Η ιδιότητα "ΜΗΤΕΡΑ"

Το να  γίνεις μητέρα, πολλοί το θεωρούν δεδομένο και ως φυσιολογική εξέλιξη της ανθρώπινης φύσης της γυναίκας.

Στην πραγματικότητα όμως, δεν είναι... Η ιδιότητα "μητέρα" έχει πολλές απαιτήσεις...

Δεν είναι λίγες οι γυναίκες, που γίνανε μητέρες από μία ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη... γιατί βαρέθηκαν ν΄ακούν τους φίλους και τους συγγενείς, που τους έλεγαν ότι έπρεπε να κάνουν οικογένεια... γιατί ο χρόνος περνούσε και φοβόντουσαν, πως όταν θα νιώσουν την επιθυμία, δεν θα μπορούν να κάνουν παιδιά...κι ένα σωρό άλλες αιτίες, εξωτερικών παραγόντων....

Όμως, μία γυναίκα που σκοπεύει να γίνει "μαμά", πρέπει να είναι τόσο συνειδητοποιημένη για αυτό που πρόκειται να κάνει...

Γιατί  η "μητέρα", είναι αυτή που από τις πρώτες κιόλας μέρες της εγκυμοσύνης, θα αρχίσει να αγωνιά για το πλασματάκι, που μεγαλώνει μέσα της. Θα  νιώσει αδιαθεσίες, θα χρειαστεί να προσέξει την διατροφή της, θα κόψει συνήθειες - που πιθανόν να θεωρηθούν τε επικίνδυνες για το μωρό, θα αλλάξει το σώμα της και ο συναισθηματικός της κόσμος, ίσως να χρειαστεί και μία περίοδο ακινησίας...Γενικώς, θα γίνει ένας άλλος άνθρωπος...

Το να είσαι "μητέρα", σημαίνει πως από την γέννηση του μωρού σου και ύστερα, δεν πρόκειται να υπάρξει στιγμή, που θα κάνεις κάτι και δεν θα κοιτάξεις, να το προσαρμόσεις με τις ανάγκες του παιδιού σου... 

• Θα έρθουν ξενύχτια, όχι διασκέδασης και χορού, αλλά με κλάμα, τάισμα, πονάκια, πυρετό. 
• Θα περιορισθεί ο ελεύθερος χρόνος σου, ίσως και να μην υπάρχει για κάποιο διάστημα.
• Θα δυσκολευτείς, να απολαμβάνεις τις εξόδους σου και τις παρέες σου, γιατί το πρόγραμμα σου, διαμορφώνεται βάση του προγράμματος του παιδιού.
• Θα αρχίσουν τα σχολεία και τα διαβάσματα, ναι... τα διαβάσματα....γιατί όλα τα παιδιά δεν είναι θετικά στην σκέψη  και στον τρόπο λειτουργίας του σχολείου.
• Θα  πρέπει να παρατηρείς, την κάθε του κίνηση, την κάθε γκριμάτσα, την κάθε λέξη... με λίγα λόγια να παίξεις τον ρόλο του ψυχολόγου...γιατί το παραμικρό μπορεί να είναι ένδειξη πόνου ή θλίψης, ακόμα και μεγάλη αυτοπεποίθηση και πυγμή, μπορούν να κρύβουν αδυναμία και φόβο.
• Θα αρχίσουν, οι αρνήσεις, οι αντιθέσεις, οι αντιδράσεις, η απόρριψη.... Η απόρριψη, που θα σε κάνει ν' αναρωτηθείς, "καλά εγώ τι ρόλο έπαιζα, τόσα χρόνια στην ζωή σου???".
• Θα έρθει η αγωνία, για το αύριο που του ξημερώνει, για το μέλλον του...Και θα μου πεις, καλά και για αυτό, εγώ θα νοιαστώ; Ναι και για αυτό, παρόλο που δεν θα σε αφορά άμεσα, έμμεσα θα σε επηρεάζει  και θα σε σ' απασχολεί.
• Και τέλος θα έρθει η ώρα, που θα φύγει από κοντά σου... Που θα πρέπει να ανοίξει τα φτερά του, και θα πρέπει να πετάξει... Να κάνει το δικό του ταξίδι, με τις δικές του επιλογές και αποφάσεις.... Και θα πρέπει να το δεχτείς και να κάνεις στην άκρη... Στην άκρη, παρακολουθώντας  και αγωνιώντας πάντα...

Αν λοιπόν, είσαι έτοιμη και μπορείς να περάσεις  όλη αυτή την διαδικασία και να αφιερώσεις την ζωή σου, σ' ένα άλλο άτομο ή άλλα άτομα, τότε ναι κάνε το.... Και μην φοβηθείς ποτέ αν είσαι καλή "μητέρα" ή όχι... Ακόμα κι αν φωνάξεις, κι αν μαλώσεις  και αν πληγώσεις το παιδί σου, είναι σίγουρο πως θα το κάνεις, από αγάπη και ενδιαφέρον κι αργά ή γρήγορα, θα το αντιληφθεί...

Διαφορετικά.... άφησέ το.... το παιχνίδι θα είναι χαμένο, πριν ακόμα τ' αρχίσεις....

ΜΗΤΕΡΑ... ΜΙΑ ΚΑΡΔΙΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΩΜΑΤΑ....

“Η απόφαση να κάνεις ένα παιδί είναι σοβαρότατη. Αποφασίζεις πως θα έχεις την καρδιά σου για πάντα να κόβει βόλτες μακριά από το σώμα σου”.  

Elizabeth Stone

Η τέχνη να είσαι μάνα...

H μητέρα συνθλίβεται ανάμεσα σε μία διπλή σύγκρουση. Να υποταχτεί το παιδί της σε εκείνη ή εκείνη στο παιδί της; Στην πρώτη περίπτωση νιώθει ένοχη και ανικανοποίητη, στη δεύτερη καταπιεσμένη από το ίδιο το παιδί της. Ότι και να κάνει, δεν θα γλιτώσει την ετικέτα της κακής μητέρας.Να ξέρεις να ζεις, σημαίνει να ξέρεις να ζεις με τους άλλους, δίχως να παραβιάζεις τις ανάγκες τις δικές σου ή τις δικές τους. Να ξέρεις να αναθρέψεις το παιδί σου, σημαίνει να το μάθεις να ζει.

Το μωρό γεννιέται με τις παρορμήσεις και τα πρωταρχικά του ένστικτα. Ζητά να ικανοποιήσει όλες του τις ανάγκες. Κι επειδή το μωρό αδυνατεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες του, η πληρότητά του άλλα και η επιβίωσή του εξαρτώνται από την διάθεση κάποιου άλλου. Όμως, η ολική εξάρτηση του βρέφους από τη μητέρα, έρχεται αντιμέτωπη με πολλές από τις ανάγκες της. Το μωρό που ξυπνάει τη νύχτα γιατί πεινάει, παραβλέπει την ανάγκη της μητέρας για ύπνο.

Η ανάγκη του να μονοπωλήσει την προσοχή της, παραβιάζει την δική της ανάγκη να έχει άλλες ασχολίες και άλλα ενδιαφέροντα. Το κλάμα του δεν την αφήνει να ξαποστάσει, να ησυχάσει, να ηρεμήσει. Οι ατελείωτες ανάγκες και απαιτήσεις του μωρού φέρνουν συχνά τη μητέρα στο σημείο να σκεφτεί ότι έχει πάψει να υπάρχει ως άτομο. Με λίγα λόγια, η μητέρα μπορεί να μη βλέπει σ'αυτή την κατάσταση μία σύγκρουση αλλά να αισθάνεται, αντίθετα ότι πνίγεται από την πληθωρική παρουσία του παιδιού.

Η άμεση επιβίωση του παιδιού του βρέφους εξαρτάται από την ικανοποίηση των αναγκών του. Η απώτερη επιβίωσή του εξαρτάται από την ανάπτυξη της ικανότητας να φροντίζει μόνο τον εαυτό του, να περιμένει και να μετριάζει εκείνες τις παρορμήσεις που θέτουν σε κίνδυνο τη σωματική ή ψυχική ακεραιότητα των άλλων.


Πώς θα περάσει το παιδί από τη μία κατάσταση στην άλλη;


Η μητέρα είναι το πρώτο πρόσωπο, με το οποίο έρχεται σε σύγκρουση το παιδί. Από τη σχέση του μαζί της, βιώνει τις πρώτες του αποστερήσεις που ένα μέρος τους έρχεται από το ότι άφησε τη μήτρα της μητέρας του και «ήρθε στον κόσμο».

Η μητέρα δεν είναι πάντα σε θέση να το ταΐσει, μόλις εκείνο νιώσει το αίσθημα της πείνας. Κι ύστερα δεν μπορεί πάντα να καταλαβαίνει τι ζητάει και να καθησυχάζει τους φόβους του. Ωστόσο, ορισμένες αποστερήσεις επιβάλλονται σκόπιμα από τη μητέρα η οποία προσπαθεί να διδάξει στο παιδί της τη συμπεριφορά που απαιτεί η κοινωνία μας. Σε αυτή τη προσπάθειά της , η μητέρα επηρεάζεται στο έπακρο από τα πιστεύω και τα πρότυπα συμπεριφοράς της κοινωνίας μέσα στην οποία ζει. Επηρεάζεται ακόμα από τον τρόπο που της μεταδόθηκαν αυτά τα μηνύματα, όταν η ίδια ήταν παιδί. Γύρω από τη διάσταση ανάμεσα στις ανάγκες του παιδιού και τις απαιτήσεις της ομαδικής ζωής, τα παραδοσιακά παιδαγωγικά σχήματα είχαν πάρει μία στάση ξεκάθαρη. Η πρωτόγονη και αντικοινωνική συμπεριφορά του παιδιού ήταν ανεπιθύμητη, απαράδεκτη.

Ο γονέας εκπροσωπούσε την εξουσία και το παιδί όφειλε να υπακούει, άσχετα αν αυτή η υπακοή ερχόταν σε σύγκρουση με τη θέλησή του. Τα λόγια και οι επιθυμίες των γονιών ήταν νόμος. Η μεγάλη απήχηση που βρήκαν οι ψυχαναλυτικές θεωρίες για την ανάπτυξη της προσωπικότητας , αντέστρεψε τους όρους αυτής της σχέσης. Η προσοχή συγκεντρώθηκε στις ανάγκες του παιδιού. Οι γονείς έμαθαν για τα τραύματα που προκαλούσαν ο απογαλακτισμός και η εκμάθηση της καθαριότητας, για τα οιδιπόδεια συμπλέγματα, για τις φοβίες του ευνουχισμού, για τις νευρώσεις και κατέληξαν έτσι να πιστέψουν ότι οι αποστερήσεις είναι βλαβερές για το παιδί, πως η επιμονή σε μία ορισμένη στάση μπορούσε να το βλάψει και πως αν υπήρχε διάσταση ανάμεσα στις επιθυμίες τους και στις ανάγκες του παιδιού, οι δεύτερες είχαν προβάδισμα.

Αυτή η αλλαγή συμπεριφοράς φαίνεται καθαρά στο θέμα της διατροφής των παιδιών, όπου από τα αυστηρά ωράρια που επέβλεπε, περάσαμε στη διατροφή κατά βούληση, όπου τα μικρά ταΐζονται κάθε φορά που έκλαιγαν ή που έδειχναν να πεινάνε.

Οι κυριότερες λοιπόν δυσκολίες που συναντά η μητρότητα και που τη θέτουν υπό αμφισβήτηση, ξεκινούν από τα ψυχολογικά προβλήματα γύρω από την ενυπάρχουσα σύγκρουση στη σχέση μητέρας - παιδιού; Ναι!


Οι μητέρες πιάνουν τον εαυτό τους να αντιδρά στη συμπεριφορά των παιδιών, εντελώς αναπάντεχα. Η μητέρα νιώθει παγιδευμένη από μία συμπεριφορά που εναντιώνεται στα συναισθήματά της. Τις πιο πολλές φορές παραβλέπει το γεγονός ότι ανάγκες, επιθυμίες και συναισθήματα διαμετρικά αντίθετα μεταξύ τους, μπορούν να συνυπάρχουν.
Γι'αυτήν μόνο δύο λύσεις υπάρχουν: να υποταχθεί το παιδί της σε εκείνη ή εκείνη στο παιδί της.
Καμία τους όμως δεν την κάνει να νιώθει καλύτερη μητέρα.

Αν επιβάλλει τη θέλησή της στο παιδί, αισθάνεται σαν κτήνος: επιθετική, μικροπρεπής, αποτρεπτική. Συχνά έχει την εντύπωση πως έκανε κακό στο παιδί της δημιουργώντας του το αίσθημα του ανικανοποίητου και τότε την κυριεύει η ενοχή.

Από την άλλη, δεν το βρίσκει σωστό να υποχωρήσει. Νιώθει ανικανοποίητη, καταπιεσμένη από το ίδιο της το παιδί. Βρίσκεται αντιμέτωπη με μια συμπεριφορά που την κρίνει απαράδεκτη. Και το χειρότερο, η επιτυχία ή αποτυχία της ως μητέρα, κρίνεται από τους άλλους με βάση αυτή τη συμπεριφορά.Ότι κι αν κάνει, αισθάνεται πάντα κακή μητέρα. Η μητέρα σκέφτεται ότι μπορεί να λύσει το πρόβλημά της, φτάνει να της πει κάποιος αν η συμπεριφορά του παιδιού της είναι καλή ή κακή ή αν ο τρόπος που χειρίζεται μια δεδομένη κατάσταση είναι σωστός ή λαθεμένος. Θα πει: «Δεν είναι σωστό να με διακόπτει, όταν τηλεφωνώ», «Δεν είναι σωστό να σηκώνεται από το κρεβάτι και να έρχεται στο δωμάτιό μου», «Δεν είναι σωστό να πετά τα παιχνίδια του από εδώ και από εκεί».
Δεν της περνά από το μυαλό πως και οι δύο τους, μητέρα και παιδί, μπορεί να έχουν δίκιο, με την έννοια ότι και οι δύο εκφράζουν ανάγκες το ίδιο βασικές;

Το παιδί θέλει να το προσέξουν. Η μητέρα θέλει να ξεκουραστεί ή να τηλεφωνήσει. Η συμπεριφορά του παιδιού μπορεί να είναι αρνητική, απαράδεκτη για την κοινωνία. Όμως, για εκείνο μπορεί να αποτελεί τον προσωπικό τρόπο έκφρασης ορισμένων συναισθημάτων σε μια συγκεκριμένη περίοδο της ανάπτυξής του. Μια τέτοια συμπεριφορά, ωστόσο, έρχεται συχνά σε σύγκρουση με την ανάγκη της μητέρας να φανεί αντάξια στα μάτια των άλλων, αλλά και στα δικά της.

Αυτές οι διενέξεις είναι τα πρότυπα όλων των άλλων διενέξεων που θα γνωρίσει το παιδί στην υπόλοιπη ζωή του και οι οποίες πηγάζουν από την ανάγκη να ζούμε μαζί με τους άλλους, καθώς και από το γεγονός ότι στη ζωή δεν κάνουμε πάντα αυτό που θέλουμε.
Εδώ, έχουμε να κάνουμε με την αναγκαιότητα να υπολογίζουμε τις ανάγκες, τις επιθυμίες και τα συναισθήματα των άλλων. Το παιδί, ωστόσο, μόλις τώρα αρχίζει να μαθαίνει αυτή την αλήθεια και μαθαίνοντάς την εκφράζει ποικιλόμορφα το θυμό που κυριεύει όλους μας, όταν νιώθουμε ανικανοποίητοι. Μάθαμε, να θεωρούμε ορισμένες συμπεριφορές εντελώς απαράδεκτες.
Είναι κακό να χτυπάς, να λες ψέματα, να ξεγελάς τον άλλον, να παίρνεις πράγματα που δεν σου ανήκουν, να μην μοιράζεσαι τα πράγματά σου με άλλους εκφράζεις το θυμό σου ή να δείχνεσαι υπέρμετρα επιθετικός. Όμως, στην πράξη, είναι απόλυτα φυσιολογικό να θυμώνουμε, να χτυπάμε όταν μας απειλούν, να επιθυμούμε ότι δεν μας ανήκει, να προσπαθούμε να αποφύγουμε τις συνέπειες των πράξεων μας. Αυτά τα συναισθήματα είναι πανανθρώπινα. Μονάχα ο τρόπος με τον οποίο εκφράζονται μπορεί να κριθεί απαράδεκτος, αν παραβιάζει κατάφορα τια ανάγκες και τις επιθυμίες των άλλων.

Για να μπορέσει η μητέρα λοιπόν να κατευθύνει το παιδί της σωστά, θα πρέπει πρώτα να πιστέψει στο δικαίωμα της να έχει ανάγκες και συναισθήματα.
Έχει το δικαίωμα να μην θυσιάζεται για το παιδί της.
Έχει το δικαίωμα να θυμώνει, να νιώθει ανικανοποίητη, να απορρίπτει, να θέλει να εξαρτάται από κάποιον άλλον.
Τίποτα από όλα αυτά δεν την κάνει κακή μητέρα.
Όπως ακριβώς οι απαιτήσεις του παιδιού, η ανάγκη για εξάρτηση, για φροντίδα, η επιθετικότητα και η οργή , δεν το κάνουν ένα κακό παιδί. Η προβληματική συμπεριφορά των παιδιών μπορεί να οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στο πέρασμα τους σε ένα συγκεκριμένο αναπτυξιακό στάδιο. Η συμπεριφορά αυτή γίνεται «δύσκολη», ανυπόφορη γιατί αν και είναι φυσιολογική παραβιάζει τις ανάγκες των άλλων.
Να, λοιπόν, η μεγάλη αποστολή της ανατροφής: να διδάξει στο παιδί να εκφράζεται με πιο παραδεκτούς τρόπους
Και επειδή, η μητέρα είναι ο πρώτος και συχνά ο κυριότερος δάσκαλος, σε αυτήν πέφτει το βαρύ φορτίο της συνδιαλλαγής με κάποιον ο οποίος δεν έχει μάθει ακόμα να σέβεται τις απαιτήσεις των άλλων. Αν θέλει να πετύχει στο ρόλο της, είναι βασικό να πιστέψει στα δικαιώματά της, γιατί τις δικές τις ανάγκες θα παρουσιάσει πρώτα στο παιδί, μαθαίνοντας το να σέβεται τις ανάγκες των άλλων.
Ποτέ άλλοτε στη ζωή του δε θα νιώσει το παιδί τόσο έντονα την ανάγκη να εξαρτάται από κάποιον ως ένα σημείο, για τη σωματική και ψυχική του ισορροπία. Αυτή η ανάγκη το οδηγεί στο να αρχίσει να υπολογίζει τις ανάγκες της μητέρας του.
Η μητέρα θα διδάξει στο παιδί της, πώς να σέβεται τις επιθυμίες της. Θα δυσκολευτεί όμως να το πείσει, αν η ίδια πιστεύει ότι δεν αξίζει να την υπολογίζουν.
Αν τώρα η μητέρα πιστεύει ότι προηγούνται οι ανάγκες του παιδιού, ότι θα το βλάψει αν του αρνηθεί κάτι, ότι το να είσαι καλή μητέρα σημαίνει να ικανοποιείς όλες τις ανάγκες του παιδιού, θα φτάσει να πιστέψει ότι πρέπει να υποχωρεί σε όλα.
Ενεργώντας με αυτό τον τρόπο, θα καταλήξει να αισθάνεται πως τη μεταχειρίζονται, την εκμεταλλεύονται και θα την κυριέψουν ο θυμός και η αγανάκτηση. Θα έχει δίκιο να νιώθει έτσι, αφού αγνόησε συστηματικά και πρόδωσε τις ίδιες τις ανάγκες της.

Έτσι, σιγά-σιγά, πρέπει να βάλει σκοπό της να βοηθήσει το παιδί της να καταλάβει πως η μητέρα του είναι ένα ξεχωριστό, αυτοτελές άτομο, του οποίου οι ανάγκες πρέπει να γίνονται σεβαστές. Θα πετύχει μόνο αν το πιστέψει η ίδια.

ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΙΣ ΜΗΤΕΡΕΣ  ΟΛΩΝ...

ΟΙ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΑΣ...

Όλα τα παιδιά θέλουν να παίρνουν αγάπη. Είναι το κυριότερο. Όταν όμως οι γονείς τη δείχνουν με λάθος τρόπο τι γίνεται; Πως νιώθουν τα παιδιά; Ποιες είναι οι βασικές συναισθηματικές ανάγκες ενός παιδιού;



"Το βασικό συστατικό όλων των ανθρωπίνων σχέσεων είναι η αγάπη. Ιδιαίτερα όσον αφορά στα μικρά παιδιά η εξασφάλιση αγάπης και φροντίδας από τους γονείς τους μπορεί να επιφέρει θετικό αντίκτυπο σε όλα τα στάδια της εξέλιξής τους, ακόμα και στην ενήλικη ζωή. Επιπρόσθετα, τα βοηθάει να αισθανθούν ασφάλεια" τονίζει η ψυχολόγος.

Πως αισθάνονται τα παιδιά;

Η αυτοπεποίθηση ενός μικρού παιδιού είναι πολύ ευάλωτη. Μια παρατήρηση, μια προσβολή ή μια απειλή φτάνουν για να την πληγώσουν. Όταν δεν εισπράττουν την αγάπη των γονέων τους γεμίζουν συναισθήματα ανασφάλειας. Ενώ, όταν την νιώθουν, αισθάνονται τόσο δυνατά ώστε να μπορούν να αντιμετωπίσουν ότι δυσκολίες τους παρουσιάζονται.

Υπάρχει ένα πλαίσιο βασικών συναισθηματικών αναγκών, των οποίων η κάλυψη είναι τόσο αναγκαία όσο αυτή των βιολογικών αναγκών για τροφή και ύπνο, ώστε να μεγαλώσουν υγιή, ώριμα και ευτυχισμένα παιδιά.

Οι βασικές συναισθηματικές ανάγκες του παιδιού

-Ο στόχος είναι η εξασφάλιση ενός ασφαλούς περιβάλλοντος, στο οποίο θα μπορούν να ικανοποιούνται οι ανάγκες τους ανάλογα με το εξελικτικό στάδιο στο οποίο βρίσκονται.

Αυτό επιτυγχάνεται μέσα από συμπεριφορές των γονέων, όπως είναι η έκφραση αγάπης με αγκαλιές, φιλιά και αφιέρωση χρόνου στο παιδί, που αποτελεί ένα τρόπο αλληλεπίδρασης.

-Άλλο βασικό σημείο είναι ο σεβασμός στο παιδί αλλά και η καθοδήγηση για να μπορέσει να αντιμετωπίσει την καθημερινότητά του.

Παράλληλα, η συναισθηματική υποστήριξη και επιβεβαίωση των δυνατοτήτων του, ακόμα κι αν κάνει κάποιο λάθος.

Ποια είναι τα λάθη κάνουν οι γονείς

Όταν δεν ικανοποιηθούν οι παραπάνω ανάγκες το παιδί μένει αφρόντιστο και υφίσταται παραμέληση ή κακοποίηση.

-Παραδείγματα παραμέλησης υπάρχουν πολλά, όπως για παράδειγμα, το να μην περνάει κανείς χρόνο με το παιδί του λόγω υποχρεώσεων.

-Ένα άλλο παράδειγμα είναι οι εργαζόμενοι γονείς να αναθέτουν στο μεγαλύτερο παιδί την ανατροφή του μικρότερου, καθώς αυτό του προσθέτει ένα φορτίο δυσανάλογο με την ηλικία του.

-Όταν ένας γονέας, λόγω της δυσλειτουργικής σχέσης του με το σύζυγο, μεταφέρει όλες τις προσδοκίες του στο παιδί επιφορτίζοντας και πιέζοντάς το.

-Η συνεχής ενασχόληση με τα λάθη του παιδιού ή τα ελαττώματα του και η υποτίμηση των θετικών του στοιχείων.

-Τα ξεσπάσματα πάνω στο παιδί λόγω απογοητεύσεων που συμβαίνουν στην καθημερινότητα των γονέων.

Συνέπειες που έχουν αυτά στο παιδί :

-Το μεγάλωμα ανθρώπων με χαμηλή αυτοεκτίμηση.

-Συνεχή αναζήτηση της ασφάλειας που δεν έλαβαν από τους γονείς τους.

-Προβλήματα συμπεριφοράς.

-Ενοχές καθώς και ένα μεγάλο μερίδιο ευθύνης ότι εκείνα φταίνε που οι γονείς τους τα παραμέλησαν.

Είναι, λοιπόν, φανερή η σημασία της ικανοποίησης των συναισθηματικών αναγκών για την παιδική και ενήλικη προσωπικότητα.

Χρήσιμες συμβουλές!

Εκδήλωση: Η εκδήλωση είναι το πρώτο, σημαντικό βήμα. Δείξτε το ενδιαφέρον σας. Αυτό μπορεί να ενισχύσει το αίσθημα ασφάλειας που νιώθουν, την εμπιστοσύνη στους άλλους αλλά και στον εαυτό τους.

Επικοινωνία: Φράσεις όπως «σ'αγαπώ» ή «είσαι πολύ σημαντικός για μένα». Όταν λέγονται με φροντίδα δίνουν στο παιδί την εντύπωση ότι έχουν ένα συμμαχό που είναι πάντα εκεί για να τα βοηθήσει να αντιμετωπίσουν την καθημερινότητα τους. Παράλληλα, η υπενθύμιση των θετικών τους σημείων με φράσεις όπως «μπράβο!» έχει θετικό αντίκτυπο στην πνευματική και συναισθηματική τους ανάπτυξη.

Πράξεις: Επειδή τα λόγια αγάπης είναι αναγκαία αλλά όχι επαρκή, είναι πολύ σημαντικό η αγάπη να φαίνεται και από τις πράξεις στην καθημερινότητα, όπως το να αφιερώνετε χρόνο στο παιδί, να είστε δίπλα του στις σημαντικές του στιγμές, να το ακούτε προσεκτικά και να το επικροτείτε.

Ενθάρρυνση: Είναι σημαντικό να ενθαρρύνετε το παιδί σας σε κάθε προσπάθεια του και να το καθοδηγείτε ώστε να μπορέσει να την ολοκληρώσει. Επίσης, βοήθηστε το να βρει κίνητρα και να θέσει στόχους.

Συμπερασματικά, η αγάπη και η φροντίδα του παιδιού είναι το πιο σημαντικό στοιχείο για την ανάπτυξή του. Οι γονείς που την προσφέρουν απλόχερα και άνευ όρων μπορούν να γίνουν εξαιρετικά πρότυπα!

Κρίστη Μηλιόρδου

Όλοι οι γονείς κάνουμε λάθη, και μέσα από αυτά μαθαίνουμε... Μακάρι να ξέραμε από την αρχή πως θα έπρεπε να αντιδράσουμε και ποια θα είναι η επίπτωση, για οτιδήποτε κάνουμε, στα παιδιά μας.... Αυτό δεν σημαίνει, πως δεν τα αγαπάμε...απλά διαλέγουμε ορισμένες φορές τον λάθος τρόπο, για να το δείξουμε...

Μελλοντικός ΜΠΑΜΠΑΣ - Μελλοντική ΜΑΜΑ... Ομοιότητες και διαφορές.....

Η ανακοίνωση σε ένα ζευγάρι ότι περιμένει παιδί αποτελεί ένα νέο που προκαλεί ποικίλες αντιδράσεις. Αν και σύνηθες πλέον γεγονός, η κυοφορία πάντα αποτελεί για τα ζευγάρια μία κρίσιμη φάση στη ζωή τους, γιατί απαιτεί νέες ψυχοκοινωνικές προσαρμογές σε όλους τους τομείς της ζωής τους, όπως η ταυτότητα του Εγώ τους, η συνειδητοποίηση του ρόλου τους, ο ίδιος ο συζυγικός ρόλος που έχουν αναλάβει, το μητρικό ή πατρικό αντίστοιχα ένστικτο, το οποίο τους ξυπνά ακόμα και οι εργασιακές τους σχέσεις.

Ανάλογα φυσικά με το δέσιμο του ζευγαριού αυτές οι απαραίτητες προσαρμογές στο νέο τρόπο ζωής μπορεί να αποτελέσουν μία ευκαιρία για αναθεώρηση της σχέσης τους. Όμως μπορεί να καταλήξουν και σε τραυματικές εμπειρίες και για τους δύο, αν δεν είναι έτοιμοι και ώριμοι , ώστε να δεχθούν το νέο μέλος στην οικογένειά τους. Ασφαλώς το πώς αντιδρά ένα ζευγάρι στον ερχομό του παιδιού τους εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Όπως η μεταξύ τους σχέση αλλά και με τους γονείς τους, η ψυχοκοινωνική τους ωριμότητα, το κατά πόσο είναι επιθυμητή ή όχι είναι η εγκυμοσύνη καθώς και η οικονομική κατάσταση του ζευγαριού.

Πάντως η μητρότητα και η πατρότητα δεν είναι από ψυχολογική άποψη ταυτόσημες. Το γεγονός και μόνο ότι η γυναίκα κυοφορεί και εκείνη θα φέρει το μωρό στον κόσμο τη γεμίζει με περισσότερη αγωνία και άγχος. Η εγκυμοσύνη είναι για τη μέλλουσα μητέρα το κορυφαίο γεγονός στον κύκλο της ζωής, πηγή για ποικίλα συναισθήματα που για πρώτη φορά θα βιώσει. Η στάση της εγκύου απέναντι στην εγκυμοσύνη εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και μπορεί να κυμαίνεται από τον τεράστιο ενθουσιασμό μέχρι τους ενδοιασμούς ακόμα και την απόρριψη του παιδιού, αν η έγκυος δεν είναι έτοιμη να το δεχθεί ή δεν το περίμενε. Πολλοί επίσης υποστηρίζουν ότι η στάση της μητέρας κατά την εγκυμοσύνη έχει και βιολογικό υπόστρωμα που σχετίζεται με τη διάρκεια της εμμηνόρροιας.

Ο προσανατολισμός και τα συναισθήματα της εγκύου υφίστανται τρεις διαδοχικές διαφοροποιήσεις καθώς προχωρεί η εγκυμοσύνη, οι οποίες αντιστοιχούν στα τρία τρίμηνά της. Στο πρώτο τρίμηνο η εγκυμοσύνη δεν είναι εμφανής για τους άλλους και αποτελεί το κρυφό προσωπικό μυστικό της μητέρας για το οποίο και η ίδια αρχικά αμφιβάλλει μέχρι να επιβεβαιωθεί πλήρως. Στη φάση αυτή η μητέρα στρέφεται προς τον εαυτό της και στα όσα συμβαίνουν μέσα της παρακολουθώντας με θαυμασμό όλες αυτές τις αλλαγές.

Στο δεύτερο τρίμηνο η μέλλουσα μητέρα αρχίζει να σκέφτεται λιγότερο τον εαυτό της και περισσότερο το παιδί που έχει μέσα της. Η εγκυμοσύνη είναι πλέον μία αντικειμενική πραγματικότητα. Η ίδια η μητέρα νιώθει τα πρώτα σκιρτήματα του παιδιού από τις κινήσεις του γεγονός που συντελεί στη σύνδεση με το παιδί της. Συχνά με το σύζυγό της κάνει όνειρα για το παιδί. Έτσι λοιπόν στη φάση αυτή ο προσανατολισμός της μέλλουσας μητέρας έχει ως επίκεντρο το μωρό.

Στο τρίτο και τελευταίο τρίμηνο της εγκυμοσύνης η προοπτική πάλι αλλάζει. Αρχίζει η αγωνία και εντείνεται η ανυπομονησία για το τέλος, αφού έχει ξεκινήσει η αντίστροφή μέτρηση για το σωματικό διαχωρισμό. Επίκεντρο γίνεται τώρα και το παιδί και ο εαυτόςτης. Η μητέρα αγωνία για τους πόνους και τις ωδίνες του τοκετού, καθώς και για την κατάσταση του μωρού. Έχει επενδύσει συναισθηματικά σε αυτό, έχει κάνει όνειρα και έχει ελπίδες για το μέλλον του, ανησυχεί μήπως το χάσει ή δε γεννηθεί γερό λόγω επιπλοκών. Στη φάση αυτή το ‘’εγώ’’ και ‘’αυτό’’ γίνονται ‘’ ΕΜΕΙΣ ’’. Γενικότερα η εγκυμοσύνη ακόμα και κάτω από τις πιο ευνοϊκές συνθήκες αποτελεί μία φάση έντονων αμφιταλαντεύσεων, ανησυχιών, αμφιβολιών και φόβων τόσο για το παιδί όσο και για την ίδια τη μητέρα.

Για το μέλλοντα πατέρα η εγκυμοσύνη και η πατρότητα είναι κυρίως πηγή χαράς και υπερηφάνειας και λιγότερο ανησυχίας και φόβων. Οι αντιδράσεις του πατέρα δε σχετίζονται τόσο πολύ με τις φάσεις της κύησης, αλλά κυρίως με τις επιπτώσεις που βλέπει ο πατέρας ότι η γέννηση του παιδιού έχει στη δική του ταυτότητα. Σε μια κοινωνιολογική έρευνα που έγινε διαπιστώθηκε ότι υπάρχουν τρεις διαφορετικοί τύποι συζύγων. Ο ναρκισσιστικός-εγωιστικός τύπος βλέπει τον ερχομό του παιδιού σαν απειλή στη δική του ταυτότητα και ευδαιμονία. Εδώ ανήκουν άτομα που πέρασαν και συνεχίζουν να περνούν μία άνετη ζωή. Στη σκέψη ότι θα πρέπει να αναλάβουν ευθύνες και νέους ρόλους νιώθουν δέος και φοβούνται ότι θα πάψουν να είναι το επίκεντρο προσοχής των άλλων. Νομίζουν ότι θα παγιδευτούν διά βίου με υποχρεώσεις. Ο ερχομός του παιδιού είναι για αυτά τα άτομα μία αναπτυξιακή κρίση.

Ο τύπος του φιλόδοξου και προσηλωμένου στη επαγγελματική του σταδιοδρομία αντιμετωπίζει τον ερχομό του παιδιού σαν πιθανό εμπόδιο στη δική του επαγγελματική εξέλιξη και υλοποίηση των στόχων του. Αρνείται να αλλάξει συνήθειες και δείχνει ότι η εγκυμοσύνη δεν τον απασχολεί ιδιαίτερα. Είναι κάπως απόμακρος και επιμένει να μην αναλάβει τίποτε περισσότερο από ό,τι είχε πριν.

Τέλος, ο τύπος του οικογενειάρχη αποδέχεται την εγκυμοσύνη με χαρά θεωρώντας την πατρότητα ως ένα βασικό στόχο της ζωής του οποίου η εκπλήρωση συμβάλλει στην περαιτέρω προσωπική ανάπτυξη και ολοκλήρωση. Παρακολουθεί με θαυμασμό τις αλλαγές τις συζύγου του, βιώνει μαζί της μία στενότερη σχέση, κάνει όνειρα και εκείνος για το παιδί, ενημερώνεται και γενικότερα συμμετέχει ενεργά σε όλες τις φάσεις της εγκυμοσύνης βοηθώντας τη μέλλουσα μητέρα.

Με την εγκυμοσύνη η δυάδα ‘’γυναίκα-άνδρας’’ διευρύνεται με την προσθήκη του νέου μέλους και γίνεται πλέον τριάδα ‘’μητέρα-πατέρας-παιδί ‘’ που παρουσιάζει μία εντελώς διαφορετική ψυχοδυναμική και ουσία. Ο ρόλος του γονέα, τόσο για τη μητέρα όσο και για τον πατέρα είναι καθοριστικός και ίσως ο πιο σημαντικός για το άτομο στο ‘’θέατρο‘’ της ζωής του.

της Μαρίνας Κωνσταντινίδου 

Ψυχολόγος, M.Sc στη Συμβουλευτική και τον Επαγγελματικό Προσανατολισμό 

ΟΤΑΝ Η ΜΑΜΑ ΔΟΥΛΕΥΕΙ...

 Ο ρόλος της εργαζόμενης γυναίκας απέναντι στο παιδί

Έρευνες έχουν δείξει ότι οι εργαζόμενες μητέρες ασχολούνται 40 ώρες με την εργασία και 36 ώρες ασχολούνται με τις δουλειές του νοικοκυριού, με τα παιδιά και τον σύζυγο μέσα στην εβδομάδα.

Οι γυναίκες με τέτοιο ωράριο προσπαθούν να ισορροπήσουν τους ρόλους τους και τις καταστάσεις. Λίγες όμως είναι αυτές που καταφέρνουν να κρατήσουν τις ισορροπίες. Αν δεν είναι ικανοποιημένες από τον ένα ή τον άλλο ρόλο, φαίνεται στην προσωπική τους ευτυχία και στην συμπεριφορά τους απέναντι στην οικογένεια.

Για να καταφέρουν να αποδίδουν καλά στον επαγγελματικό και στον οικογενειακό χώρο, αφιερώνουν ελάχιστο χρόνο για την περιποίηση του εαυτού τους και στο να κάνουν πράγματα που τις ευχαριστούν, αισθάνονται μονίμως κουρασμένες, νιώθουν μόνες από κοινωνικής πλευράς και πιστεύουν ότι όλα τα βάρη πέφτουν πάνω της, με αποτέλεσμα να γίνονται ευέξαπτες και νευρικές. Επίσης, έχοντας πιεσμένο πρόγραμμα, αγχώνονται και δεν απολαμβάνουν τις στιγμές που αφιερώνουν στα παιδιά τους.

Τα παιδιά από την πλευρά τους νιώθουν παραμελημένα και μόνα, κι έχουν έντονη την ανάγκη να επικοινωνήσουν και να βελτιώσουν τη σχέση που έχουν μαζί τους.

Πολλές είναι αυτές που νιώθουν ένοχές και ότι δεν είναι καλές μητέρες μιας και δεν περνούν πολύ χρόνο με τα παιδιά τους. Βέβαια λύσεις για την αναπλήρωση της επικοινωνίας υπάρχουν, όπως η ενασχόληση κατά το υπόλοιπο της ημέρας εποικοδομητικά με τα παιδιά, το να πηγαίνουν βόλτες, η συζήτηση όλων των προβλημάτων των παιδιών και η παροχή συμβουλών και λύσεων, η βοήθεια στα μαθήματα, η ανάγνωση παραμυθιών και το παίξιμο με τα μικρότερα παιδιά. Εν ολίγοις πρέπει να δείχνουν τεράστιο ενδιαφέρον για τον τρόπο ζωής του παιδιού τους και να ασχολούνται συνέχεια μαζί του, όσο βέβαια τους επιτρέπουν οι δυνάμεις και η αντοχή τους.

Εναλλακτικές λύσεις για την φροντίδα των παιδιών όταν η μητέρα εργάζεται.

Με την έξοδο της γυναίκας στον εργασιακό τομέα άλλαξαν πολλά πράγματα στην φροντίδα του παιδιού. Ο πατέρας έχει την δουλειά του σε απόλυτη προτεραιότητα και πολλοί πιστεύουν ότι ίσως να μην τα καταφέρνει εξ ίσου καλά με την μητέρα στην διαπαιδαγώγηση των παιδιών. Μειώθηκε η επιθυμία των συγγενών για την φύλαξη των παιδιών, ενώ παλιότερα τα παιδιά, όταν δούλευαν οι γονείς, τα πρόσεχαν κυρίως οι παππούδες. Τέλος, έχει αλλάξει η ιδέα ότι οι γονείς πρέπει να θυσιάσουν τα πάντα, ακόμα και την επαγγελματική καριέρα τους για τα παιδιά.

Έτσι, η εργαζόμενη μητέρα αναγκάζεται να βρει εναλλακτικές λύσεις για την φύλαξη των παιδιών. Βέβαια όλοι οι τρόποι δεν είναι βολικοί ή διαθέσιμοι για την οικογένεια, ούτε είναι σύμφωνοι με τις αρχές της.

Δύο είναι οι βασικοί τύποι φροντίδας του παιδιού, όταν εργάζεται η μητέρα.

α) Η φροντίδα του παιδιού στο σπίτι

β) Η φροντίδα του παιδιού σε νηπιαγωγείο ή παιδικούς σταθμούς.

Η μητέρα νιώθει ικανοποιημένη και σίγουρη όταν γνωρίζει την επίβλεψη που έχει το παιδί με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, όταν αυτή απουσιάζει.

Αναλυτικότερα:

α) Φροντίδα του παιδιού στο σπίτι. Μπορεί να γίνει στο σπίτι του παιδιού ή στο σπίτι κάποιου άλλου. Το πιο καλό θα ήταν το παιδί να μένει στον δικό του χώρο, στον οποίο έχει προσαρμοστεί, νιώθει άνετα και τον γνωρίζει καλύτερα.

Η φροντίδα αυτού του τύπου, μπορεί να γίνει από τον πατέρα, τα αδέλφια, τη γιαγιά ή άλλους συγγενείς και τέλος από παραμάνες - νταντάδες.Το να έχει το παιδί φροντίδα στο σπίτι, έχει τα εξής πλεονεκτήματα:

Οι ώρες είναι ευέλικτες

Το περιβάλλον είναι γνωστό και οικείο

Το παιδί δεν χρειάζεται να μετακινηθεί (στην περίπτωση που μένει στο δικό του σπίτι)

Από οικονομικής πλευράς είναι ευνοϊκότερα όταν το προσέχει η γιαγιά ή κάποιος συγγενής.

Υπάρχουν όμως και μειονεκτήματα τα οποία είναι:

Η νταντά ίσως είναι ανειδίκευτη και συνεπώς δεν έχει κατάλληλες γνώσεις για την παιδική ψυχολογία.

Αν η μητέρα έχει αναθέσει την φύλαξη του παιδιού σε συγγενικό η σε φιλικό της πρόσωπο, ίσως την συγκεκριμένη στιγμή να μην είναι κανείς διαθέσιμος και να αναγκάζεται να δίνει το παιδί σε διαφορετικά πρόσωπα.

Υπάρχει η περίπτωση η μητέρα να μην μένει ικανοποιημένη με τις παραμάνες που προσλαμβάνει κι έτσι θα πρέπει να τις αλλάζει, κάτι που είναι ιδιαίτερα αρνητικό για το παιδί, το οποίο δεν μπορεί να συνηθίσει και να εμπιστευτεί αυτές τις γυναίκες που εισβάλλουν κατά διαστήματα στη ζωή του.

Το πιο σημαντικό μειονέκτημα είναι ότι το παιδί, μιας και δεν συναναστρέφεται με ομηλίκους του, δεν κοινωνικοποιείται σωστά, δεν μορφώνεται όπως τα παιδιά που πηγαίνουν σε νηπιαγωγεία και παρατηρείται ακόμα καθυστέρηση στην γλωσσική ικανότητά του, μιας και η επαφή που έχει με τα μεγαλύτερα παιδιά, είναι διαφορετική από αυτή που έχει με τα παιδιά της ηλικίας του.

β) Τα νηπιαγωγεία και οι βρεφικοί σταθμοί είναι ο άλλος τύπος φροντίδας των παιδιών με εργαζόμενες μητέρες. Τα πλεονεκτήματα αυτού του θεσμού είναι:

Υπάρχει σταθερό ωράριο, κάτι που ευνοεί τις μητέρες, γιατί γνωρίζουν και μένουν καθησυχασμένες ότι ως μια συγκεκριμένη ώρα το παιδί θα μένει στο νηπιαγωγείο.

Το προσωπικό είναι κατάλληλα εκπαιδευμένο, γνωρίζει καλά την ψυχολογία του παιδιού και το φροντίζει.

Το περιβάλλον είναι συνήθως όπως το σπίτι του παιδιού, με τα παιχνίδια και τα παραμύθια και έτσι τα παιδιά νιώθουν ασφάλεια και οικειότητα.

Το προσωπικό είναι κάθε στιγμή ελεγχόμενο από την μητέρα και δημοσίως υπόλογο, οπότε δεν επιτρέπονται λάθη και ανευθυνότητες.

Τέλος, το παιδί κοινωνικοποιείται, δημιουργεί φίλους, αναπτύσεται η ομιλία και η φαντασία του μέσα από το ομαδικό παιχνίδι και η εκπαίδευση που λαμβάνει είναι ωφέλιμη για την πρόοδό του.

Βέβαια, κι αυτός ο τύπος έχει τα μειονεκτήματά του:

Συνήθως το νηπιαγωγείο είναι μακριά από το σπίτι και το παιδί πρέπει να φεύγει νωρίς, ενώ αν δεν συμβαδίζει το ωράριο του νηπιαγωγείου με το ωράριο της εργασίας της μητέρας του, δημιουργείται πρόβλημα στην μεταφορά του.

Ο οικονομικός παράγοντας, σε περίπτωση που το νηπιαγωγείο ανήκει σε ιδιώτη, δεν είναι ευνοϊκός για τους γονείς.

Αν το παιδί αντιμετωπίζει ψυχολογικά προβλήματα ή αν η οικογένεια αντιμετωπίζει προβλήματα, η κατάσταση του παιδιού ίσως επιδεινωθεί στα κέντρα ημερήσιας φροντίδας, γιατί τα παιδιά αυτά χρειάζονται ειδική φροντίδα και προσοχή, κάτι που μόνο οι γονείς μπορούν και πρέπει να αντιμετωπίσουν.

Τα κριτήρια που πρέπει να λαμβάνει υπ' όψιν η μητέρα ώστε να μπορέσει να εμπιστευτεί ένα κέντρο ημερήσιας φροντίδας είναι τα εξής:

Να έχει επαρκή και θρεπτικά γεύματα.

Να προσφέρει υγιεινές συνθήκες για όλα τα παιδιά

Να συμβάλλει θετικά στην αρμονική πνευματική, κοινωνική, συναισθηματική και σωματική ανάπτυξη του παιδιού.

Το προσωπικό πρέπει να είναι εκπαιδευμένο και να γνωρίζει τις ανάγκες των παιδιών και

Να μπορεί η ίδια να συνεργάζεται με το προσωπικό του νηπιαγωγείου προς όφελος του παιδιού και να μπορεί να επιβλέπει όποτε θέλει.

ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΚΑΛΗ ΜΑΜΑ; Η' ΤΕΛΕΙΑ ΜΑΜΑ;

Eχθρός της καλής μαμάς είναι η τέλεια μαμά! της Λουίζας Βογιατζή O εξαιρετικός παιδοψυχίατρος D. Winnicottέκανε, πριν από πενήντα ακριβώς χρόνια, μια σειρά εκπομπών για τους γονείς στο βρετανικό ραδιοφωνικό σταθμό του BBC, στις οποίες συζητούσε κυρίως με μητέρες για διάφορα καθημερινά προβλήματα που αντιμετώπιζαν με τα παιδιά τους. Με τη θαυμάσια, πάντα ενθαρρυντική και επιβραβευτική στάση του, ο Winnicott κατάφερνε να απενοχοποιήσει τους γονείς, καταρρίπτοντας κάθε μύθο σχετικά με το τι είναι σωστό και τι λάθος στην ανατροφή των παιδιών, και ποιες είναι οι «καλές, ιδανικές» μητέρες. Η πεποίθησή του: Το να είναι μια γυναίκα «απλώς επαρκής» μητέρα αποτελεί το πιο ικανοποιητικό που θα μπορούσε να επιδιώξει!

Βουτιές στα βαθιά 
Από τότε, πολλά έχουν αλλάξει για τις γυναίκες γενικά και για τις μητέρες ειδικότερα. Oι γυναίκες μπήκαν δυναμικά στην αγορά εργασίας και αυτό, σε συνδυασμό με το φεμινιστικό κίνημα, τις απελευθέρωσε, τις κατέστησε ισότιμες με τους άνδρες και τις απενοχοποίησε σε σχέση με τα παιδιά και την οικογένειά τους... υποτίθεται. Αν και ο διπλός (και όχι μόνο) ρόλος των γυναικών -εργαζόμενη και μητέρα- θεωρείται αυτονόητος, πολλές από τις αντιλήψεις και τα πρότυπα για το πώς πρέπει να είναι μια μητέρα παραμένουν τα ίδια. Αν συνυπολογίσουμε το γεγονός ότι τα παιδιά είναι πια, λόγω συνθηκών ζωής τουλάχιστον στις πόλεις, σχεδόν απόλυτα εξαρτημένα από τους γονείς, εύκολα μπορούμε να συμπεράνουμε ότι τα πράγματα για τις μητέρες -που παραμένουν ακόμη κυρίως υπεύθυνες για τα παιδιά- δεν είναι πολύ εύκολα. Oι περισσότερες παλεύουν να ισορροπήσουν ανάμεσα στους ρόλους που έχουν αναλάβει και συχνά δεν αισθάνονται καθόλου «καλές μητέρες».

Η γένεση της τελειομανίας 
Όλα ξεκινούν με τη γέννηση του παιδιού, η οποία κατά ένα μαγικό τρόπο ανακινεί και φέρνει στην επιφάνεια σε πάρα πολλές γυναίκες τη μανία της τελειότητας. Η Κάτια περιγράφει: «Θεωρούσα πάντα τον εαυτό μου ένα πολύ χαλαρό άτομο. Ώσπου γεννήθηκε η κόρη μου· ασήμαντο μεν, αλλά ενδεικτικό: Ξαφνικά, εκεί που με το ζόρι σιδέρωνα τα πουκάμισα, άρχισα να σιδερώνω ακόμη και τα βρακάκια του μωρού! Και, βέβαια, συνεχώς ανησυχούσα μήπως κάτι της λείπει, μήπως κάτι δεν κάνω σωστά, μήπως δεν είμαι καλή μητέρα. Ήθελα να είναι όλα τέλεια για το παιδί μου. Και, φυσικά, είχα πάρα πολλές τύψεις όποτε την άφηνα σε άλλους, ακόμη και στον άνδρα μου... ». Είναι χαρακτηριστική μαρτυρία μιας γυναίκας που οι προσδοκίες της από τον εαυτό της, σε αυτό τον τόσο σημαντικό ρόλο της ζωής της, της άλλαξαν συνήθειες και διάθεση, την άγχωσαν και την έκαναν να αισθάνεται ανεπαρκής. Η τελειομανία, άμεσα συνδεδεμένη με το γυναικείο ναρκισσισμό, βρίσκει πρόσφορο έδαφος στη μητρική ματαιοδοξία: «Για το παιδί μου τα θέλω όλα τέλεια», «Θα είμαι μια τέλεια μητέρα». Εδώ, κρύβονται πολλές παγίδες!

«Μόνο εγώ ξέρω!» 
Ένα από τα κυριότερα θέματα που κάνουν τις γυναίκες να αισθάνονται «ανεπαρκείς μητέρες» είναι το γεγονός ότι «αφήνουν» το παιδί τους σε χέρια «τρίτων» (πολλές γυναίκες, όπως επιβεβαιώνει και το παράδειγμα της Κάτιας, αισθάνονται κάπως έτσι, ακόμη κι όταν αφήνουν το παιδί στον πατέρα του). Κι ενώ μπορεί να έχουν φτάσει στα όριά τους από την κούραση και τον εκνευρισμό, και να αισθάνονται κατά καιρούς ότι θέλουν να εκσφενδονίσουν στο... διάστημα το παιδί που κλαίει, ουρλιάζει, κάνει πείσματα, δεν τρώει, δεν κοιμάται και δεν διαβάζει, επιμένουν να πιστεύουν ότι μόνο αυτές «ξέρουν» το σωστό τρόπο, μόνο αυτές χρειάζεται το παιδί για να νιώθει καλά. Το αποτέλεσμα είναι συχνά ολέθριο για τα νεύρα όλων και έχει άλλη μια πολύ κακή συνέπεια: δυσχεραίνει πολύ τη σχέση του παιδιού με τον πατέρα του, ενίοτε και με τους υπόλοιπους ανθρώπους. Ίσως, λοιπόν, σε πείσμα της μητρικής τελειομανίας και «συγκεντρωτικής» διάθεσης, είναι πιο εύκολο να είσαι «καλή μητέρα», αν μπορείς να μοιραστείς αυτόν το ρόλο σου και με άλλους, τουλάχιστον όμως με τον πρωτίστως ενδιαφερόμενο: το δεύτερο γονιό.

Σαν διαφήμιση μαργαρίνης
Παρασυρμένες από μια φαντασίωση οικογενειακής αρμονίας τύπου «διαφήμιση μαργαρίνης» (που τελικά «γράφει» μέσα μας πολύ περισσότερο από όσο φανταζόμαστε), πολλές μητέρες θεωρούν καθήκον τους και προσπαθούν να φτιάξουν για τα παιδιά τους έναν παράδεισο αγάπης και ευτυχίας. Κουρασμένες, εξουθενωμένες πολλές φορές, μετά τη δουλειά, μετά από ξάγρυπνες νύχτες, μετά από συζυγικούς καβγάδες, μετά από μια δύσκολη μέρα, απομυζούν τα τελευταία αποθέματα ενέργειας και καλής διάθεσης που τους έχουν απομείνει -συχνά δεν υπάρχουν ούτε αυτά και τότε παίζουν λίγο θέατρο- για να βοηθήσουν τα παιδιά στα μαθήματα, να ακούσουν τις ιστορίες τους, να παίξουν μαζί τους, να τους φτιάξουν το αγαπημένο τους κέικ. Όλα αυτά είναι καλώς καμωμένα, μερικές φορές όμως γίνονται κάτω από τόση πίεση, που ουσιαστικά οι ίδιες είναι αλλού, απούσες. Κι επειδή αυτό τα παιδιά το αισθάνονται, συχνά το αποτέλεσμα κάθε άλλο παρά αρμονικό είναι. Σίγουρα, καλή μητέρα είναι εκείνη που προσπαθεί να παραμερίσει τη δική της κούραση και κακή διάθεση και να προσφέρει στα παιδιά της το καλύτερο. Είναι, όμως, και εκείνη που αναγνωρίζει και παραδέχεται ότι υπάρχουν στιγμές που το μόνο που θα ήθελε είναι να μη βλέπει και να μην ακούει κανέναν, και ειδικά τα παιδιά της, και καταφέρνει πότε-πότε να τους το δώσει να το καταλάβουν. Άλλωστε, ένα από τα πράγματα που θα ’πρεπε τα παιδιά μας να μάθουν από εμάς, πριν το μάθουν από οποιονδήποτε άλλον, είναι ότι οι άνθρωποι έχουν όρια.

Φίλοι, φίλοι... 
«Πολλές φορές, τα σχόλια των άλλων μανάδων, ακόμη κι όταν είναι φίλες, είναι φρικτά και σας κάνουν να νιώθετε η χειρότερη μητέρα του κόσμου. Μια μέρα, μια φίλη μου είπε με ύφος λίγο συμβουλευτικό και κάπως απαξιωτικό: “O γιος σου έχει πάρει κιλάκια τελευταία, δεν προσέχεις αυτά που τρώει;”. Είμαι σίγουρη ότι δεν ήταν μια καλοπροαίρετη παρατήρηση, αλλά μια αιχμή για τη φροντίδα των παιδιών ή δεν ξέρω εγώ τι άλλο. Ένιωσα πάντως απαίσια!», διηγείται η Βάσω, μητέρα δύο παιδιών. Πραγματικά, ακόμη κι αν το παλεύει αρκετά μια γυναίκα να απαλλαγεί από ανόητα και επιζήμια πρότυπα καλής μητέρας, το περιβάλλον μπορεί να είναι τόσο επικριτικό, που να τη γεμίζει πάλι με ενοχές. Υπάρχουν, κατ’ αρχάς, οι ίδιοι οι γονείς μιας γυναίκας, και ιδιαίτερα η μητέρα -και γιαγιά των παιδιών της-, οι οποίοι ξεσπαθώνουν με συμβουλές, παραινέσεις και αυστηρότατη κριτική πολλές φορές, προσπαθώντας να αποδείξουν ότι εκείνοι ήταν καλοί γονείς, αλλά παίρνοντας παράλληλα εκδίκηση από τα παιδιά τους για τυχόν αμφισβήτηση του δικού τους τρόπου διαπαιδαγώγησης. Ένα είναι βέβαιο σε αυτή την περίπτωση: Oι πιο ακατάλληλοι κριτές για το αν είμαστε καλές μανάδες είναι οι δικές μας μανάδες, έστω κι αν είναι υπέροχες με τα παιδιά μας και τους τα εμπιστευόμαστε, κατά τα άλλα, ανεπιφύλακτα.

Σχολείο-οικογένεια: οι δυσκολίες μιας σχέσης 
Το σχολείο είναι επίσης ένας θεσμός που πολύ συχνά, αντί να δουλεύει υποστηρικτικά και να απαλλάσσει σιγά-σιγά τους γονείς από ένα μέρος των ευθυνών της διαπαιδαγώγησης (όπως έχει υποχρέωση να κάνει), αντιθέτως, με μεγάλη ευκολία φορτώνει τις ευθύνες στους γονείς, και ιδιαίτερα βέβαια στις μανάδες, για ό,τι πάει «στραβά» με το παιδί. Ακόμη κι αν πρόκειται για καθαρά σχολικές αρμοδιότητες, όπως το αν καταλαβαίνουν ή όχι τα παιδιά το μάθημα, αν ενδιαφέρονται ή αν συμμετέχουν, συνήθως η εύκολη λύση είναι: «Κάτι δεν πήγε καλά στο σπίτι». Σίγουρα, ένα μεγάλο μέρος της ανατροφής των παιδιών είναι θέμα της οικογένειας, όμως είναι και δουλειά του σχολείου να συμπληρώσει κενά, να κινητοποιήσει και να κοινωνικοποιήσει με έναν τρόπο διαφορετικό, αλλά συμπληρωματικό της οικογένειας.

Ανταγωνιστικές σχέσεις μεταξύ γυναικών 
Και, βέβαια, όπως δείχνει το παράδειγμα της Βάσως, οι ίδιες οι γυναίκες, που συχνά είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστικές μεταξύ τους, κρίνουν με τον πιο αμείλικτο τρόπο άλλες μητέρες, σαν να πρόκειται για καλλιστεία και όχι για μια ιδιότητα που στην ουσία τις ενώνει. Η μητρότητα θα έπρεπε να γεμίζει τις γυναίκες με κατανόηση για τις υπόλοιπες μητέρες και αλληλεγγύη μεταξύ τους, όπως άλλωστε συμβαίνει πάντα σε καιρούς δύσκολους. Αντ’ αυτού, η εμφάνιση, τα ρούχα, η συμπεριφορά, η σωματική διάπλαση, η ανάπτυξη, οι σχολικές και αθλητικές επιδόσεις, η εξυπνάδα και ό,τι τελοσπάντων μπορεί να χαρακτηρίζει ένα παιδί γίνονται συχνά μεταξύ μανάδων πεδία σκληρού ανταγωνισμού και αφετηρία για πικρόχολα σχόλια.

«Τράβα το δρόμο σου και άσ’ τους να λένε!» 
Καλό είναι να αναγνωρίζει κανείς τέτοιου είδους «μπηχτές» (τόσο στους άλλους όσο και στον εαυτό του), και τουλάχιστον να μην εξαρτά την αυτοπεποίθησή του ως γονιός ή μητέρα από την απερίσκεπτη κριτική κάθε παιδαγωγικού «ξερόλα». Για να επανέλθουμε στον Winnicott, θα κλείσουμε με την άποψή του ότι πρέπει να βοηθήσουμε τις μητέρες να εμπιστευτούν αυτό που κάνουν ενστικτωδώς, χωρίς να φοβούνται αν είναι σωστό ή λάθος, αλλά και ότι τελικά (επειδή πάντα θα έχουμε τις ενοχές μας και σε πείσμα της άποψης που θέλει τις ενοχές και την έλλειψη σταθερότητας να προξενούν μόνο βλάβες) χωρίς ενοχή και αμφιθυμία, καμία μητέρα δεν θα ήταν ευαίσθητη απέναντι στις ανάγκες του παιδιού της.

Oικογένεια ή καριέρα; Και τα δύο! 
Αν μια γυναίκα αποφασίσει να διεκδικήσει το ρόλο της στον επαγγελματικό και δημόσιο στίβο, χωρίς να «θυσιάσει» την οικογένειά της (και αντιστρόφως), απαιτούνται από αυτήν πραγματικά ταχυδακτυλουργικές ικανότητες, ώστε να αντεπεξέλθει. Έτσι, πολλές γυναίκες, ανήσυχες και αποθαρρυμένες από αυτές τις πιέσεις, αποφασίζουν να παραιτηθούν από τη μία ιδιότητα και επιλέγουν το ένα από τα δύο: ή να γίνουν μητέρες και νοικοκυρές ή να μην αποκτήσουν παιδιά. Το αποτέλεσμα είναι πολλές φορές ένα χρόνιο συναίσθημα ανεπάρκειας, γιατί οι μεν σκέφτονται «τι κατάφερα στη ζωή μου εκτός από το να είμαι μια απλή νοικοκυρά», οι δε «τελικά τι γυναίκα είμαι, αν δεν γίνω μητέρα». Έρευνες αποδεικνύουν ότι, παρά την πιο κουραστική και φορτωμένη ζωή τους, οι γυναίκες που επιλέγουν το διπλό ρόλο τελικά είναι περισσότερο ικανοποιημένες από τη ζωή τους και παρουσιάζουν σπανιότερα κατάθλιψη. Επίσης, μακροπρόθεσμα, οι περισσότερες αισθάνονται πιο ικανοποιημένες από τον εαυτό τους και στις δύο ιδιότητές τους.