Τα πρότυπα που προβάλλονται σήμερα στις περισσότερες κοινωνίες θέλουν τον επιτυχημένο άνθρωπο οικονομικά ευκατάστατο και επαγγελματικά καταξιωμένο, χωρίς να βάζουν όρια στον τρόπο επίτευξης αυτού του σκοπού. Η «επιτυχία», έτσι όπως αυτή προβάλλεται και διαφημίζεται από ορισμένους, έρχεται μέσα από το πέρασμα στις ανώτατες βαθμίδες της εκπαίδευσης. Κάθε χρόνο περισσότεροι από 150.000 νέοι ξεκινούν τη σχολική χρονιά τους με το όραμα και την προσδοκία της εισόδου σε κάποιο πανεπιστήμιο. Η πίεση της οικογένειας, η έλλειψη ευκαιριών στον επαγγελματικό τομέα και το άγχος της καθιέρωσης γίνονται ο «Γολγοθάς» χιλιάδων εφήβων. Η πίεση, ο φόρτος εργασίας και ο ανταγωνισμός οδηγούν τα παιδιά στην απομόνωση και τις οικογένειές τους σε μια άθελη ασφυκτική πίεση, προκειμένου να φτάσουν στην επιτυχία.
    Το εκπαιδευτικό σύστημα στην Ελλάδα δημιουργεί ένας είδος ανταγωνισμού χωρίς προηγούμενο. Μέσα σε ένα διάστημα τριών ωρών, τα παιδιά πρέπει να περάσουν γνώσεις στο χαρτί που χρειάστηκαν χρόνια για να τις αποκτήσουν και παράλληλα να γράψουν καλύτερα από τους υπόλοιπους υποψηφίους. Η ψυχολόγος Μαρία Καϊλα τονίζει ότι, σύμφωνα με έρευνες που έχουν γίνει, «παρατηρείται πολύ συχνά το φαινόμενο πλήρους αδυναμίας ενός ατόμου να χρησιμοποιήσει με ικανοποιητικό τρόπο γνωστά του δεδομένα, όταν εργάζεται κάτω από ψυχολογική ένταση, ενώ, αντίθετα, η καλή διάθεση διευκολύνει ακόμα και τη χάραξη διαφορετικής από τις γνωστές πορείας για την επίλυση κάποιου θέματος». Με την επιστημονική αυτή άποψη και γνωρίζοντας την ψυχολογική φόρτιση των μαθητών, κατά τη διάρκεια των εξετάσεων και ειδικά κατά τη διάρκεια των Πανελληνίων, έχουμε μπροστά μας την πλήρη εικόνα που καλούνται να αντιμετωπίσουν αυτά τα παιδιά.


Ο ρόλος του εκπαιδευτικού
    Σε αυτή την καθιερωμένη κατάσταση οι εκπαιδευτικοί είναι ανίκανοι να αντιδράσουν και πολλές φορές, μέσα από το άγχος να βγει η ύλη και να προετοιμάσουν όσο καλύτερα τα παιδιά για τις εξετάσεις, χωρίς καν να το καταλάβουν, δημιουργούν διαχωριστικές γραμμές μέσα σε κάθε τάξη. «Η υποβάθμιση του εκπαιδευτικού της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, με την παράλληλη μείωση του ρόλου του σχολείου και το αυξανόμενο γόητρο της κρυφής αλαζονείας της παραπαιδείας, που πουλιέται ακριβά (στα διάφορα φροντιστήρια και στα ιδιαίτερα μαθήματα), δίνοντας βραβεία στη σχολική επιτυχία των Πανελλαδικών Εξετάσεων, δομικά ενσωματωμένα στην κοινωνική επιτυχία και το επαγγελματικό μέλλον, είναι η εικόνα που παρουσιάζει το εκπαιδευτικό σύστημα σήμερα στην Ελλάδα», υποστηρίζει η ψυχολόγος Μ. Καϊλα.


Ο «καλός μαθητής»
    Ο «καλός» μαθητής είναι το κοινωνικό - πολιτιστικό αντίτυπο και παράγωγο του ισχύοντος συστήματος. Διδακτική αξιολόγηση, βαθμολογία, επιβράβευση κινούνται μέσα σ' αυτό το μοιρολατρικό πλαίσιο, η έλλειψη επικοινωνίας δεν αφήνει ακάλυπτο μόνο τον «αποτυχημένο» μαθητή (ενδεχομένως και «αποτυχημένο» πολίτη), αλλά και τον «καλό» μαθητή. Παράδειγμα η αυτοκτονία της δεκαεξάχρονης μαθήτριας στη Λάρισα, το Φλεβάρη του '95, η οποία, παρά τις άριστες επιδόσεις, δεν «επικοινώνησε» με το πρόβλημά της. Ούτε μέσα από το σχολείο ούτε μέσα από την οικογένειά της, αφού και από τις δυο πλευρές φαίνεται η ανεπάρκεια επικοινωνίας και εμπιστοσύνης.
    Η συμπαράσταση της οικογένειας και των εκπαιδευτικών σε αυτή τη δοκιμασία, που καλούνται να περάσουν κάθε χρόνο χιλιάδες νέοι, είναι καθοριστική και αναγκαία. Σύμφωνα όμως με έρευνα ομάδας ψυχολόγων, φαίνεται ότι «οι μαθητές που έχουν καλές επιδόσεις στο σχολείο και έχουν πιθανότητες να περάσουν σε κάποιο πανεπιστήμιο, έχουν από την οικογένειά τους ενίσχυση και συμπαράσταση ακόμα και σε περίπτωση αποτυχίας, ενώ αντίθετα οι μαθητές που έχουν κακές επιδόσεις αντιμετωπίζονται από την οικογένεια με αδιαφορία - μοιρολατρία, μαζί με αποθάρρυνση για κάθε προσπάθεια».
    Καθοριστικό ρόλο στη στάση της οικογένειας απέναντι στην απόδοση των μαθητών παίζουν τόσο οι γραμματικές γνώσεις των γονιών, όσο και η επαγγελματική τους κατάσταση.


Ένα φτωχό «πάρε – δώσε»
    Οι εκπαιδευτικοί από την πλευρά τους βλέπουν μέσα από την ειδική γνώση που προσφέρουν στα παιδιά, αλλά και την αδιαφορία που αυτά δείχνουν από τις περιορισμένες γνώσεις που αποκτούν μέσα από το σχολείο, να απομακρύνονται και να χάνουν την επαφή τους με τους μαθητές. Μέσα από τους κρατικούς μηχανισμούς έχουν τη δυνατότητα να γαλουχούν το σύνολο, είναι όμως αναρμόδιοι να επιλέξουν οι ίδιοι τις αξίες που μεταβιβάζουν. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης οδεύει προς ένα φτωχό «πάρε – δώσε», χάνοντας τον πραγματικό του χαρακτήρα.
    Το εκπαιδευτικό σύστημα πρέπει να βρει τον πραγματικό του δρόμο, «θα πρέπει να διαλέξουμε ανάμεσα σε ένα σχολείο όπου είναι εύκολο στους δασκάλους να διδάξουν και σε ένα σχολείο εύκολο στα παιδιά να μάθουν...».Βασιζόμενοι πάνω στη σκέψη του Τολστόι, ότι το σχολείο πρέπει να είναι ένας χώρος όπου θα δίνονται στα παιδιά ευκαιρίες «ομαλής» κοινωνικοποίησης, είναι κατανοητό ότι ρόλος του σχολείου δεν είναι μόνο η προετοιμασία των μαθητών για την είσοδο σε κάποιο ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα, αλλά πολύ περισσότερο η ανάδειξη της προσωπικότητας και η ομαλή είσοδος του παιδιού στο κοινωνικό «γίγνεσθαι».

[άρθρο από τον ημερήσιο τύπο Παναγιώτης ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ]

Και όλα αυτά, γιατί πάντα κρίνουμε τους άλλους δίπλα μας,  για το πως είναι εξωτερικά και ποια είναι η "κοινωνική τους θέση".... Δεν ψάξαμε ποτέ, να δούμε τι πραγματικά είναι.... Τι κρύβεται μέσα, από το σώμα και πίσω από τις "χρυσοστόλιστες ετικέτες". Εύκολη η κριτική και μπορεί να την κάνει ο καθένας.... Πόσο εύκολα όμως,  κάποιος από εμάς, (και βάζω και τον εαυτό μου μέσα) μπορεί να πει ..."ΕΓΩ ΕΧΩ ΑΝΘΡΩΠΙΑ....ΝΑΙ!!! ΕΙΜΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ" ..... (άμα ακόμα το σκέφτεσαι για να απαντήσεις.... σίγουρα δεν είσαι!!!!!!)