Γιατί κλέβουν τα παιδιά???..

Ας δούμε τώρα τι σημαίνει η έννοια της «κλεψιάς» στην παιδική ηλικία. Είναι κατασταλτικός παράγοντας η έναρξη από αυτή την ηλικία;;;


Το κατακτητικό αλλά και κτητικό ένστικτο ενός παιδιού διαφαίνεται από τα πρώτα χρόνια της ζωής του. Η έννοια «δικό μου είναι» και ο τρόπος που το διεκδικούν υποδηλώνει μία τάση του παιδιού  να ξεχωρίσει, να κατακτήσει, να νιώσει πολύ ξεχωριστό και στη συνέχεια σημαντικό. Όταν ένα παιδί στα 7 του χρόνια ακόμα δεν έχει ξεκαθαρίσει μέσα του τι σημαίνει η έννοια «κάνω  δικό μου κάτι που δεν μου ανήκει» τότε πολύ εύκολα και σχεδόν αυτόματα μπαίνει στην διαδικασία να «κλέβει». Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή από τους ενήλικες όταν ένα παιδί «κλέβει», αρπάζει κάτι και θέλει να το κάνει μόνο δικό του, το κρύβει για να μην το βρουν, ή θα σκαρφιστεί κάποια δικαιολογία ώστε να αποφύγει τις συνέπειες.

Είναι λάθος να τιμωρηθεί αν δεν έχει καταλάβει ότι η πράξη του αυτή είναι παράβαση των ηθικών κανόνων, είναι να αντιμετωπίζονται ως παιδιά και όχι ως ενήλικες που γνωρίζουν πολύ ξεκάθαρα και συνειδητά το αποτέλεσμα των πράξεων τους. Χρειάζεται εξάσκηση και επαναληψιμότητα ώστε το παιδί να αρχίσει να ζητάει την άδεια του γονιού για να χρησιμοποιήσει πράγματα που δεν είναι δικά του. Αυτές είναι κάποιες βασικές κατευθυντήριες που ωθούν τα παιδιά να οριοθετούν το τι είναι δικό τους και τι όχι και να νιώθουν όμορφα και οικεία σ΄ότι τους ανήκει . Η λογική ικανοποίηση των αιτημάτων ενός παιδιού θα δυναμώσει την συνήθεια να ζητάει εκείνο που θέλει χωρίς να το παίρνει αυθαίρετα  επειδή έτσι του άρεσε. Από την άλλη η απόλυτη αυστηρότητα και τα πολλαπλά όχι ωθούν το παιδί να παύει να ζητάει και να παίρνει με το «έτσι θέλω» οτιδήποτε εφόσον έχει γίνει καταγραφή ότι, οτιδήποτε και αν ζητήσει  θα του το αρνηθούν.

Η άρνηση και η συνεχής τιμωρία δεν είναι επιθυμητοί τρόποι πειθαρχίας όπου το παιδί θα συνειδητοποιήσει την έννοια της ξένης ιδιοκτησίας και να μπορέσει να μετατρέψει το «ξένο» και το «κλέβω» σε «επιθυμώ» και «δικό μου». Σε ηλικίες προσχολικής φάσης ή και από τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού είναι συχνό τα παιδιά να γυρνάνε στο σπίτι από το σχολείο και να έχουν στις τσέπες τους καραμέλες που άρπαξαν από το κυλικείο ή παιχνίδια , γόμες, μολύβια άλλων συμμαθητών τους. Η αντιμετώπιση αυτή χρειάζεται πειθαρχία αλλά και αυστηρότητα όχι όμως τιμωρία. Η αποδοκιμασία αυτή του παιδιού χρειάζεται να είναι σαφής και ανυποχώρητη, οι δικαιολογίες είναι μία πολύ συχνή άμυνα που χρησιμοποιούν οι γονείς για να μην υποστούν οι ίδιοι τις συνέπειες της διαπαιδαγώγησης τους. Η υποχώρηση, η ανεκτικότητα και οι ελαφρές δικαιολογίες υποθάλπουν την πράξη της κλοπής.

Με απλές εκφράσεις και παραδείγματα θα κατανοήσουν τα παιδιά την έννοια της ατομικής ιδιοκτησίας του ίδιου αλλά και του άλλου και ότι κανένας δεν μπορεί να θίξει ή να αγγίξει ότι ανήκει στον εκάστοτε κάτοχο του. Ό,τι πήρε, είναι να επιστραφεί άμεσα  και να ζητήσει συγνώμη από τον δικαιούχο του αντικειμένου.

Υπάρχουν περιπτώσεις παιδιών όπου κατά την σχολική τους περίοδο νιώθουν μειονεκτικά, ανασφαλή και προσπαθούν να δημιουργήσουν φίλους και παρέες μέσω του να δωροδοκήσουν τους πιο δημοφιλείς συμμαθητές τους για να νιώσουν αποδοχή και ότι ανήκουν σε ομάδα. Αυτή την πράξη την κάνουν παιδιά που και τα ίδια έχουν δωροδοκηθεί από τους γονείς τους ώστε να δείχνουν μία καλή συμπεριφορά. Για να βρεθεί το αντικείμενο που θα τους δώσει εκείνο που επιθυμούν είναι να κλέψουν, μ’ αυτό τον τρόπο πιστεύουν ότι θα γίνουν αρεστοί και σημαντικοί. Το κλέψιμο άλλοτε γίνεται ομαδικά όπου ο ένας είναι ο αρχηγός και κατευθύνει. Σ΄αυτή την περίπτωση μιλάμε και για μία γενικότερη αντικοινωνική συμπεριφορά διότι την πράξη της κλεψιάς ακολουθούν και πράξεις βανδαλισμού ή ακόμα και βία απέναντι σε άλλους ανθρώπους, μόνο και μόνο για να επιτύχουν το σκοπό τους, τον σκοπό που θα τους κάνει σημαντικούς και ικανούς στους «κυρίαρχους άλλους». Σ’ αυτές τις περιπτώσεις κάθε παιδί είναι να αντιμετωπίζεται ξεχωριστά και ατομικά, σύμφωνα με το οικογενειακό του υπόβαθρο και τις σχέσεις με τα μέλη της οικογένειας.

Τι νιώθουν και πως αντιδρούν οι γονείς όταν το παιδί τους «κλέβει»;;;;

Οι περισσότεροι από τους γονείς θεωρούν ότι είναι ένα βαρύ παράπτωμα η κλεψιά. Αρκετοί νιώθουν ντροπή διότι αυτό μπορεί να είναι «έξω» από τις νόρμες και την ηθική της οικογένειας τους. Το παιδί τιμωρείται αρκετά γ’ αυτό, κρυφά όμως από την υπόλοιπη ευρεία οικογένεια (όπως γιαγιάδες, θείους, ξαδέρφια). Προσπαθούν να το κρύψουν γερά, να μην διαρρεύσει τίποτα...!!!Πίσω από την πράξη μιας «ασήμαντης» κλοπής υποβόσκει μελλοντικά ένας ενήλικας εγκληματίας, βίαιος, αντικοινωνικά υπαρκτός, ένας άνθρωπος που θα καταστρέφει την ίδια του την ζωή με τις επιλογές του αλλά και των υπολοίπων. Έτσι λοιπόν όταν επικρατεί αυτή η σκέψη αρκετοί γονείς για να προλάβουν να την εξαλείψουν προβαίνουν σε αυστηρά μέτρα διαπαιδαγώγησης και τιμωριτικότητας.

Οι αιτίες που ένα παιδί «κλέβει» είναι γιατί θέλει να ικανοποιήσει το ανίσχυρο Εγώ του όπως θα υποστήριζαν κάποιοι ορθόδοξοι ψυχαναλυτές, τα παιδιά πολύ εύκολα περνούν από την διαδικασία να ξεχνούν τι τους ανήκει οπότε να «αρπάξουν» πολύ εύκολα εκείνο που δεν είναι δικό τους, θα νιώσουν μία οικειότητα και θα θελήσουν να το κρατήσουν. Τα παιδιά δεν σκέφτονται –και ίσως να μην χρειάζεται κιόλας- ως ενήλικες και οι ψυχοσυναισθηματικές βαθμίδες τους είναι τελείως διαφορετικές από εκείνων των ενηλίκων η σκέψη και το συναίσθημα τους είναι αλλιώτικο. Δηλαδή άλλη ερμηνεία θα δίναμε για ένα παιδί που «κλέβει» και μία άλλη για ένα νεαρό ενήλικα. Οι επιθυμίες των παιδιών είναι μεγάλες και η παρορμητικότητα τους υπερέχει από την λογική σκέψη. Η παιδική αυτοκυριαρχία είναι μικρότερη από εκείνη του ενήλικα, όπως επίσης και η οριοθέτηση του εαυτού. Ας αναφερθούμε σε κάποιο κοινό παράδειγμα:

Ο μικρός Νίκος «κλέβει» από το πορτοφόλι της μητέρας του χρήματα αγοράζει γλυκίσματα και παιχνίδια όπου μετά τα μοιράζει στους φίλους του. Οι τιμωρίες που υιοθετούν οι γονείς προς τον Νίκο δεν έχουν επιφέρει κάποιο αποτέλεσμα. Η ερμηνεία του Παιδοψυχολόγου είναι ότι ο Ν. είναι ένας «κακός» μαθητής που δυσκολεύεται, οι αποδόσεις του στα μαθήματα τον καθιστούν σε πολύ χαμηλή θέση στην τάξη. Ζώντας σ’ ένα περιβάλλον όπου τον καλομαθαίνουν, αισθάνεται ανήμπορος που στο σχολείο δεν μπορεί να κρατήσει τον πρωταρχικό του ρόλο και θέση που καταφέρνει επάξια στο σπίτι. Στο σχολείο παίρνοντας την θέση εκείνου που κάνει τους άλλους να γελούν και να παίρνει την προσοχή τους με τα «κλεμμένα» αντικείμενα που τους δωρίζει δημιουργεί στον εαυτό του μία εικόνα ψευτουπόληψης από την οποία σαν καλομαθημένο και αποτυχημένο παιδί δεν μπορεί να αποχωριστεί αλλά και βέβαια να διαχειριστεί (εφόσον είναι ένα ανήλικο παιδί!!). Με την βοήθεια Παιδαγωγών καθώς και η εκπαιδευτική αλλαγή που συντέλεσε στο οικογενειακό περιβάλλον του Ν. μπόρεσε να ενθαρρυνθεί να νιώθει «ωφέλιμο παιδί», μετά από λίγο καιρό οι επιδόσεις του στο σχολείο ανέβηκαν και πλέον δεν είχε την ανάγκη να αποχτήσει τον σεβασμό και την αποδοχή των συμμαθητών του χωρίς να μπαίνει στην διαδικασία με  «αθέμιτα μέσα» να γίνεται σημαντικός. Η ψυχοθεραπεία για τα παιδιά που «κλέβουν» χρειάζεται διακριτικότητα και πολύ λεπτούς χειρισμούς από τους ειδικούς. Χρειάζεται συνεργασία του ενήλικα με το παιδί το οποίο για να ωθείται σε τέτοιες πράξεις βρίσκεται σε μία δύσκολη εσωτερική αντίθεση προς τον εαυτό του και τους γύρω του. Στην θέση του παιδικού φόβου και του αισθήματος κατωτερότητας είναι να πάρει θέση η ασφάλεια, η οικειότητα και η εμπιστοσύνη, αυτό επιτυγχάνεται μ’ ένα ειδικευμένο παιδοψυχολόγο ή Παιδαγωγό και κυρίως με την κατάλληλη και σταθερή συνεργασία των γονέων.

Οι λόγοι που οδηγούν τα παιδιά να «κλέβουν»:

Για να τραβήξουν την προσοχή των άλλων όπως των γονιών, αν εκείνοι είναι υπερβολικά απασχολημένοι.
Ως αντιστάθμισμα στην έλλειψη αγάπης ή προσοχής, όπως αν οι γονείς είναι αυστηροί.
Επειδή το κάνουν και οι άλλοι συνομήλικοι, επιδιώκοντας ‘έτσι να κερδίσουν τον θαυμασμό της παρέας τους.
Από διάθεση για περιπέτεια ή από απερισκεψία, εφόσον επιθυμούν να αποκτήσουν όλο και περισσότερα από τα αγαθά με τα οποία τους βομβαρδίζει η σημερινή κοινωνική πραγματικότητα.
Σπανιότατα υπάρχουν παιδιά με εγκεφαλικές βλάβες ή με ψυχογενή τάση για κλέψιμο.


Τι είναι να κάνουν οι γονείς:

Όταν αντιληφθούν ότι το παιδί τους έκλεψε, καλό είναι να του εξηγήσουν ήρεμα ότι δεν αφαιρούμε κάτι από τους άλλους χωρίς πρώτα να τους ρωτήσουμε, αποφεύγοντας να δώσουν συνέχεια ή έμφαση.
Αν το χειριστούν σωστά, η πιθανότητα να ξαναπροσπαθήσει να κλέψει είναι μικρή.
Το παιδί, ιδίως στην προσχολική ηλικία, δεν καταλαβαίνει επαρκώς την διάκριση του «έχω» και του «δεν έχω».
Αν επανειλλημένα το παιδί καταφεύγει σε αυτή την πράξη, είναι απαραίτητο να αναλογιστούν για ποιο λόγο το κάνει και ενδεχομένως τι μήνυμα θέλει να τους περάσει.
Είναι σημαντικό να βελτιώσουν την επαφή τους με το παιδί.
Να του δείξουν εμπιστοσύνη.
Να του μάθουν τρόπους αυτοελέγχου.
Να του αναθέσουν πρωτοβουλίες και έτσι να ενισχύσουν την εικόνα που έχει για τον εαυτό του.
Στα μεγαλύτερα παιδιά, με την κλοπή σχετίζεται και το χαρτζιλίκι, σε τι ύψος και με ποιες προϋποθέσεις δίνεται.


Τι είναι να αποφεύγουν:

Να το απειλούν.
Να το υποτιμούν ή να το προσβάλουν.
Να του υιοθετούν την ταμπέλα του «κλέφτη».
Να το αναγκάζουν με την αυστηρότητα τους να τους λέει ψέματα προκειμένου να κρυφτεί. Μία τέτοια εσφαλμένη αντιμετώπιση ενδέχεται να γίνει η αφορμή για επανάληψη αυτής της συμπεριφοράς. 
Σχετικά με τους εφήβους: Αν ένας έφηβος «κλέψει» κάτι από τον γονιό, τότε ο δεύτερος θα χρειαστεί να πάρει πίσω το κλεμμένο αντικείμενο ή να ζητήσει από τον ‘έφηβο να του το επιστρέψει. Αν «κλέψει» από ένα γειτονικό μαγαζί ή από το χώρο του σχολείου θα χρειαστεί ο έφηβος να υποστεί ατομικά τις λογικές συνέπειες αυτής του της πράξης.

( της κας Βαϊτσου Δήμητρας
Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια)

ΑΝΟΙΞΕ ΤΑ ΦΤΕΡΑ ΣΟΥ...

Άνοιξε  τα φτερά σου και πέταξε!!!!
Κάτι που τα πουλιά το κάνουν τόσο γρήγορα, με τα μικρά τους και ο άνθρωπος το βρίσκει, τόσο φυσιολογικό, αλλά όταν έρθει η ώρα να το κάνει αυτός, το βρίσκει τόσο δύσκολο...
Θα μου πεις, για ποιόν άνθρωπο μιλάς...  Μα και φυσικά μιλάω, για τον Έλληνα γονιό...

Για αυτόν τον γονιό, που είναι τόσο διαφορετικός, απ΄όλους τους άλλους.  Για τον μοναδικό γονιό, που καταφέρνει, το παιδί του να φτάσει στην ηλικία των 40 και λέει στον γείτονα "Σας παρακαλώ, κάντε ησυχία, γιατί το παιδί  κοιμάται..."

Για τον γονιό, που χαρτζιλικώνει το παιδί του, γιατί δεν έχει καταφέρει να βρε δουλειά ή που δεν το αφήνει να δουλέψει για 400€.

Για τον πατέρα, που βλέπει την κόρη του πάντα, σαν μικρό κορίτσι, που δεν μπορεί, από μόνη της, να κάνει την ζωή της, και την μάνα, που δεν βρίσκει καμία νύφη κατάλληλη, για τον κανακάρη της...

Κι όμως αυτοί οι γονείς είναι έτοιμοι, να στερηθούν τα πάντα, για να μπορέσουν τα παιδιά τους, να είναι καλά (όσο φυσικά περνάει από το χέρι τους).

Είναι όμως, αυτό καλό;  Αυτή η υπερβολική αγάπη εκδηλώνεται με τον σωστό τρόπο;
Μάλλον όχι...
Μάλλον, κάτι περισσότερο ξέρουν οι φίλοι μας, έξω από τα ελληνικά σύνορα...

Τα παιδιά μας, δεν είναι κτήμα μας... Δεν αποτελούν περιουσία μας... Πρέπει να τα μάθουμε την πραγματική ζωή, όπως ακριβώς είναι...
Με τις δυσκολίες της και τα προβλήματά της..
Και όσο πιο νωρίς το συνειδητοποιήσουν, τόσο το καλύτερο. Γιατί, θα μάθουν να λειτουργούν, πιο ευέλικτα και θα προσπερνούν τα εμπόδια, πιο γρήγορα.
Ίσως, να το θεωρούμε σκληρό ακόμα και απάνθρωπο, όμως αυτή είναι η πραγματική φύση μας...

Δεν θα το παίξω έξυπνη, ούτε σκληρή...
Όσο κι αν με πονάει, πρέπει να το κάνω και θα το κάνω, δίχως αυτό να καταργεί την ιδιότητά μου, ως μητέρα...
Θα είμαι πάντα εδώ, για να δίνω το χέρι μου και να βοηθάω τα παιδιά μου... να ξανασηκωθούν...στα δύσκολα...
Όμως πρώτα, πρέπει να τα αφήσω να πέσουν... Γιατί αργά ή γρήγορα ... αυτό θα γίνει....!!!

Όταν τα παιδιά χάνουν τον έλεγχο... δεν χρειάζεται να τον χάνουμε κι εμείς...

Πεισμώνει, επιμένει, στυλώνει τα πόδια, απαιτεί… Πριν χαρακτηρίσετε το παιδί σας ιδιότροπο, σκεφτείτε ότι μπορεί απλώς να βρίσκεται σε απόγνωση. Κι όμως, έχετε ελπίδες να κερδίσετε τον πόλεμο του «θέλω», αρκεί να υιοθετήσετε τις σωστές τακτικές. Όλα όσα προτείνουν ειδικοί παιδοψυχολόγοι, εδώ!

«Ποτέ μην τσακώνεσαι με ένα παιδί», λέει ένα παλιό αφρικανικό ρητό. Σοφή συμβουλή, μια που συχνά εμείς οι μεγάλοι ξεχνάμε πως ένα παιδί δεν μπορεί να κατανοήσει, να επεξεργαστεί ή να συζητήσει όπως ένας ώριμος ενήλικος. Εννοείται πως ένα παιδί έχει έναν και μοναδικό τρόπο να διαπραγματεύεται: φωνάζοντας.

Το σκηνικό γνωστό. Στο σούπερ μάρκετ η τρίχρονη Μαργαρίτα αρπάζει ένα πακέτο μπισκότα-ζωάκια και το ρίχνει στο καλάθι, τα θέλει και αυτά και τις σοκολάτες και τα γαριδάκια. Η μαμά τα βγάζει και τα βάζει πάλι στο ράφι. Η μικρή βάζει τα κλάματα, τα ξαναπαίρνει και τα σφίγγει δυνατά στην αγκαλιά της. Φωνάζει και κλαίει. Είναι εκτός ελέγχου. Η μαμά σκύβει και εξηγεί χαμηλόφωνα, ενώ οι περαστικοί κοιτάνε με ύφος συμπόνιας τη μαμά.

«Θυμωμένοι νάνοι, αγανακτισμένοι γονείς» θα μπορούσε να έχει τίτλο το παραπάνω περιστατικό, γνωστό σε κάθε μητέρα που έχει συνοδεύσει ένα νήπιο στο σούπερ μάρκετ. Επίμονα, πεισματάρικα παιδιά, σκεφτόμαστε εμείς, επίμονοι, πεισματάρικοι γονείς σκέφτονται εκείνα.

Οι ψυχολόγοι πάντως συμφωνούν: Δεν υπάρχουν πεισματάρικα παιδιά. Απλώς γύρω στα δύο τους χρόνια τα παιδιά ανακαλύπτουν ότι έχουν και αυτά προσωπικότητα και έτσι αρχίζουν να εκδηλώνουν τα «θέλω» τους. Το παιδί μας δεν είναι πλέον το γλυκό ανυπεράσπιστο και άβουλο μωράκι που δεν μπορεί να κάνει βήμα χωρίς εμάς και μετά το κλάμα μας χαμογελάει σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Τώρα πατάει πόδι και βγάζει φωνή, διεκδικεί και απαιτεί. Όταν οι γονείς μιλούν για πείσμα και επιμονή, οι ειδικοί απαντούν με αυτονομία και έλεγχο των συναισθημάτων.

Λίγα λόγια και καλά. Οι πολλές συγκρούσεις αποφεύγονται όταν μιλάμε φιλικά και με ενδιαφέρον στα παιδιά. Και ιδιαίτερα όταν εμείς οι ίδιοι ξέρουμε τι θέλουμε. Θέλετε να τακτοποιήσει το δωμάτιό του τώρα; Πείτε το. Προσπαθήστε να διατυπώσετε την απαίτησή σας όσο το δυνατόν πιο ουδέτερα. «Τακτοποίησε τώρα σε παρακαλώ το δωμάτιο σου». Ποτέ μην του θέτετε ερωτήματα ή να του βάζετε διλήμματα: «Μπορείς να τακτοποιήσεις επιτέλους το δωμάτιό σου;» ή «Θα τακτοποιήσεις το δωμάτιό σου σε δύο ή σε τρεις ώρες;»

Αν το παιδί διαμαρτυρηθεί, χρησιμοποιήστε το κόλπο του «χαλασμένου πικάπ». Επαναλάβετε: «Καταλαβαίνω ότι δεν έχεις όρεξη. Αλλά τώρα θα μαζέψεις το δωμάτιό σου».

Μη συζητάτε για πράγματα που έχετε αποφασίσει. Αν θεωρείτε απαραίτητο να τακτοποιεί το δωμάτιό του και ότι μια καλή ώρα για ύπνο είναι οχτώ το βράδυ, δεν πρέπει να το κάνετε θέμα ξανά και ξανά.

Αποφύγετε τις πολλές εντολές. Όσο πιο φειδωλοί είστε με τις συμβουλές, τόσο περισσότερο το παιδί θα τις σεβαστεί, θα καταλάβει τη σημασία που δίνετε σε αυτές και θα τις σεβαστεί. Όταν είναι πολλές οι εντολές και οι απαγορεύσεις, το παιδί χάνει την πίστη του σε αυτές και αρχίζει να επαναστατεί. Και τότε γίνεται όλο και πιο δύσκολο να αποφύγετε τη σύγκρουση.

Μην πιέζετε τα παιδιά να μοιράζονται. Οι περισσότεροι καβγάδες, ιδιαίτερα ανάμεσα στα νήπια, συμβαίνουν όταν αρνούνται να μοιραστούν ένα φίλο ή ένα παιχνίδι. Θυμηθείτε όμως πως τα παιδιά μοιράζονται μόνο όταν νιώσουν ασφάλεια (όπως και οι ενήλικες εξάλλου). Αντί λοιπόν να τα παρακινείτε να μοιραστούν, καλύτερα πείτε τους: «Παίξε εσύ λίγο με το παιχνίδι και μετά δώσ’ το στον αδελφό σου».

Τονώστε του την αποφασιστικότητά του. Είναι πολύ σημαντικό για το παιδί να μάθει από νωρίς να παίρνει αποφάσεις από μόνο του. Δώστε του λοιπόν τις κατάλληλες ευκαιρίες. Για παράδειγμα, ρωτήστε το τι προτιμάει για φαγητό: «Κοκκινιστό ή φασολάκια;» Ή τι θέλει να φορέσει σήμερα; Έτσι τα παιδιά μαθαίνουν να πατάνε στα πόδια τους, να έχουν γνώμη και να σέβονται τη γνώμη των άλλων. Γίνονται ανεξάρτητα και μπορούν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους με επιχειρήματα.

Ενθαρρύνετέ το να μιλάει: Όταν τα παιδιά συνηθίσουν να συζητάνε για τα προβλήματά τους, μαθαίνουν να εκφράζονται χωρίς πολλές φωνές. Γενικότερα, το πλούσιο λεξιλόγιο βοηθάει τα παιδιά να βρίσκουν τις λέξεις που χρειάζονται για να υπερασπίσουν το δίκιο τους, για να μας κάνουν να τα καταλάβουμε. Οι φωνές συνήθως είναι το όπλο που χρησιμοποιούν όταν βρίσκονται σε αδιέξοδο. Όταν όμως γνωρίζουν πως ένα καλό επιχείρημα μπορεί να απλουστεύσει τα πράγματα, να συντομεύσει τις διαδικασίες και να αποτρέψει έναν καβγά, τότε σίγουρα μπορούν να βρουν πιο εύκολα τη λύση σε οποιοδήποτε πρόβλημα.

Ακονίστε την κρίση του. Ένα παιδί με κρίση μπορεί να διαχειριστεί πολύ καλύτερα το θυμό του. Πώς θα το καταφέρετε; Με την ανάγνωση παραμυθιών. Ο μύθος τα βοηθάει να αντιμετωπίζουν διλήμματα και να μπαίνουν στη θέση του άλλου. Για να εξασκηθεί κι άλλο η φαντασία τους, μπορείτε να τους κάνετε κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης ερωτήσεις, όπως, για παράδειγμα, τι θα γινόταν αν η ηρωίδα είχε πάρει άλλο δρόμο ή αν δεν είχε ανοίξει αμέσως την πόρτα.

Μείνετε ψύχραιμοι. Οι έρευνες δείχνουν πως ένας γαλήνιος και ήρεμος γονιός λειτουργεί για το παιδί ως λιμάνι στις καταιγίδες. Και εκεί θα καταφύγει σε κάθε καταιγίδα.

Τέλος, θυμηθείτε πως πίσω από ένα μόνιμα θυμωμένο παιδί κρύβεται απλώς ένα πληγωμένο ή φοβισμένο παιδί. Αναρωτηθείτε ή ρωτήστε το τι φοβάται και προσπαθήστε να κατευνάσετε τους φόβους του.

Από (kids.in.gr)

Πάντα πρέπει να ψάχνουμε την αιτία που γίνεται κάτι.  Σίγουρα όταν  παίρνουμε κάποιες αποφάσεις, πρέπει να είμαστε σε φάση ηρεμίας. Και καλό είναι να μην ξεχνάμε πως η τιμωρία, μπορεί να λειτουργήσει θετικά, αρκεί να μην είναι ο κανόνας και να τηρείτε....!!!!




I

ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΗΝ ΓΕΙΤΟΝΙΑ

Μέχρι και πριν από μερικά χρόνια τα παιδιά είχαν τη δυνατότητα να παίξουν έξω, στις αλάνες και φυσικά μπορούσαν να απομακρυνθούν από το σπίτι, να περάσουν δρόμους και να αναζητήσουν την περιπέτεια στα γειτονικά τετράγωνα ανακαλύπτοντας νέους κόσμους και φίλους, κερδίζοντας εμπειρίες. Όλα αυτά φυσικά χωρίς τη συνεχή επίβλεψη των γονιών τους. 

Σήμερα τα παιδιά όμως δεν έχουν την ίδια ελευθερία και παίζουν περισσότερο μέσα σε κλειστούς χώρους από ότι έξω. Γιατί άραγε;


Έλλειψη χώρου και πολλά αυτοκίνητα
Ένας λόγος είναι η έλλειψη χώρου στις πόλεις. Από τη δεκαετία του 70 οι μονοκατοικίες στις πόλεις μειώνονται συστηματικά κι έτσι εξαφανίζονται και οι λίγοι κήποι ενώ σε κάθε κομμάτι της πόλης ξεφυτρώνουν νέες πολυκατοικίες. Το χώμα, οι αλάνες και το πράσινο πια έχει γίνει σπάνιο. 

Επίσης η αύξηση του αριθμού των αυτοκινήτων, που οδηγεί στην επιδείνωση του κυκλοφοριακού (με όλους τους κινδύνους που το συνοδεύουν), απαιτεί κυκλοφοριακή παιδεία τόσο για τα παιδιά όσο και για τους οδηγούς. Δυστυχώς τέτοιου είδους εκπαίδευση δεν παρέχεται συστηματικά στη χώρα μας, κάνοντας το γονέα να ανησυχεί κάθε φορά που βγαίνει στο δρόμο το παιδί του. (Πρέπει να επισημάνουμε ότι τα τροχαία είναι η νούμερο 1 αιτία θανατηφόρων ατυχημάτων για τα παιδιά όχι μόνο στη χώρα μας αλλά παγκόσμια).

Υπάρχουν όμως πολλές γειτονιές με πολυκατοικίες και πολυσύχναστους δρόμους, οι οποίοι γεμίζουν από παιδιά ενώ περιοχές με μονοκατοικίες, πράσινο και λίγα αυτοκίνητα στις οποίες δεν βλέπεις παιδιά στο δρόμο. Ανεξάρτητα λοιπόν από το κυκλοφοριακό πρόβλημα, υπάρχει κάτι κοινό στα μέρη που συναντάει κάποιος παιδιά και παιχνίδι. Υπάρχει κάποιος σίγουρος χώρος όπως μια παιδική χαρά, ένα γήπεδο μπάσκετ ή ένα πάρκο, στο οποίο τα παιδιά συναντιούνται και παίζουν και γονείς νιώθουν ασφάλεια. 

Έλλειψη χρόνου

Πολλές φορές δεν υπάρχει ο απαραίτητος χρόνος για να ασχοληθούμε με τα παιδιά μας. Όταν αυτό γίνεται συστηματικά δεν θα μπορέσουμε να τους παρέχουμε τις γνώσεις και τα ερεθίσματα που πρέπει να πάρουν μέσα από το οικογενειακό περιβάλλον. Έτσι δε θα καταφέρουμε να τα προετοιμάσουμε επαρκώς για τον έξω κόσμο ενώ θα δημιουργήσουμε  έναν επικίνδυνο φαύλο κύκλο:

• Από τη μία πλευρά το παιδί θα πρέπει να διαχειριστεί επιρροές από το σχολείο, τη γειτονιά ή την κοινωνία σχεδόν μόνο του κι όλες αυτές τις νέες εμπειρίες θα πρέπει να τις επεξεργαστεί πάλι μόνο του. Η επιλογή των συμπεριφορών που θα επιλέξει το παιδί γίνεται τότε σχεδόν τυχαία ή ενστικτωδώς.
• Ο γονέας από την άλλη πλευρά νιώθει την έλλειψη εκπαίδευσης που έχει το παιδί του και ίσως νιώθει ότι "δεν είναι έτοιμο" για να αντιμετωπίσει τους κινδύνους, που μπορεί να προκύψουν. Γι’ αυτό το λόγο πολλές φορές αυξάνει τον έλεγχο και υπέρ- προστατεύει το παιδί κλείνοντας το στο σπίτι.

Σε μία κοινωνία η οποία προσπαθεί να διαχειριστεί τα αποτελέσματα αποφάσεων και ενεργειών των περασμένων δεκαετιών, όπως αυξημένα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας, αυξημένη επιθετικότητα, απομόνωση και άλλες σοβαρές ψυχικές διαταραχές (όπως κατάθλιψη) ήρθε η στιγμή να αναρωτηθούμε αν πράγματι η προστασία του παιδιού από "κακές" επιρροές και κινδύνους είναι πάντα η σωστή απόφαση.

Κανένας δε θέλει να δει το παιδί του να τραυματίζεται, να πονάει και φυσικά κανένας δεν θέλει να χάσει το παιδί του. Όμως πρέπει επίσης να σκεφτούμε ότι αυτό ο μικρός άνθρωπος που μεγαλώνει δίπλα μας χρειάζεται την επαφή με την πραγματικότητα και την κοινωνία για να μπορέσει να ζήσει, να επηρεάσει και να επηρεαστεί, να αλλάξει και να δημιουργήσει κύματα αλλαγής, να αλληλεπιδράσει και να ενταχτεί ως ενεργό μέλος μέσα στο κοινωνικό σύνολο.

Κίνδυνοι που παραμονεύουν

Στο μυαλό μας έχουμε γεγονότα όπως απαγωγές και κακοποιήσεις παιδιών, ο αριθμός των οποίων (σύμφωνα με τις στατιστικές) είναι ασήμαντος σχετικά με τον αριθμό των παιδιών που βρίσκουν το θάνατο ή τραυματίζονται από αυτοκινητιστικά δυστυχήματα. Και όμως οι ειδήσεις για απαγωγές και κακοποιήσεις παιδιών, είναι συχνές. Ο κάθε γονέας ζει με την ανησυχία ότι κάτι μπορεί να συμβεί στο παιδί του, αλλά ο φόβος ότι κάποιος μπορεί να προσπαθήσει να του το κλέψει είναι πολύ έντονος ειδικά τα τελευταία χρόνια. Οι ειδήσεις για κακοποιήσεις ανηλίκων έχουν και μεγάλη ακροαματικότητα στα μέσα μαζικής ενημέρωσης κι έτσι παρουσιάζονται με περισσότερες λεπτομέρειες διαρκώντας περισσότερο από άλλες, ίσως πιο θετικές ειδήσεις.


Ας μην ξεχνούμε όμως ότι συνήθως ξέρουμε τους φίλους των παιδιών μας και το παιχνίδι στη γειτονιά είναι σχεδόν πάντα με γνωστούς (σε αντίθεση με το παιχνίδι σε μια τυχαία παιδική χαρά με άγνωστα παιδιά και ενήλικες). Οι φίλοι προστατεύουν την παρέα τους από "εισβολείς" και αφήνουν δύσκολα κάποιον ξένο, ακόμη και ένα καινούργιο γειτονόπουλο, να διεισδύσει στην ομάδα τους.

Έτσι υπάρχει μία αυτοπροστασία της ομάδας, από "ξένους" .... και βλέπουμε ότι τα παιδιά που εύκολα μπορούν να παραπλανηθούν είναι αυτά τα οποία είναι απομονωμένα και δεν ανήκουν σε κάποια παρέα. Φυσικά δεν μπορεί ο γονέας να εμπιστευτεί τον καθένα κι έτσι καλό είναι να γνωρίζουμε πάντα τους φίλους των παιδιών μας κι αν είναι δυνατό την οικογένειά τους.

Είναι πολύ σημαντικό τα παιδιά μας να αποκτούν εμπειρίες καλές όσο και κακές. Για να μπορούν όμως τα παιδιά να μαθαίνουν από λάθη και να ξεχωρίσουν τις κακές από τις καλές παρέες στην παιδική αλλά και στην εφηβική ηλικία, είναι σημαντικό να μάθουν να παίρνουν αποφάσεις αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες μέσα στο σπίτι, στον προστατευόμενο χώρο της οικογένειας, από πολύ μικρή ηλικία προτού τα αφήσουμε να δημιουργήσουν τις παρέες τους και να επιλέξουν τους φίλους τους.


Παιχνίδι, κίνηση, κοινωνικές εμπειρίες 

Ας επιστρέψουμε όμως στο παιχνίδι στη γειτονιά. Το παιχνίδι με φίλους και γνωστούς στη γειτονιά βοηθάει την κοινωνικοποίηση του παιδιού μέσω διαφωνιών, καυγάδων, αλλά και μέσω τις εξεύρεσης λύσεων, τις οποίες βρίσκουν τα παιδιά μεταξύ τους χωρίς την παρεμβολή των γονέων. (Πρέπει να επισημάνουμε ότι η έλλειψη παρέμβασης των γονέων είναι το καίριο βήμα για την κοινωνικοποίηση των παιδιών). 

Σήμερα όμως προσπαθούμε να επιλέξουμε φίλους, να εκπαιδεύσουμε παιδιά, που είναι πιο πληροφορημένα και έχουν γνώσεις ίσως και περισσότερες από αυτές που είχαμε εμείς στην αντίστοιχη ηλικία. Προσπαθούμε να τους δώσουμε εφόδια όπως τεχνολογικές γνώσεις εκπαιδεύοντας τα να χρησιμοποιούν τους υπολογιστές και το ίντερνετ. Μπορούν όμως αυτές οι γνώσεις να αντικαταστήσουν τις κοινωνικές εμπειρίες και τις διαπροσωπικές σχέσεις που τα παιδιά αποκτούν μέσα από την καθημερινότητά τους στις αλάνες με τη συναναστροφή τους με παιδιά της ηλικίας τους αλλά και μεγαλύτερα;


Δύσκολες αποφάσεις για γονείς

Όσο πιο πολύ μεγαλώνουν τα παιδιά, με αποκορύφωμα τα εφηβικά χρόνια, νιώθουν την πίεση και το στρες της σύγχρονη κοινωνίας.

Τα πρότυπα δείχνουν ότι επιβιώνει ο πιο μορφωμένος, ο πιο εξειδικευμένος, αυτός με τα περισσότερα πτυχία. Ξένες γλώσσες, χορός, μουσική, φροντιστήρια δεν αφήνουν χρόνο για να χαλαλίσεις στις αλάνες.

Αν το παιδί όμως δεν έχει βιώσει την ανάπτυξη σχέσεων, την αλληλεγγύη και τους καυγάδες στο γειτονικό πάρκο τότε θα έχει χάσει ίσως το πιο σημαντικό μάθημα που μπορεί να του προσφέρει η παιδική του ηλικία, αυτό της ομαλής κοινωνικοποίησης και της ένταξης σε ένα πλαίσιο. Δε θα έπρεπε να ξεχνάμε ότι η παρέα είναι μια μικρογραφία της κοινωνίας μας και μέσω αυτής το παιδί μας προπονείται για όλα όσα πιθανόν να αντιμετωπίσει μετέπειτα στη ζωή του. Είναι λοιπόν το προπαρασκευαστικό στάδιο, που αν εκλείψει δημιουργεί ένα κενό, ένα χάσμα που πολύ δύσκολα μπορεί να αναπληρωθεί. 

Έτσι ο κάθε γονέας καλείται κάθε μέρα να καθοδηγήσει το παιδί ξέροντας τους κινδύνους αλλά γνωρίζοντας ότι το παιδί του χρειάζεται ελευθερίες και εμπειρίες, το παιχνίδι, τη γειτονιά με τους φίλους τους "καλούς" και τους "κακούς" γείτονες.

Ποιος είπε λοιπόν ότι είναι εύκολο να είσαι γονέας;

ΠΟΙΟΣ ΚΑΚΟΜΑΘΑΙΝΕΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΣ... Ο ΠΑΠΠΟΥΣ ΚΑΙ Η ΓΙΑΓΙΑ???

Ως γονείς μπορεί να ήταν αυστηροί. Ωστόσο μόλις αποκτήσουν εγγονάκι δεν του χαλούν χατήρι! Ποια λάθη κάνουν ο παππούς και η γιαγιά και με ποιον τρόπο μπορείτε να διαχειριστείτε την κατάσταση; Τι πρέπει να κάνετε για να μη γυρίσει το παιδί “αγνώριστο” από τις καλοκαιρινές διακοπές μαζί τους;

Η Ψυχολόγος, Σύμβουλος Μελέτης Ιφιγένεια Λαμπροπούλου, απαντά:

Ποια λάθη κάνει συνήθως ο παππούς και η γιαγιά;

-Δεν λένε όχι σε όσα τους ζητούν τα παιδιά.

-Δεν ακολουθούν τους κανόνες που έχουν θέσει οι γονείς. Ακυρώνουν του γονείς αντιλέγοντας σε κάτι που ο γονιός θα πει στο παιδί ως «πρέπει» ή «είναι καλό..» με τη γνωστή φράση… «άστο, παιδί είναι!» .

-Πολλές φορές, λόγω ηλικίας δεν έχουν την αντοχή να παίξουν μαζί τους, με αποτέλεσμα να τα αφήνουν με τις ώρες μπροστά στην τηλεόραση, αρκεί να μην τους ενοχλούν και να είναι ήσυχα.

-Τους αγοράζουν ακατάλληλα σνακς (τσιπς, παγωτά, γλυκά κτλ) προκειμένου να πάψουν να διαμαρτύρονται.

-Δεν θέτουν όρια οι ίδιοι, αποφεύγοντας να χαλάσουν την καλή εικόνα των αγαπημένων παππούδων προς τα παιδιά.

Τι να κάνετε;

-Πριν το παιδί φύγει για διακοπές μαζί τους:

Αν αποφασίσετε να στείλετε το παιδί να παραθερίσει στο σπίτι του παππού και της γιαγιάς προσπαθήστε εφαρμόζοντας απλούς κανόνες να εξασφαλίσετε πως δεν θα επιστρέψει... “κακομαθημένο”

- Ορίστε σαφή όρια, κανόνες και πρόγραμμα επιτρέποντας ωστόσο μια ελαστικότητα. Π.χ. επιτρέψτε στα παιδιά σας να δουν μέχρι αργά τηλεόραση στη γιαγιά και στον παππού, αλλά ξεκαθαρίστε ότι πρέπει να συμμορφώνονται με μια συγκεκριμένη ώρα για βραδινό ύπνο. Μπορεί να είναι αποδεκτό το να τρώνε καθημερινά παγωτό, αλλά συγκεκριμένη ποσότητα και πάντα ως επιδόρπιο μετά το μεσημεριανό ή βραδινό φαγητό.

- Όσο εσείς είστε εκείνοι που θέτετε τους κανόνες με τρόπο σαφή και αφήνετε τα παιδιά σας να κατανοήσουν ότι είναι θεμιτό να υπάρχει ένα πιο χαλαρό σύνολο κανόνων στο σπίτι του παππού και της γιαγιάς για το διάστημα των διακοπών μαζί τους, θα μπορέσετε να τα κάνετε να καταλάβουν εύκολα τη διαφορά μεταξύ της ζωής στο σπίτι και του διαστήματος που θα περάσουν με τους παππούδες. Βέβαια, αυτό εξαρτάται από την ηλικία του παιδιού και την ικανότητά του να αντιληφθεί τη διαφορά μεταξύ μιας καθημερινής ρουτίνας και μια σύντομης ανάπαυλας από τους κανόνες.

- Κατευθύνετε την αδυναμία και την ελαστικότητα που δείχνουν οι παππούδες προς όφελός δικό σας αλλά και των παιδιών. Π.χ εάν γνωρίζετε ότι οι παππούδες πρόκειται να αγοράσουν στα παιδιά σας παιχνίδια ή σνακς, δώστε τους ιδέες για το τι να αγοράσουν, τι να προτιμήσουν και τι να αποφύγουν.

Αν επιστρέψει... “αγνώριστο”:

- Είναι καιρός να κάνετε τον «κακό» και να πατήσετε πόδι. Είναι απαραίτητο να μείνετε σταθεροί σε ό, τι πείτε στα παιδιά σας για μέρες ή και εβδομάδες αν χρειαστεί. Πρέπει με άλλα λόγια να ληφθεί μια σκληρή γραμμή.

- Να επιμένετε ότι οι συνήθεις κανόνες μιας οικογένειας πρέπει να ακολουθούνται και εκτός σπιτιού, είτε είναι στο σπίτι του παππού και της γιαγιάς, είτε είναι στο σπίτι κάποιου φίλου τους. Καμία φορά τα μικρά παιδιά μπερδεύουν το «περιοδικά» χαλαρό πρόγραμμα με το «γενικά» χαλαρό πρόγραμμα και μετατρέπουν την εξαίρεση σε κανόνα.

- Αν η κατάσταση αυτή συνεχίζεται για εβδομάδες ή μήνες και παρά τους κανόνες και τα όρια η ατίθαση συμπεριφορά τους συνεχίζεται, τότε μπορείτε να υπογραμμίσετε με τον τρόπο σας και να θέσετε σε μια συζήτηση τους κανόνες ξεκάθαρα χωρίς διαλλακτικότητες.

Είναι καλό να συζητάμε με τους γονείς μας και να τους δώσουμε να καταλάβουν, ότι όταν θέλουν να μας βοηθήσουν, αυτό δεν σημαίνει πως μπορούν να επεμβαίνουν και στον τρόπο, που θα διαπαιδαγωγήσουμε τα παιδιά μας...

Οι κανόνες που βάζει το ζευγάρι στα παιδιά του, πρέπει να γίνονται αποδεκτοί από τους παππούδες και τις γιαγιάδες.

Αφήνοντας τα παιδιά μας μαζί τους, δείχνουμε πως τους εμπιστευόμαστε και πιστεύουμε, πως είναι τα κατάλληλα άτομα, που θα σεβαστούν τις απόψεις μας και τον τρόπο που θέλουμε να μεγαλώσουν τα δικά μας παιδιά.

Σε περίπτωση, που δούμε πως με την συζήτηση δεν αλλάζουν τα πράγματα... Καλό  είναι εφόσον δεν μπορούμε, οι ίδιοι να μείνουμε με τα παιδιά μας, να τα στείλουμε σε κάποιο παιδικό  ή σε κάποια κατασκήνωση (αν είναι για διακοπές) .... Τουλάχιστον εκεί θα  υπάρχουν και άλλα παιδιά και δεν θα γίνονται πάντα τα χατίρια τους... Χώρια που βοηθούν και περισσότερο στην κοινωνικοποίησή τους...

ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΚΑΛΗ ΜΑΜΑ; Η' ΤΕΛΕΙΑ ΜΑΜΑ;

Eχθρός της καλής μαμάς είναι η τέλεια μαμά! της Λουίζας Βογιατζή O εξαιρετικός παιδοψυχίατρος D. Winnicottέκανε, πριν από πενήντα ακριβώς χρόνια, μια σειρά εκπομπών για τους γονείς στο βρετανικό ραδιοφωνικό σταθμό του BBC, στις οποίες συζητούσε κυρίως με μητέρες για διάφορα καθημερινά προβλήματα που αντιμετώπιζαν με τα παιδιά τους. Με τη θαυμάσια, πάντα ενθαρρυντική και επιβραβευτική στάση του, ο Winnicott κατάφερνε να απενοχοποιήσει τους γονείς, καταρρίπτοντας κάθε μύθο σχετικά με το τι είναι σωστό και τι λάθος στην ανατροφή των παιδιών, και ποιες είναι οι «καλές, ιδανικές» μητέρες. Η πεποίθησή του: Το να είναι μια γυναίκα «απλώς επαρκής» μητέρα αποτελεί το πιο ικανοποιητικό που θα μπορούσε να επιδιώξει!

Βουτιές στα βαθιά 
Από τότε, πολλά έχουν αλλάξει για τις γυναίκες γενικά και για τις μητέρες ειδικότερα. Oι γυναίκες μπήκαν δυναμικά στην αγορά εργασίας και αυτό, σε συνδυασμό με το φεμινιστικό κίνημα, τις απελευθέρωσε, τις κατέστησε ισότιμες με τους άνδρες και τις απενοχοποίησε σε σχέση με τα παιδιά και την οικογένειά τους... υποτίθεται. Αν και ο διπλός (και όχι μόνο) ρόλος των γυναικών -εργαζόμενη και μητέρα- θεωρείται αυτονόητος, πολλές από τις αντιλήψεις και τα πρότυπα για το πώς πρέπει να είναι μια μητέρα παραμένουν τα ίδια. Αν συνυπολογίσουμε το γεγονός ότι τα παιδιά είναι πια, λόγω συνθηκών ζωής τουλάχιστον στις πόλεις, σχεδόν απόλυτα εξαρτημένα από τους γονείς, εύκολα μπορούμε να συμπεράνουμε ότι τα πράγματα για τις μητέρες -που παραμένουν ακόμη κυρίως υπεύθυνες για τα παιδιά- δεν είναι πολύ εύκολα. Oι περισσότερες παλεύουν να ισορροπήσουν ανάμεσα στους ρόλους που έχουν αναλάβει και συχνά δεν αισθάνονται καθόλου «καλές μητέρες».

Η γένεση της τελειομανίας 
Όλα ξεκινούν με τη γέννηση του παιδιού, η οποία κατά ένα μαγικό τρόπο ανακινεί και φέρνει στην επιφάνεια σε πάρα πολλές γυναίκες τη μανία της τελειότητας. Η Κάτια περιγράφει: «Θεωρούσα πάντα τον εαυτό μου ένα πολύ χαλαρό άτομο. Ώσπου γεννήθηκε η κόρη μου· ασήμαντο μεν, αλλά ενδεικτικό: Ξαφνικά, εκεί που με το ζόρι σιδέρωνα τα πουκάμισα, άρχισα να σιδερώνω ακόμη και τα βρακάκια του μωρού! Και, βέβαια, συνεχώς ανησυχούσα μήπως κάτι της λείπει, μήπως κάτι δεν κάνω σωστά, μήπως δεν είμαι καλή μητέρα. Ήθελα να είναι όλα τέλεια για το παιδί μου. Και, φυσικά, είχα πάρα πολλές τύψεις όποτε την άφηνα σε άλλους, ακόμη και στον άνδρα μου... ». Είναι χαρακτηριστική μαρτυρία μιας γυναίκας που οι προσδοκίες της από τον εαυτό της, σε αυτό τον τόσο σημαντικό ρόλο της ζωής της, της άλλαξαν συνήθειες και διάθεση, την άγχωσαν και την έκαναν να αισθάνεται ανεπαρκής. Η τελειομανία, άμεσα συνδεδεμένη με το γυναικείο ναρκισσισμό, βρίσκει πρόσφορο έδαφος στη μητρική ματαιοδοξία: «Για το παιδί μου τα θέλω όλα τέλεια», «Θα είμαι μια τέλεια μητέρα». Εδώ, κρύβονται πολλές παγίδες!

«Μόνο εγώ ξέρω!» 
Ένα από τα κυριότερα θέματα που κάνουν τις γυναίκες να αισθάνονται «ανεπαρκείς μητέρες» είναι το γεγονός ότι «αφήνουν» το παιδί τους σε χέρια «τρίτων» (πολλές γυναίκες, όπως επιβεβαιώνει και το παράδειγμα της Κάτιας, αισθάνονται κάπως έτσι, ακόμη κι όταν αφήνουν το παιδί στον πατέρα του). Κι ενώ μπορεί να έχουν φτάσει στα όριά τους από την κούραση και τον εκνευρισμό, και να αισθάνονται κατά καιρούς ότι θέλουν να εκσφενδονίσουν στο... διάστημα το παιδί που κλαίει, ουρλιάζει, κάνει πείσματα, δεν τρώει, δεν κοιμάται και δεν διαβάζει, επιμένουν να πιστεύουν ότι μόνο αυτές «ξέρουν» το σωστό τρόπο, μόνο αυτές χρειάζεται το παιδί για να νιώθει καλά. Το αποτέλεσμα είναι συχνά ολέθριο για τα νεύρα όλων και έχει άλλη μια πολύ κακή συνέπεια: δυσχεραίνει πολύ τη σχέση του παιδιού με τον πατέρα του, ενίοτε και με τους υπόλοιπους ανθρώπους. Ίσως, λοιπόν, σε πείσμα της μητρικής τελειομανίας και «συγκεντρωτικής» διάθεσης, είναι πιο εύκολο να είσαι «καλή μητέρα», αν μπορείς να μοιραστείς αυτόν το ρόλο σου και με άλλους, τουλάχιστον όμως με τον πρωτίστως ενδιαφερόμενο: το δεύτερο γονιό.

Σαν διαφήμιση μαργαρίνης
Παρασυρμένες από μια φαντασίωση οικογενειακής αρμονίας τύπου «διαφήμιση μαργαρίνης» (που τελικά «γράφει» μέσα μας πολύ περισσότερο από όσο φανταζόμαστε), πολλές μητέρες θεωρούν καθήκον τους και προσπαθούν να φτιάξουν για τα παιδιά τους έναν παράδεισο αγάπης και ευτυχίας. Κουρασμένες, εξουθενωμένες πολλές φορές, μετά τη δουλειά, μετά από ξάγρυπνες νύχτες, μετά από συζυγικούς καβγάδες, μετά από μια δύσκολη μέρα, απομυζούν τα τελευταία αποθέματα ενέργειας και καλής διάθεσης που τους έχουν απομείνει -συχνά δεν υπάρχουν ούτε αυτά και τότε παίζουν λίγο θέατρο- για να βοηθήσουν τα παιδιά στα μαθήματα, να ακούσουν τις ιστορίες τους, να παίξουν μαζί τους, να τους φτιάξουν το αγαπημένο τους κέικ. Όλα αυτά είναι καλώς καμωμένα, μερικές φορές όμως γίνονται κάτω από τόση πίεση, που ουσιαστικά οι ίδιες είναι αλλού, απούσες. Κι επειδή αυτό τα παιδιά το αισθάνονται, συχνά το αποτέλεσμα κάθε άλλο παρά αρμονικό είναι. Σίγουρα, καλή μητέρα είναι εκείνη που προσπαθεί να παραμερίσει τη δική της κούραση και κακή διάθεση και να προσφέρει στα παιδιά της το καλύτερο. Είναι, όμως, και εκείνη που αναγνωρίζει και παραδέχεται ότι υπάρχουν στιγμές που το μόνο που θα ήθελε είναι να μη βλέπει και να μην ακούει κανέναν, και ειδικά τα παιδιά της, και καταφέρνει πότε-πότε να τους το δώσει να το καταλάβουν. Άλλωστε, ένα από τα πράγματα που θα ’πρεπε τα παιδιά μας να μάθουν από εμάς, πριν το μάθουν από οποιονδήποτε άλλον, είναι ότι οι άνθρωποι έχουν όρια.

Φίλοι, φίλοι... 
«Πολλές φορές, τα σχόλια των άλλων μανάδων, ακόμη κι όταν είναι φίλες, είναι φρικτά και σας κάνουν να νιώθετε η χειρότερη μητέρα του κόσμου. Μια μέρα, μια φίλη μου είπε με ύφος λίγο συμβουλευτικό και κάπως απαξιωτικό: “O γιος σου έχει πάρει κιλάκια τελευταία, δεν προσέχεις αυτά που τρώει;”. Είμαι σίγουρη ότι δεν ήταν μια καλοπροαίρετη παρατήρηση, αλλά μια αιχμή για τη φροντίδα των παιδιών ή δεν ξέρω εγώ τι άλλο. Ένιωσα πάντως απαίσια!», διηγείται η Βάσω, μητέρα δύο παιδιών. Πραγματικά, ακόμη κι αν το παλεύει αρκετά μια γυναίκα να απαλλαγεί από ανόητα και επιζήμια πρότυπα καλής μητέρας, το περιβάλλον μπορεί να είναι τόσο επικριτικό, που να τη γεμίζει πάλι με ενοχές. Υπάρχουν, κατ’ αρχάς, οι ίδιοι οι γονείς μιας γυναίκας, και ιδιαίτερα η μητέρα -και γιαγιά των παιδιών της-, οι οποίοι ξεσπαθώνουν με συμβουλές, παραινέσεις και αυστηρότατη κριτική πολλές φορές, προσπαθώντας να αποδείξουν ότι εκείνοι ήταν καλοί γονείς, αλλά παίρνοντας παράλληλα εκδίκηση από τα παιδιά τους για τυχόν αμφισβήτηση του δικού τους τρόπου διαπαιδαγώγησης. Ένα είναι βέβαιο σε αυτή την περίπτωση: Oι πιο ακατάλληλοι κριτές για το αν είμαστε καλές μανάδες είναι οι δικές μας μανάδες, έστω κι αν είναι υπέροχες με τα παιδιά μας και τους τα εμπιστευόμαστε, κατά τα άλλα, ανεπιφύλακτα.

Σχολείο-οικογένεια: οι δυσκολίες μιας σχέσης 
Το σχολείο είναι επίσης ένας θεσμός που πολύ συχνά, αντί να δουλεύει υποστηρικτικά και να απαλλάσσει σιγά-σιγά τους γονείς από ένα μέρος των ευθυνών της διαπαιδαγώγησης (όπως έχει υποχρέωση να κάνει), αντιθέτως, με μεγάλη ευκολία φορτώνει τις ευθύνες στους γονείς, και ιδιαίτερα βέβαια στις μανάδες, για ό,τι πάει «στραβά» με το παιδί. Ακόμη κι αν πρόκειται για καθαρά σχολικές αρμοδιότητες, όπως το αν καταλαβαίνουν ή όχι τα παιδιά το μάθημα, αν ενδιαφέρονται ή αν συμμετέχουν, συνήθως η εύκολη λύση είναι: «Κάτι δεν πήγε καλά στο σπίτι». Σίγουρα, ένα μεγάλο μέρος της ανατροφής των παιδιών είναι θέμα της οικογένειας, όμως είναι και δουλειά του σχολείου να συμπληρώσει κενά, να κινητοποιήσει και να κοινωνικοποιήσει με έναν τρόπο διαφορετικό, αλλά συμπληρωματικό της οικογένειας.

Ανταγωνιστικές σχέσεις μεταξύ γυναικών 
Και, βέβαια, όπως δείχνει το παράδειγμα της Βάσως, οι ίδιες οι γυναίκες, που συχνά είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστικές μεταξύ τους, κρίνουν με τον πιο αμείλικτο τρόπο άλλες μητέρες, σαν να πρόκειται για καλλιστεία και όχι για μια ιδιότητα που στην ουσία τις ενώνει. Η μητρότητα θα έπρεπε να γεμίζει τις γυναίκες με κατανόηση για τις υπόλοιπες μητέρες και αλληλεγγύη μεταξύ τους, όπως άλλωστε συμβαίνει πάντα σε καιρούς δύσκολους. Αντ’ αυτού, η εμφάνιση, τα ρούχα, η συμπεριφορά, η σωματική διάπλαση, η ανάπτυξη, οι σχολικές και αθλητικές επιδόσεις, η εξυπνάδα και ό,τι τελοσπάντων μπορεί να χαρακτηρίζει ένα παιδί γίνονται συχνά μεταξύ μανάδων πεδία σκληρού ανταγωνισμού και αφετηρία για πικρόχολα σχόλια.

«Τράβα το δρόμο σου και άσ’ τους να λένε!» 
Καλό είναι να αναγνωρίζει κανείς τέτοιου είδους «μπηχτές» (τόσο στους άλλους όσο και στον εαυτό του), και τουλάχιστον να μην εξαρτά την αυτοπεποίθησή του ως γονιός ή μητέρα από την απερίσκεπτη κριτική κάθε παιδαγωγικού «ξερόλα». Για να επανέλθουμε στον Winnicott, θα κλείσουμε με την άποψή του ότι πρέπει να βοηθήσουμε τις μητέρες να εμπιστευτούν αυτό που κάνουν ενστικτωδώς, χωρίς να φοβούνται αν είναι σωστό ή λάθος, αλλά και ότι τελικά (επειδή πάντα θα έχουμε τις ενοχές μας και σε πείσμα της άποψης που θέλει τις ενοχές και την έλλειψη σταθερότητας να προξενούν μόνο βλάβες) χωρίς ενοχή και αμφιθυμία, καμία μητέρα δεν θα ήταν ευαίσθητη απέναντι στις ανάγκες του παιδιού της.

Oικογένεια ή καριέρα; Και τα δύο! 
Αν μια γυναίκα αποφασίσει να διεκδικήσει το ρόλο της στον επαγγελματικό και δημόσιο στίβο, χωρίς να «θυσιάσει» την οικογένειά της (και αντιστρόφως), απαιτούνται από αυτήν πραγματικά ταχυδακτυλουργικές ικανότητες, ώστε να αντεπεξέλθει. Έτσι, πολλές γυναίκες, ανήσυχες και αποθαρρυμένες από αυτές τις πιέσεις, αποφασίζουν να παραιτηθούν από τη μία ιδιότητα και επιλέγουν το ένα από τα δύο: ή να γίνουν μητέρες και νοικοκυρές ή να μην αποκτήσουν παιδιά. Το αποτέλεσμα είναι πολλές φορές ένα χρόνιο συναίσθημα ανεπάρκειας, γιατί οι μεν σκέφτονται «τι κατάφερα στη ζωή μου εκτός από το να είμαι μια απλή νοικοκυρά», οι δε «τελικά τι γυναίκα είμαι, αν δεν γίνω μητέρα». Έρευνες αποδεικνύουν ότι, παρά την πιο κουραστική και φορτωμένη ζωή τους, οι γυναίκες που επιλέγουν το διπλό ρόλο τελικά είναι περισσότερο ικανοποιημένες από τη ζωή τους και παρουσιάζουν σπανιότερα κατάθλιψη. Επίσης, μακροπρόθεσμα, οι περισσότερες αισθάνονται πιο ικανοποιημένες από τον εαυτό τους και στις δύο ιδιότητές τους.

ΕΝΘΑΡΡΥΝΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ = ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

Πώς θα προσφέρουμε στα παιδιά την ενθάρρυνση που χρειάζονται

(όπως δημοσιεύτηκε στο http://www.alfavita.gr )

της Κατερίνας Τριανταφύλλου

Τα παιδιά έχουν ανάγκη την ενθάρρυνση για να αναπτύξουν την αυτοεκτίμηση που τους χρειάζεται για να αντιμετωπίσουν τη ζωή. Η ενθάρρυνση τους δίνει την αίσθηση ότι αξίζουν, ότι τα αποδεχόμαστε όπως είναι, και τα οδηγεί στη δημιουργία θετικών προσδοκιών από τον ίδιο τους τον εαυτό.

Αντίθετα, όταν το παιδί αποθαρρυνθεί, έχει την αίσθηση ότι δεν αξίζει και δεν το υπολογίζουν, δεν αναπτύσσει αυτοεκτίμηση, αποτυγχάνει να δρα αποτελεσματικά και να εκπληρώνει τις προσδοκίες του. Πιθανές αντιδράσεις είναι η παραίτηση, η κοινωνική απομόνωση ή, αντίθετα, η προσπάθεια προσέλκυσης της προσοχής με αρνητικούς τρόπους. Να μερικοί τρόποι με τους οποίους οι γονείς είναι δυνατό να αποθαρρύνουν τα παιδιά τους:

• Υπερφιλόδοξοι γονείς. Επικεντρώνονται στις πολύ υψηλές επιδόσεις και δεν ικανοποιούνται με τίποτα λιγότερο από το τέλειο. Έτσι ασκούν στα παιδιά τους μεγάλη πίεση, με συνειδητό ή ασυνείδητο τρόπο. Τα παιδιά παίρνουν το μήνυμα ότι αν δεν είναι τέλεια δεν έχουν καμιά αξία και κάθε ατέλεια παίρνει στα μάτια τους τεράστιες διαστάσεις. «Το να βγεις δεύτερος δεν έχει καμιά αξία», ακούστηκε να λέει ο πατέρας ενός πολύ καλού μαθητή μου.
• Γονείς που δεν έχουν εμπιστοσύνη στα παιδιά τους, δείχνουν αμφιβολία στις προσπάθειές τους ή δρουν υπερπροστατευτικά απέναντί τους. «Θα κουραστείς και θα φορτωθείς με άγχος. Είσαι σίγουρη ότι θα τα καταφέρεις;» σχολίασε μια μητέρα την επιθυμία της κόρης της να πρωταγωνιστήσει στη θεατρική παράσταση του σχολείου της.
• Γονείς που επικεντρώνονται στις ελλείψεις και στις ανεπάρκειες των παιδιών και φροντίζουν να τις επισημαίνουν συνεχώς για να τα νουθετήσουν και να τα βοηθήσουν να βελτιωθούν. «Όσο κι αν ανέβηκαν οι άλλοι σου βαθμοί, στα μαθηματικά δεν βλέπω βελτίωση». Ακόμη χειρότερο είναι να ελαχιστοποιούν μια θετική επίδοση ή δραστηριότητα του παιδιού «για να μην του καλλιεργήσουν τον εγωισμό» και να επικεντρώνονται σε μια μικρή του έλλειψη, πιστεύοντας ότι έτσι το ωθούν να τελειοποιηθεί. Θα αναφέρω ένα προσωπικό παράδειγμα: Όταν πήγαινα στην τετάρτη δημοτικού, η δασκάλα μάς είχε ζητήσει να δείξουμε το τετράδιό μας της ορθογραφίας στους γονείς μας και να υπογράψουν ότι ενημερώθηκαν για την πρόοδό μας. Ο πατέρας μου, φυλλομετρώντας το τετράδιό μου με τις ορθογραφίες βαθμολογημένες με άριστα, σχολίασε: «Να μην ξαναδώ σβησίματα!». Ακόμη θυμάμαι τα αρνητικά μου συναισθήματα μετά από την αποθάρρυνση αυτή.

Αντίθετα, καλοί τρόποι για να ενθαρρύνουμε τα παιδιά είναι:
• Να εκφράζουμε εμπιστοσύνη στις κρίσεις και στις επιλογές τους, να ενισχύουμε τον αυτοσεβασμό τους και να τα βοηθούμε να τολμούν. «Μου αρέσει τρόπος που το χειρίστηκες», «Εμπιστεύομαι την κρίση σου», «Τι σκέφτεσαι να κάνεις για να λύσεις αυτό το πρόβλημα;», «Είμαι σίγουρη ότι μπορείς να τα καταφέρεις. Αξίζει να δοκιμάσεις!»
• Να τα κατευθύνουμε αντί να τα ελέγχουμε και να δηλώνουμε παρόντες σε περίπτωση που θα μας χρειαστούν. «Μπορείς να μελετάς ένα κεφάλαιο κάθε μέρα. Αν κάποια στιγμή χρειαστείς να σου κρατήσω το βιβλίο, πες το μου».
• Να σεβόμαστε τις ατομικές διαφορές των παιδιών και να μην τα συγκρίνουμε με άλλους. Να αποφεύγουμε τις κριτικές και τις «ταμπέλες». «Η αδελφή σου είχε αριστεύσει στο μάθημα αυτό»,«Ήταν αναμενόμενο, πάντα είσαι απρόσεκτος».
• Να αναγνωρίζουμε και να επαινούμε κάθε μικρή προσπάθεια των παιδιών. «Σ’ ευχαριστώ, με βοήθησες πολύ στην επιλογή της διακόσμησης, φαίνεται ότι έχεις πολύ καλό γούστο». Δεν χρειάζεται απαραίτητα να ολοκληρωθεί η προσπάθεια ή να προκύψει άριστο αποτέλεσμα. «Είμαι σίγουρη ότι έμαθες πολλά από την προσπάθειά σου αυτή για το πτυχίο των αγγλικών και ότι θα τα χρησιμοποιήσεις αποτελεσματικά στην επόμενη εξέταση. Ποιες ελλείψεις διαπίστωσες ότι έχεις;». «Παρατηρώ ότι προοδεύεις». Εδώ χρειάζεται να επισημάνουμε ότι η ενθάρρυνση δεν ταυτίζεται με τον έπαινο. Ο έπαινος αποτελεί επιβράβευση μετά από ένα επίτευγμα, ενώ η ενθάρρυνση εκφράζει την εμπιστοσύνη προς το ίδιο το παιδί, ανεξαρτήτως επιτευγμάτων.
• Να επικεντρωνόμαστε στα θετικά σημεία τους, να εντοπίζουμε τα προτερήματά τους και να τους δείχνουμε ότι τα ελαττώματά τους μπορούν με κατάλληλο τρόπο να στραφούν σε προτερήματα. «Από μια πλευρά, το άγχος σου για τις εξετάσεις είναι θετικό, γιατί σε κάνει να προετοιμάζεσαι καλύτερα».
• Να ενδιαφερόμαστε για τα συναισθήματά τους και να τους το δείχνουμε. «Πώς νοιώθεις γι’ αυτό;», «Χαίρομαι που το ευχαριστήθηκες».

Όταν προβαίνουμε σε τέτοιες εκδηλώσεις ενθάρρυνσης του παιδιού, πρέπει να προσέχουμε να μην τις συμπληρώνουμε με φράσεις που επιδιώκουν την τελειότητα. Αυτό μπορεί να καταστρέψει τη θετική ατμόσφαιρα ενθάρρυνσης που σκοπεύουμε να δημιουργήσουμε και να φορτώσει το παιδί με ακόμη μεγαλύτερο άγχος. «Χαίρομαι που ευχαριστήθηκες τη συμμετοχή σου στους αγώνες και είχες τόσο καλή παρουσία. Άντε, στους επόμενους αγώνες περιμένουμε το χρυσό μετάλλιο!» «Παρατηρώ ότι προοδεύεις στα μαθηματικά. Στο επόμενο τρίμηνο μπορείς να πάρεις άριστα!».

Καλή τακτική ενθάρρυνσης του παιδιού αποτελεί η προσπάθεια των γονέων για ισότιμη συμμετοχή του στην οικογενειακή ζωή. Μπορούμε, μετά από συζήτηση με το παιδί, να του αναθέσουμε απλές σταθερές υπευθυνότητες, για παράδειγμα την περιποίηση του κατοικίδιου, τη συνοδεία του μικρού του αδελφού στο σχολείο ή την προετοιμασία κάποιου απλού φαγητού. Οι υπευθυνότητες αυτές πρέπει να ευχαριστούν το παιδί, να είναι σύμφωνες με τα ενδιαφέροντά του και να του δίνουν την ευκαιρία να δέχεται επιβράβευση και να επιβεβαιώνεται.

Καλό είναι να περιλαμβάνουμε τα παιδιά στη λήψη των οικογενειακών αποφάσεων στις οποίες εμπλέκονται, ανάλογα πάντα με την ηλικία τους και μέσα στα όρια που θέτουν οι γονείς. Για παράδειγμα, ένα παιδί του δημοτικού μπορεί να λάβει μέρος στην απόφαση για τον τόπο όπου η οικογένεια θα κάνει διακοπές, αλλά οι πιθανοί τόποι διακοπών πρέπει να έχουν προηγουμένως καθοριστεί από τους γονείς. Τα παιδιά αισθάνονται ότι έχουν αξία όταν ζητάμε τη γνώμη τους και δείχνουμε ότι εμπιστευόμαστε την κρίση τους. Σε κάποιες περιπτώσεις, μπορούμε να αντιμετωπίζουμε λάθη των παιδιών -όπως και δικά μας- με χιούμορ, εκτονώνοντας έτσι καταστάσεις κρίσης.

Για να εφαρμοστούν οι αρχές που περιγράφηκαν πιο πάνω, χρειάζεται οι γονείς να πιστεύουν πραγματικά στο παιδί τους και να έχουν θετικές προσδοκίες γι’ αυτό. Σε αντίθετη περίπτωση, η χρήση τέτοιων συμπεριφορών ως απλών στρατηγικών, είναι δύσκολο να φέρει αποτέλεσμα. Είναι επίσης σημαντικό οι γονείς να μη βασίζουν την αξία τους στις επιτυχίες του παιδιού τους και να έχουν θετικές προσδοκίες και στάση ενθάρρυνσης πρώτα απέναντι στον ίδιο τους τον εαυτό. Ας μην ξεχνάμε ότι το παιδί εσωτερικεύει και απομιμείται ό,τι βιώνει, πολύ περισσότερο από ό,τι απλώς ακούει.

Κατερίνα Τριανταφύλλου
εκπαιδευτικός, σύμβουλος σταδιοδρομίας, ψυχοθεραπεύτρια

Γονιός δεν γεννιέσαι... γίνεσαι στο πέρασμα των χρόνων... Μαθαίνεις συνεχώς και πολλές φορές  ανακαλύπτεις, πως έχεις κάνει λάθη... Σκοπός σου, κάθε φορά πρέπει να είναι το καλό του παιδιού σου... Ναι του παιδιού σου και όχι το δικό σου καλό... Άλλο εσύ, άλλο το παιδί σου... Τα δικά σου λάθη, πρέπει να τα διορθώσεις εσύ και όχι αυτό... Μάθε να το ακούς, να κατανοείς αυτά, που σου λέει και να συζητάς μαζί του... Άλλωστε αυτό είναι, που σε βοηθάει  να γίνεις γονιός... το έχεις σκεφτεί αυτό???