Ενδοσχολική Βία

Τα τελευταία χρόνια  παρουσιάζονται όλο και πιο συχνά περιστατικά βίας και παραβατικότητας σε Γυμνάσια, Λύκεια αλλά πλέον και σε Δημοτικά σχολεία, γεγονός που συγκλονίζει και πανικοβάλλει πολλές οικογένειες κυρίως των μεγάλων πόλεων. Η χώρα μας πλέον ζει έντονα την εποχή της παγκοσμιοποίησης και το μονοπολιτισμικό εκπαιδευτικό σύστημα που άλλοτε υπήρχε, αντικαταστάθηκε πλέον από ένα πολυπολιτισμικό και έντονα ποικιλόμορφο σύστημα στο οποίο η χώρα μας φαίνεται να μην έχει καταφέρει να προσαρμοστεί ακόμη. 

Οι οικονομικές ανισότητες, οι καινούριες μορφές ψυχαγωγίας των παιδιών, ο έκδηλος ρατσισμός, η έλλειψη του απαραίτητου χρόνου των γονέων και τα λάθος πρότυπα είναι κάποιες από τις αιτίες που ευνοούν παραβατικές συμπεριφορές των παιδιών και δημιουργούν αυτό το πολυδιάστατο πρόβλημα που μέχρι πρότινος ήταν παντελώς άγνωστο στην Ελλάδα.

Μαθητές και εκπαιδευτικοί μπαίνουν άλλοτε στη θέση του θύματος και άλλοτε στη θέση του θύτη, διότι πολλές φορές η άσκηση βίας ξυπνάει την αντίδραση και την εκδικητική συμπεριφορά προκειμένου το θύμα να προφυλαχτεί και να σταματήσει το βασανιστήριο που υπόκειται, με αποτέλεσμα η βία να προκαλεί τη βία και αυτός ο φαύλος κύκλος να εντείνει το πρόβλημα εις βάρος κυρίως των παιδιών. Και όταν μιλάμε για βία δεν εννοούμε μόνο τη σωματική, αλλά και τη ψυχολογική και λεκτική βία, μορφές που κάποιες φορές είναι πιο επιβλαβείς για το παιδί από τη σωματική, εφόσον επηρεάζουν έντονα την ψυχοσύνθεσή του και τα σημάδια τους αργούν να επουλωθούν βασανίζοντας και προκαλώντας έναν μόνιμο φόβο στο θύμα.

Δυστυχώς, τις περισσότερες φορές γονείς και εκπαιδευτικοί γίνονται έρμαια αυτών των καταστάσεων, μη γνωρίζοντας πώς να καταπολεμήσουν ένα περιστατικό χωρίς να προκαλέσουν περαιτέρω προβλήματα, όπως το στιγματισμό κάποιου παιδιού και την άδικη επίρρηψη ευθυνών, γεγονός που πιθανόν να προκαλέσει μεγαλύτερα ξεσπάσματα θυμού και προβλήματα μεταξύ παιδιών και οικογενειών. Η θέση του εκπαιδευτικού είναι πολύ λεπτή σε τέτοιες καταστάσεις και οφείλει να κινηθεί με διακριτικότητα και απόλυτη συνεργασία με τις εμπλεκόμενες στο περιστατικό οικογένειες. Όμως σε πολλά σχολεία της χώρας, κυρίως όπου υπάρχει και ποικιλομορφία στο σύνολο των παιδιών, το φαινόμενο βρίσκεται σε μεγάλη έξαρση και οι εκπαιδευτικοί αντιμετωπίζουν καθημερινά την αδιαφορία αλλά συχνά και την επίθεση των οικογενειών των παραβατικών παιδιών, με αποτέλεσμα να μην καταφέρνουν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα με επιτυχία.

Γρονθοκοπήματα, απειλές με αιχμηρά αντικείμενα, ξεκαθάρισμα λογαριασμών με ραντεβού σε κάποια γειτονιά και  γελοιοποίηση συνεσταλμένων παιδιών, είναι κάποια μόνο από τα περιστατικά που συμβαίνουν καθημερινά στον ελληνικό σχολικό χώρο και προκαλούν το φόβο παιδιών και γονέων.

Cyberbullying 

Πέρα όμως από τις γνωστές μορφές βίας, την εμφάνισή της έκανε μια καινούρια μορφή στην Ελλάδα, μια ξενόφερτη «μόδα», το cyberbullying, ένα είδος βίας που δυστυχώς μαστίζει τα περισσότερα σχολεία της χώρας μας, προκαλώντας μεγάλη ανησυχία ακόμη και σε παιδιά προεφηβικής ηλικίας.

Το κινητό τηλέφωνο αποτελεί πλέον απαραίτητο αξεσουάρ των μαθητών, το οποίο αποτελεί και το μέσο εκβιασμού και ξεφτιλισμού παιδιών, που τις περισσότερες φορές δεν γνωρίζουν καν ότι πρωταγωνιστούν σε φωτογραφίες και βιντεάκια, μέχρι που ενημερώνονται ότι κυκλοφορούν στο διαδίκτυο. Αυτό όμως που πραγματικά σοκάρει, είναι το γεγονός ότι στο διαδίκτυο έχουν πλέον δημιουργηθεί και ομάδες, οι οποίες «προσηλυτίζουν» νέα παιδιά στην επικίνδυνη φάση της εφηβείας, εκμεταλλεύονται τις ανησυχίες και τα διάφορα συμπλέγματα που διακρίνουν κάθε παιδί σ’αυτήν την ηλικία και τα ωθούν  στην αυτοκτονία προτείνοντας θεαματικούς τρόπους που θα μπορούσαν να δώσουν τέλος στη ζωή τους!  

Πρωτοφανής λοιπόν η έκταση της βίας στα σχολεία, και πλέον γίνεται με τρόπους που γονείς και εκπαιδευτικοί δυσκολεύονται να αντιληφθούν και να προλάβουν. Πως λοιπόν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τέτοιες καταστάσεις που μέχρι πριν λίγα χρόνια ήταν εντελώς έξω από την πραγματικότητά μας; 

Μήπως το παιδί μου είναι δέκτης Βίας; 

Τα πρώτα σημάδια κακοποίησης παρουσιάζονται όταν το παιδί γυρίζει συχνά στο σπίτι με εκδορές (γδαρσίματα), μελανιές, χτυπήματα στο κεφάλι, στα πόδια και τα χέρια, τα οποία τις περισσότερες φορές τα κρύβει για να μην αναγκαστεί να δώσει εξηγήσεις στην οικογένειά του. Φυσικά, όλα τα παιδιά χτυπούν πάνω στο παιχνίδι, όμως η συχνότητα που τα εντοπίζουμε μπορούν να μας βάλουν σε σκέψεις, όταν ειδικά συνδυάζονται και με περίεργες και ασυνήθιστες συμπεριφορές.

Τα παιδιά που δέχονται βία στο σχολείο συνήθως παρουσιάζουν διαταραχές στη συμπεριφορά τους, κλείνονται στον εαυτό ή και αντίθετα έχουν έντονες αντιδράσεις και επιθετική συμπεριφορά. Αυτές οι έντονες ψυχολογικές του μεταπτώσεις οφείλονται στο ότι το παιδί συνήθως ντρέπεται γι’αυτό που του συμβαίνει και παράλληλα φοβάται να το αντιμετωπίσει μόνο του. Επίσης πολλές φορές είναι ενοχικό και θεωρεί ότι  αυτό ευθύνεται για ό,τι του συμβαίνει και αυτό διότι έχει μάθει να επιπλήττεται και να τιμωρείται μόνο όταν κάνει κάτι λάθος.

Η απότομη πτώση της επίδοσης του στα μαθήματα και η έλλειψη όρεξής, που άλλοτε είχε να ασχοληθεί με αυτά, καθώς και η ξαφνική άρνησή του να πάει το πρωί στο σχολείο, είναι κάποια από τα συνήθη σημάδια που θα πρέπει να μας προβληματίσουν οτι κάτι συμβαίνει στο παιδί που παλαιότερα δεν συνέβαινε. Ακόμα, η ασυνέπεια στις υποχρεώσεις του παιδιού καθώς και η έντονη αφηρημάδα του δηλώνουν πως κάτι το προβληματίζει και διαρκώς το σκέφτεται. Τέλος, ένα παιδί που κακοποιείται, σταματάει να μιλάει στην οικογένειά του για το πώς πέρασε την ημέρα του στο σχολείο, κρύβει πράγματα και αποφεύγει τις ερωτήσεις των γονιών του που περιέχουν λεπτομέρειες.                                              

Πολύ σημαντικό είναι να μπορούμε να αναγνωρίσουμε ένα παιδί που δέχεται βία από το διαδίκτυο. Βέβαια αυτό είναι κάτι πολύ δύσκολο γιατί όταν πρόκειται για έφηβο τα συμπτώματα που μπορεί να εντοπίσουμε, είναι πολύ πιθανό να είναι απλά και φυσιολογικά χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης ηλικίας, όπως το να περνούν το περισσότερο μέρος της ημέρας μπροστά στον υπολογιστή και να μην συμμετέχουν σε πολλές από τις δραστηριότητες της υπόλοιπης οικογένειας. Επίσης, το να ξενυχτάει και να αργεί να ξυπνήσει, να αλλάζει η συμπεριφορά του, να γίνεται επιθετικό πολλές φορές και άλλες να κλείνεται έντονα στο εαυτό του, κάτι δηλαδή που χαρακτηρίζει σχεδόν κάθε έφηβο.

Πώς μπορώ να το προφυλάξω από τα χειρότερα;

Ο έγκαιρος εντοπισμός του προβλήματος σίγουρα αποτελεί και το μεγαλύτερο μέρος  της λύσης του.

Από τη στιγμή που ο γονέας παρατηρήσει τα πρώτα σημάδια δηλαδή σημάδια στο σώμα του παιδιού αρκετά συχνά, σε συνδυασμό με έντονες αλλαγές στη συμπεριφορά του, θα πρέπει να πλησιάσει το παιδί με ψυχραιμία, και να συζητήσει μαζί του για το πώς πέρασε την μέρα του στο σχολείο. Είναι πολύ πιθανό, το παιδί να αποφύγει την κουβέντα, να απομακρυνθεί ή ακόμη και να αλλάξει συζήτηση.

Συχνά, τα παιδιά που δέχονται βία ντρέπονται να εκμυστηρευτούν το πρόβλημά τους γιατί φοβούνται πως ευθύνονται αυτά για το κακό αυτό και ότι θα δεχτούν την επίπληξη του γονέα. Αυτό συμβαίνει συχνότερα όταν το παιδί δέχεται βία από το δάσκαλο, έναν ενήλικα δηλαδή που σέβονται όλοι, αλλά πολύ συχνά και όταν δέχεται βία από συμμαθητή του.

Έτσι λοιπόν, ο γονέας, εξοπλισμένος με μεγάλη υπομονή και γεμάτος αγάπη, πρέπει να προσπαθήσει να κερδίσει την εμπιστοσύνη του παιδιού και να μάθει ακριβώς τι του συνέβη. Το παιδί πρέπει να νιώσει ότι ο γονέας θα του παρέχει μεγάλη στήριξη στο πρόβλημά του, για να καταφέρει να αποκαλύψει το μυστικό του και να το αντιμετωπίσουν μαζί και αποτελεσματικά.

Τόνωση αυτοπεποίθησης 

Το παιδί που αντιμετωπίζει μόνο του το πρόβλημα και δεν το μοιράζεται με τους δικούς του ανθρώπους, νιώθει ότι ευθύνεται το ίδιο για ότι του συμβαίνει, αισθάνεται υποβιβασμένο από κάποιον δυνατότερο που του ασκεί εξουσία και καταφέρνει να του καθορίζει τη ζωή.

Ο γονέας από την πλευρά του οφείλει να του τονώσει την αυτοπεποίθησή και να το πείσει ότι θύτης δεν είναι τίποτα άλλο από ένα παιδί με πολλά σύνδρομα, χαμηλή αυτοεκτίμηση και σκορπάει  το φόβο γιατί υποβαθμίζοντας τους άλλους αισθάνεται δυνατός και σημαντικός. Άρα, πρόκειται για ένα παιδί αδύναμο και βαθιά φοβισμένο. Αν το παιδί-θύμα νιώσει τη δύναμη που έχει μέσα του δεν θα αφήσει το πρόβλημα να το στιγματίσει και θα καταφέρει με τη βοήθεια των γονέων του να το αντιμετωπίσει και να σβήσει τις πληγές που του δημιούργησε η δυσάρεστη γιαυτό κατάσταση.

Συνεργασία με τους Δασκάλους

Ο δάσκαλος, επειδή έχει καθημερινή επαφή με τα παιδιά, από την πρώτη στιγμή μπορεί να εντοπίσει το πρόβλημα πρώτος και να ενημερώσει τις οικογένειες των παιδιών που εμπλέκονται στην περίπτωση αυτή και μαζί να δώσουν τη λύση.

Όμως, τις περισσότερες φορές, τα περιστατικά βίας δεν γίνονται κάτω από το βλέμμα των δασκάλων αλλά με μυστικότητα, με αποτέλεσμα να εντοπίζουν τα σημάδια βίας πρώτοι οι γονείς. Έτσι αυτοί  θα πρέπει να ενημερώσουν σύντομα το δάσκαλο, ο οποίος με συζήτηση μέσα στην τάξη αλλά και κατ’ιδίαν με το παιδί που ασκεί βία, να το συμβουλέψει, να του δώσει αρμοδιότητες αλλά και να το επιβραβεύσει σε κάθε τι καλό που κάνει, έτσι ώστε να το κάνει να αισθανθεί σημαντικό και να καταπολεμήσει τα διάφορα σύνδρομα που το βαραίνουν και το οδηγούν σε παραβατικές συμπεριφορές.

Επιπλέον, ο δάσκαλος έχει την ικανότητα να πλησιάσει το παιδί που του ασκείται βία, να του παρέχει στήριξη και να το κάνει να τον εμπιστευτεί. Όμως, απαραίτητη προϋπόθεση, για να καταφέρει να φέρει εις πέρας μια τέτοια δύσκολη κατάσταση, αποτελεί η σωστή συνεργασία με τους γονείς του θύματος και του θύτη και η διάθεσή τους να δεχτούν την κατάσταση και όχι να εθελοτυφλούν. Τέλος, ο δάσκαλος έχει τη δυνατότητα να καλλιεργήσει τις μεταξύ τους σχέσεις, φέρνοντας κοντά τα δύο παιδιά με διάφορες εργασίες και παιχνίδια, δηλαδή μέσω της ομαδικότητας και της συνεργασίας.

Παιδιά- παρατηρητές

Αλλά και τα υπόλοιπα παιδιά της τάξης αποτελούν μέρος του προβλήματος και μπορούν να παίξουν καταλυτικό ρόλο στην αντιμετώπιση των φαινομένων βίας στο σχολείο.

Τα παιδιά-παρατηρητές μιας τέτοιας κατάστασης, έχουν την τάση να δείχνουν συμπάθεια στο παιδί που ασκεί την βία και αυτό συμβαίνει επειδή λογικά φοβούνται μην γίνουν και αυτά ο επόμενος στόχος του, έτσι φέρονται άδικα στο πρόσωπο του θύματος, που αισθάνεται ότι δεν βρίσκει συμπαραστάτες στη δύσκολη αυτή κατάσταση στην οποία μπλέχτηκε , ενώ αντίθετα ο θύτης επιβεβαιώνεται και ουσιαστικά επιβραβεύεται από τους συμμαθητές του.

Αν όμως ο δάσκαλος προάγει τη δικαιοσύνη μέσα στην τάξη, μπορεί να καθοδηγήσει τα παιδιά να μάθουν πώς να συμβουλεύουν το παιδί που δημιουργεί το πρόβλημα και πως ένας άλλος συμμαθητής τους  έχει ανάγκη τη συμπαράστασή τους.  

Το παιδί μου σκορπάει το φόβο

Πολλές οικογένειες δέχονται παράπονα από δασκάλους και μαθητές ότι το παιδί τους παρουσιάζει επιθετική συμπεριφορά στο σχολείο και τρομοκρατεί τους υπόλοιπους μαθητές.

Ρόλος των γονέων είναι καταρχάς να μην αδιαφορήσουν θεωρώντας πως οι μαρτυρίες είναι υπερβολικές και ότι είναι κάτι που θα διορθωθεί από μόνο του. Οπωσδήποτε είναι απαραίτητη η παρέμβαση του γονέα σε μια τέτοια περίπτωση, ο οποίος θα πρέπει να προσπαθήσει, με τη βοήθεια πάντα του δασκάλου, να πλησιάσει το παιδί του και να εντοπίσει τη ρίζα του προβλήματος, όπως το αν το παιδί χρειάζεται απλά την προσοχή των άλλων γιατί ίσως στο σπίτι το παραμελούν ή πιθανόν να έχει μπλεχτεί με «κακές» παρέες ή ακόμη να έχει πολύ χαμηλή αυτοπεποίθηση και να αντλεί δύναμη προκαλώντας το φόβο στα υπόλοιπα παιδιά.

Εφόσον το πρόβλημα παραμένει και οι γονείς αισθάνονται ότι δεν μπορούν να το αντιμετωπίσουν μόνοι τους, είναι απαραίτητη η παρέμβαση κάποιου ψυχολόγου, που κανονικά οφείλει να διαθέτει κάθε σχολείο και φυσικά αυτό δεν ισχύει, ο οποίος θα μπορέσει να εντοπίσει τις αδυναμίες του παιδιού και να το βοηθήσει να αντιμετωπίσει όλα τα εσωτερικά του προβλήματα.

Το πρόβλημα όμως στη χώρα μας είναι ότι δεν μας είναι εύκολο να δεχτούμε ότι το παιδί μας χρειάζεται τη βοήθεια κάποιου ειδικού  και δυστυχώς έχουμε ακόμη ταμπού στο θέμα του ψυχολόγου, επειδή θεωρούμε ότι μια επίσκεψή μας θα καταστήσει το παιδί μας «ψυχικά άρρωστο» και θα το στιγματίσει, συγχέοντας  το επάγγελμα του με του ψυχιάτρου. Ο ρόλος του όμως πολλές φορές είναι βαρυσήμαντος και μπορεί να φέρει και πάλι την ηρεμία στο σπίτι και το σχολείο με λίγες μόνο συνεδρίες, διότι μπορεί να βοηθήσει το παιδί να διαχειρίζεται το θυμό του, να ελέγχει τα συναισθήματά του και να ξαναγίνει μέλος της ομάδας του σχολείου.

Σίγουρα μια τέτοια κατάσταση δεν είναι καθόλου εύκολη και ευχάριστη για καμία οικογένεια, όμως ο έγκαιρος εντοπισμός του προβλήματος, καθώς και των λόγων που το προκαλούν, μπορεί να λειτουργήσει θετικά στην επίλυσή του. Οφείλουμε όλοι μας να γνωρίζουμε πως το ίδιο το παιδί δεν ευθύνεται για τις παραβατικές του αντιδράσεις, αλλά όλες εκείνες οι επιρροές και τα αρνητικά μηνύματα που δέχεται καθημερινά  από το περιβάλλον του και την ίδια την κοινωνία στη οποία αναπτύσσεται.

Το χειρότερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να κατηγορήσουμε και να περιθωριοποιήσουμε ένα τέτοιο παιδί, που στην ουσία είναι δικό μας δημιούργημα, αλλά οφείλουμε να το βοηθήσουμε με όλες μας τις δυνάμεις να βρει το δρόμο του έτσι ώστε να αποφύγουμε την πλήρη αλλοτρίωση του χαρακτήρα του, που θα του στοιχίσει το μέλλον του.  

της κυρίας  Γρηγοριάδου Κωνσταντίνας

(Δασκάλας Δημ. Εκπαιδευσης)

Οταν οι έφηβοι θέλουν να παρατήσουν το σχολείο...

Η υποχρεωτική φοίτηση δημιουργεί μία σειρά σοβαρών προβλημάτων σχετικά με τους στόχους της ζωής γι 'αυτούς που δεν μπορούν ν' ανταποκριθούν στις σχολικές απαιτήσεις. Για τους καλούς μαθητές το σχολείο είναι ένα είδος γέφυρας μεταξύ του κόσμου του παιδιού και αυτού των ενηλίκων. Για τα παιδιά με δυσκολίες μάθησης, που δεν μπορούν ή δε θέλουν να μάθουν γράμματα, το σχολείο είναι ο τόπος όπου πιθανά ξεκινά η πάλι εναντίον της κοινωνίας" 
Καθηγητής S. Toby 

Οι απαιτήσεις του σχολείου σήμερα από τα παιδιά και τους εφήβους είναι πολύ μεγαλύτερες συγκριτικά με προηγούμενες γενιές. Στην ανταγωνιστική κοινωνία μας το τίμημα της αποτυχίας είναι βαρύ. Αντίθετα η καλή σχολική επίδοση του μαθητή στο σχολείο είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επαγγελματική επιτυχία στην ενήλικη ζωή και κατ' επέκταση με την κοινωνική του καταξίωση.

Συναισθηματικές διαταραχές και άρνηση για σχολική επίδοση
Η κακή απόδοση στο σχολείο είναι συνηθισμένη έκφραση της επανάστασης του εφήβου. Αρκετοί είναι οι νέοι που πιστεύουν πως η ζωή θα ήταν τέλεια αν δεν υπήρχε το σχολείο. Στη διάρκεια του μαθήματος είναι αφηρημένοι ή προσπαθούν να αποσπάσουν την προσοχή των καθηγητών, διακόπτοντας έτσι το μάθημα και ενοχλώντας άλλους πιο ευσυνείδητους μαθητές. Σπάνια παραδίδουν εργασίες, δε γράφουν καλά ή απουσιάζουν από τα διαγωνίσματα, δεν ενδιαφέρονται για καλούς βαθμούς και γενικά φαίνεται να μη νοιάζονται για τη μάθηση και να αδιαφορούν για το μέλλον τους. Ορισμένοι μαθητές που έχουν τέτοια συμπεριφορά απέναντι στο σχολείο συχνά κρύβουν ένα αίσθημα αποτυχίας. Οι αντιδράσεις τους θυμίζουν κατάθλιψη ή χαμηλή αυτοεκτίμηση που τους στερεί τα κίνητρα. Δεν έχουν πολλές απαιτήσεις από τον εαυτό τους και γι' αυτό δεν καταβάλλουν καμία προσπάθεια για να έχουν καλύτερη απόδοση στο σχολείο - παρόλο που η επιτυχία τους στο σχολείο θα ενίσχυε την αυτοπεποίθησή τους, αυτοί θεωρούν ότι δεν τους αξίζει και γι' αυτό δεν προσπαθούν να την κατακτήσουν. 

Πολλές φορές το οικογενειακό περιβάλλον ή και οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί ασκώντας κριτική και ξεστομίζοντας χαρακτηρισμούς, όπως "είσαι χαζός, τεμπέλης, κλπ", δίνουν έμφαση στις χαμηλές επιδόσεις και τον αποθαρρύνουν. Αυτή η αντιμετώπιση του καταστρέφει την αυτοπεποίθηση και δεν του δίνει κίνητρο για μεγαλύτερη προσπάθεια.

Οι καλοί μαθητές συνήθως έχουν καλή υγεία, η νοημοσύνη τους είναι μέση ή άνω του μέσου όρου και έχουν ιδιαίτερα ανεπτυγμένες κοινωνικές δεξιότητες. Έχουν καλή αυτοεικόνα, αυτοπεποίθηση και σωστή αντίληψη για την ποιότητα των σχέσεων με τους άλλους. 


Παράγοντες που επηρεάζουν την επίδοση στο σχολείο 

• Η εφηβεία ως εξελικτικό στάδιο:
  Αυτή την περίοδο οι νέοι διεκδικούν την ανεξαρτησία τους, ανακαλύπτουν την ταυτότητά τους, ορίζουν τη θέση τους στην κοινωνία, έρχονται αντιμέτωποι με τη σεξουαλικότητά τους, αρχίζουν να βάζουν στόχους και να παίρνουν σημαντικές αποφάσεις, ΄οπως ο επαγγελματικός προσανατολισμός τους - κι όλα αυτά είναι πηγές άγχους 
• Οικογενειακές υποθέσεις:
  Διαταραγμένες διαπροσωπικές σχέσεις, διαζύγιο (έρευνες έχουν δείξει ότι το διαζύγιο επηρεάζει αρνητικά την επίδοση, ειδικότερα στα παιδιά της μέσης κοινωνικής τάξης), αλλαγές στη δουλειά των γονιών που επιβάλλουν μετακινήσεις στην οικογένεια. κά 
• Το μέγεθος της οικογένειας και η σειρά γέννησης του παιδιού:
  Στις πολύτεκνες οικογένειες συχνά υπάρχει μία τάση για μεγαλύτερα προβλήματα. - Επίσης έχει παρατηρηθεί ότι τα περισσότερα πρωτότοκα παιδιά έχουν μία τάση για καλύτερη επίδοση. 
• Η κακή οικονομική κατάσταση της οικογένειας 
• Το κοινωνικό και μορφωτικό επίπεδο των γονιών 
• Η ποιότητα της σχέσης που έχει ο έφηβος με την οικογένειά του:
  Το ενδιαφέρον, η ενθάρρυνση και οι επιθυμίες των γονέων που θα πρέπει να έχουν ρεαλιστικούς στόχους και να σέβονται τις επιλογές του παιδιού τους σε σχέση με την επιλογή του επαγγέλματος έχουν αποδειχτεί κίνητρα για την επίδοση του παιδιού τους στο σχολείο. 
• Οι αυξανόμενες απαιτήσεις που ασκεί το εκπαιδευτικό σύστημα και ο όλο και μεγαλύτερος ανταγωνισμός για την εισαγωγή στα πανεπιστήμια:
  Ορισμένοι έφηβοι θεωρούν ότι το σχολείο είναι απαιτητικό και ο ανταγωνισμός μεγάλος που δεν υπάρχει λόγος ούτε να προσπαθήσουν με αποτέλεσμα να μην ενδιαφέρονται για τις απαιτήσεις του ή ακόμη και να θέλουν να το παρατήσουν. 
• Οι μαθησιακές δυσκολίες:
  Σε πολλούς μαθητές δεν έγινε έγκαιρη διάγνωση με αποτέλεσμα τα παιδιά να αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες και να μην μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του σχολείου.

Η καλή σχολική επίδοση δημιουργεί τα προσόντα που μπορεί να οδηγήσουν αργότερα στην επαγγελματική επιτυχία. Αν όμως το παιδί σας δυσκολεύεται και ιδιαίτερα αν σταματήσει το σχολείο μπορεί να συναντήσει πολλές πόρτες κλειστές στο μέλλον.


Ο έφηβος θέλει να σταματήσει το σχολείο
Πολλές μπορεί να είναι οι δικαιολογίες που θα προβάλλει ο έφηβος στην απόφασή του να σταματήσει το σχολείο. Μπορεί να μην αποδίδει, να έχει κακή σχέση με τους καθηγητές, να βαριέται, να μην ενδιαφέρεται για τη γνώση, να θέλει να εργαστεί για να αυτονομηθεί οικονομικά, κά. Για ορισμένους νέους το σχολείο είναι μία ρουτίνα που τους έχει παγιδέψει και αφήνοντάς το πιστεύουν ότι θα βρουν μία αποδοτική δουλειά που θα τους ικανοποιεί και θα τα καταφέρουν καλύτερα, ωστόσο μία τέτοια απόφαση στην πορεία φαίνεται να τους αποδυναμώνει ακόμη περισσότερο την αυτοπεποίθηση. 

Σε μία τέτοια ανακοίνωση του παιδιού οι περισσότεροι γονείς φαίνεται να τρομοκρατούνται και δεν ξέρουν πώς να το αντιμετωπίσουν. Νιώθουν σαν να γκρεμίστηκαν τα δικά τους όνειρα και πολλές ευκαιρίες να χάνονται για το παιδί τους. 


Οι συμβουλές μας για τη στάση των γονιών 

• Σε μία τέτοια περίπτωση καλό θα είναι να μιλήσετε με το παιδί σας για τις οικονομικές και κοινωνικές απαιτήσεις της ζωής. Ακόμα και αν ο έφηβος προβάλλει αντίσταση στις προτάσεις σας κάντε τον να σκεφτεί το μέλλον όχι μόνο βραχυπρόθεσμα αλλά βάζοντας και μακροπρόθεσμους στόχους. 
• Υπενθυμίστε του ότι το σχολείο είναι υποχρεωτικό , προς το παρόν "η δουλειά" του είναι αυτή και καλό θα είναι να την αντιμετωπίσει με σοβαρότητα ώστε να αξιοποιήσει αργότερα τις ευκαιρίες που θα του δοθούν. 
• Ζητήστε του να συζητήσετε τις προτάσεις του, τι λύσεις προτείνει, και ακούστε προσεκτικά και όχι επικριτικά τις απόψεις του. 
• Συζητήστε μαζί του για την επαγγελματική του κατάρτιση και για τις όποιες επαγγελματικές επιλογές έχει στο μυαλό του. Αν χρειάζεται βοήθεια επισκεφτείτε έναν ειδικό που θα τον βοηθήσει στον επαγγελματικό προσανατολισμό. 
• Ωθήστε το παιδί να μιλήσει με άλλα παιδιά που έχουν αφήσει το σχολείο, ώστε να δει και τις συνέπειες που μπορεί να έχει μία τέτοια απόφαση 
• Αντιμετωπίστε με ευαισθησία το παιδί εάν υπάρχουν μαθησιακές δυσκολίες. 
• Συζητήστε το θέμα διεξοδικά με το παιδί σας αφήνοντάς του το περιθώριο να πάρει τις αποφάσεις του. 
• Ζητήστε τη βοήθεια κάποιου ψυχολόγου εάν κρίνετε ότι το παιδί χρειάζεται ψυχολογική υποστήριξη. Πολλές φορές μία λανθάνουσα κατάθλιψη οδηγεί το παιδί σ' αυτή την απόφαση, σε μία τέτοια περίπτωση ο ψυχολόγος θα τον βοηθήσει να καταπολεμήσει την αυτοκαταστροφική του τάση και να γίνει παραγωγικός.

Όταν είναι έτοιμος είναι πολύ πιθανό να επιστρέψει στο σχολείο ή να ακολουθήσει άλλες εναλλακτικές δυνατότητες εκπαίδευσης. Προσπαθήστε να μην είστε υπερβολικοί στις αντιδράσεις σας. Αν πιέσετε υπερβολικά τον έφηβο στην προσπάθειά σας να του δώσετε κίνητρα μπορεί να πετύχετε ακριβώς το αντίθετο. Κάντε διάλογο μαζί του, δώστε του χρόνο και έχετε υπομονή για να δείτε τις αντιδράσεις του. 




της κας Ντόρας Μίνου

Εγκληματικότητα στα σχολεία: Tρόποι αντιμετώπισης

Ένα από τα πλέον ανησυχητικά φαινόμενα παγκοσμίως, είναι η εκδήλωση φαινομένων κάθε μορφής βίας και εγκληματικότητας στο σχολικό περιβάλλον, θέμα που χρήζει άμεσης αντιμετώπισης, λαμβάνοντας πάντα υπόψη την ιδιαιτερότητα του χώρου. Οι διάφορες μορφές βίας στα σχολεία, παρουσιάζονται στο δυτικό κόσμο εδώ και αρκετά χρόνια, με προεξάρχουσες ίσως τις Hνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, όπου συνεχώς έρχονται στη δημοσιότητα περιστατικά με τραγικές συνέπειες αρκετές φορές. Λιγότερα, αλλά εξίσου ανησυχητικά περιστατικά εκδηλώνονται και σε χώρες της Ευρώπης, αλλά και στη χώρα μας, για αυτό και δεν χωράει κανένας εφησυχασμός.   Μερικά από τα πιο συνηθισμένα περιστατικά που συμβαίνουν στο σχολικό περιβάλλον είναι τα παρακάτω: Η συγκρότηση ομάδων μαθητών, που καταφέρονται εναντίον συμμαθητών τους με μαθησιακές ή κινητικές δυσκολίες, με σκοπό τη μείωσή τους. Η συγκρότηση ομάδων μαθητών, που καταφέρονται εναντίον πιο αδύναμων μυϊκά συμμαθητών τους, με σκοπό την αφαίρεση χρημάτων ή περιουσιακών στοιχείων, όπως κινητά τηλέφωνα κ.λπ. Η βιντεοσκόπηση διαφόρων επεισοδίων μεταξύ μαθητών, με την παράλληλη διοχέτευση του βιντεοσκοπημένου υλικού στο διαδίκτυο. Ο εφοδιασμός των μαθητών με κινητά τηλέφωνα ιδιαίτερα μεγάλης αξίας, με σκοπό τη μείωση των υπολοίπων συμμαθητών τους, χάριν επίδειξης. Η μεταφορά όπλων από το σπίτι στο σχολείο.       Αρκετά χρόνια πριν, έχει καθιερωθεί σε ορισμένες Πολιτείες της Αμερικής η εγκατάσταση ανιχνευτών μεταλλικών αντικειμένων στις εισόδους των σχολείων, με την παράλληλη τοποθέτηση φυλάκων-security, προκειμένου να αντιμετωπίσουν την ολοένα και αυξανόμενη παραβατικότητα των μαθητών. Η διαφορετική νομοθεσία που διέπει αυτές τις Πολιτείες, με τη σχεδόν ελεύθερη κατοχή όπλων, απαιτεί και διαφορετική αντιμετώπιση από τις αρχές, η οποία αγγίζει τα όρια της καταστολής. Η κατάσταση στην Ελλάδα Στη χώρα μας, μέχρι σήμερα έχουν παρουσιαστεί φαινόμενα, όπως η συγκρότηση ομάδων μαθητών που καταφέρονται εναντίον συμμαθητών τους με λεκτική ή σωματική βία ή ακόμα και με σκοπό την κλοπή αντικειμένων τους, όπως ρούχα και κινητά τηλέφωνα. Είναι πρόσφατο άλλωστε στη μνήμη μας το περιστατικό βιασμού μιας αλλοδαπής κοπέλας στο σχολείο της στην Αμάρυνθο, πριν δύο χρόνια περίπου, όπου η ελληνική πολιτεία φάνηκε απροετοίμαστη να χειριστεί και να αντιμετωπίσει το περιστατικό. Κάθε «ειδικός» εξέφραζε την άποψή του στα κανάλια και η κακή αντιμετώπιση του συμβάντος είχε ως μοναδικό αποδέκτη το ίδιο το θύμα, με συνεχή κατατρεγμό του ίδιου και της οικογένειάς του και τον τελικό εκδιωγμό της οικογένειας με αλλαγή του τόπου κατοικίας της. Μέχρι εκδρομή με τουριστικά λεωφορεία διοργανώθηκε από διάφορες ομάδες δήθεν ενεργών πολιτών, όπου οι «εκδρομείς» από την Αθήνα, όταν έφτασαν στην Αμάρυνθο, έβαψαν με σπρέι τους τοίχους διαφόρων κτηρίων και εκδιώχθηκαν κακήν κακώς από τους κατοίκους της. Ως άμεσο μέτρο αντιμετώπισης αποφασίσθηκε από την πολιτεία η μη χρήση των κινητών στους χώρους του σχολείου, με ποινή αποβολής προς τους μαθητές. Αμέσως μετά, το υπουργείο επανήλθε με νέα ανακοίνωσή του, η οποία θέτει απαγόρευση κατοχής κινητών από μαθητές στους χώρους των σχολείων, αφήνοντας παραθυράκι για κατ' εξαίρεση κατοχή κινητού, το οποίο όμως θα είναι κλειστό. Μέτρα ανούσια, εάν σκεφτούμε την έκταση του φαινομένου της χρήσης των κινητών στα σχολεία, όταν ακόμη και δάσκαλοι την ώρα της παράδοσης απαντούν στο κινητό τους, δικαιολογούμενοι στους μαθητές. πως είναι κάτι πολύ επείγον! Η πολιτεία λοιπόν, από τη στιγμή που δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει το φαινόμενο ως σύγχρονη μορφή βίας, προχώρησε στον - ουσιαστικά - αφορισμό των κινητών τηλεφώνων, δίχως να λάβει υπόψη της τις διάφορες φωνές αντιρρήσεων που επικαλούνται λόγους ασφαλείας των παιδιών, ώστε να κατέχουν ελεύθερα οι μαθητές τα κινητά τους. Από την κατάχρηση των κινητών, η πολιτεία πέρασε στην αχρηστία, δίχως να λάβει υπόψη της ότι ενδιάμεσο στάδιο είναι η χρήση. Άραγε φρόντισε το υπουργείο να εγκατασταθούν σε κάθε σχολείο καρτοτηλέφωνα, πριν το μέτρο της απαγόρευσης κατοχής κινητών; Με το μέτρο αυτό της πολιτείας, το οποίο αφήνει παραθυράκια, δεν αποφεύγουμε ο μαθητής να έχει μαζί του το τηλέφωνο...κατ' εξαίρεση. Άρα και οι υπόλοιπες λειτουργίες του τηλεφώνου μπορούν να είναι σε ισχύ. Τα κινητά τηλέφωνα σήμερα, μόνο τηλέφωνα δεν είναι, αφού η συνεχής εξέλιξή τους τα έχει καταστήσει πολυμηχανήματα, τα οποία διαθέτουν, τηλέφωνο-κάμερα-φωτογραφική μηχανή-MP3-ραδιόφωνο-mail. Ακόμη και η εγκατάσταση ειδικού ηλεκτρονικού μηχανισμού απενεργοποίησης/ακύρωσης της λειτουργίας των κινητών στους χώρους των σχολείων, δεν είναι δυνατό να διακόψει τη λειτουργία της κάμερας που διαθέτει ένα σύγχρονο κινητό ή του MP3. Αντιμετώπιση με διαπαιδαγώγηση Η σωστότερη αντιμετώπιση των σύγχρονων μορφών βίας στο σχολικό περιβάλλον, είναι η προσπάθεια ενδυνάμωσης των σχέσεων μεταξύ της κοινότητας των καθηγητών και της κοινότητας των μαθητών, με παράλληλη ενεργοποίηση των μαθητικών συμβουλίων και των συλλόγων των καθηγητών. Η παρουσία σχολικού φύλακα κρίνεται επιβεβλημένη, όχι για να αστυνομεύει τους μαθητές, αλλά για να αποτρέπει την ανάπτυξη οποιουδήποτε εν δυνάμει κινδύνου θα ήταν δυνατό να προέλθει από εξωσχολικό παράγοντα, εις βάρος των μαθητών ή των σχολικών εγκαταστάσεων. Ως λύση προτείνεται λοιπόν κάτι που δεν έχει συμβεί μέχρι σήμερα. Η συγκέντρωση μαθητών & καθηγητών σε ώρες μη λειτουργίας του σχολείου, με σκοπό την ανάπτυξη των μεταξύ τους σχέσεων, αλλά και της λύσης προβλημάτων που δεν είναι δυνατό να συζητηθούν και να αναλυθούν τις ώρες της μάθησης. Οι μεν καθηγητές βλέπουν το σχολείο ως δουλειά, η οποία θα τους αποδώσει το απαιτούμενο για να ζήσουν εισόδημα, ξεχνώντας ορισμένες φορές την παιδαγωγική τους ιδιότητα και παρουσιάζονται στο σχολείο 10΄πριν αναλάβουν υπηρεσία και αποχωρούν αμέσως μετά τη λήξη της εργασίας τους, ορισμένοι δε μαθητές βλέπουν το σχολείο ως «κρεματόριο», μιας και κανείς από εμάς τους ενηλίκους δεν φρόντισε να τους κάνει να το αγαπήσουν και να αντιληφθούν τη χρησιμότητά του. Τα δε 15μελή συμβούλια, δραστηριοποιούνται μόνο για την ικανοποίηση αιτημάτων των μαθητών, όπως εκδρομές, καθώς και για την έναρξη και διατήρηση ή όχι καταλήψεων. Με την καθιέρωση ενημερωτικών ημερίδων μέσα στους χώρους των σχολείων, είναι πιθανό να επιτευχθεί τελικά το όποιο θετικό αποτέλεσμα για την κοινωνία μας. Αυτό όμως θα γίνει μόνο εφόσον οι σύλλογοι των καθηγητών ενεργοποιηθούν, συνεπικουρούμενοι από τις οικογένειες των μαθητών αλλά και τα 15μελή συμβούλια των μαθητών και κατορθώσουν να πλησιάσουν τη νεολαία μας, χρησιμοποιώντας τη γλώσσα της και να την ενημερώσουν για διάφορα θέματα που απασχολούν σήμερα τους νέους μας, όπως ναρκωτικά, κάπνισμα, κοινωνία, ιδιοκτησία, αγάπη για το συνάνθρωπο, σεξουαλικές σχέσεις, AIDS, διαδίκτυο. Οι εκδηλώσεις αυτές θα κατορθώσουν αρχικά να προβληματίσουν τους νέους μας και σε δεύτερο βαθμό να τους κατευθύνουν στο σωστό δρόμο. Η πρόσκληση στη διοργάνωση αυτών των ημερίδων, εξειδικευμένων ομιλητών (εγκληματολόγων - κοινωνιολόγων - ψυχολόγων κ.λπ.) αναγνωρισμένου κύρους, τους οποίους διαθέτει η πατρίδα μας, θα συνέφερε τα μέγιστα αποτελέσματα στο σκοπό της προσπάθειας αυτής. Μόνο με αυτόν τον τρόπο θα κατορθώσουμε να μάθουμε στα παιδιά μας, πως, όπου θα έχουν απαίτηση, θα πρέπει πριν να αισθάνονται και υποχρέωση!!! Το σίγουρο είναι πως η προσπάθεια διαπαιδαγώγησης των νέων θα είναι επίπονη και απαιτείται πολυετής προσπάθεια προς αυτήν την κατεύθυνση, η οποία θα πρέπει να αρχίζει από τις τάξεις του δημοτικού και να συνεχίζεται μέχρι το λύκειο. Τα αποτελέσματα των προσπαθειών μας αυτών, δε, θα τα δούμε έπειτα από πολλά χρόνια. Αξίζει όμως η προσπάθεια αυτή σε σχέση με το αποτέλεσμα που θα πάρουμε, έστω και μετά από πολλά χρόνια. Η οποιαδήποτε αντιμετώπιση της σχολικής βίας με τη μέθοδο της καταστολής, είναι καταδικασμένη να αποτύχει από τη στιγμή που οι νέοι δεν είναι ενημερωμένοι ακόμη και για τα πιο απλά πράγματα, όπως για τον πόνο που μπορούν να προκαλέσουν σε ένα συμμαθητή τους, αλλά τελικά και στον ίδιο τον εαυτό τους, εάν κάποια στιγμή συναισθανθούν το κακό που έχουν προκαλέσει. Η καταστολή θα πρέπει να είναι το τελευταίο μέσο συμμόρφωσης ενάντια στην παραβατικότητα των νέων μας. Τα παιδιά μας σήμερα είναι πανέξυπνα και δικαίως θέλουν να ξέρουν από πριν, γιατί πρέπει να κάνουν ό,τι τους ζητούμε, ζητώντας μας πλήρη αιτιολόγηση. Είναι απόλυτα φυσιολογική η αντίδραση των νέων μας στην επιβολή των όποιων κανόνων προσπαθούμε να τους επιβάλουμε, από τη στιγμή που κανείς από εμάς δεν έχει φροντίσει από πριν να τους ενημερώσει γιατί πρέπει να το κάνουν αυτό. Τα παιδιά μας είναι το μέλλον της πατρίδας μας και πρέπει να ασχοληθούμε μαζί τους και να τα περιβάλουμε με αγάπη και ζεστασιά και πριν από όλα, να τα «ακούσουμε» σε όσα θέλουν να μας πούνε. Γράφει ο/η ΚΩΣΤΑΣ ΚΡΙΘΑΡΑΚΗΣ

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

Πόσο σημαντική είναι η στάση/συμπεριφορά των γονέων κατά τη διάρκεια των σχολικών εξετάσεων; Είναι καθοριστικής σημασίας και γιατί;

Η στάση των γονέων απέναντι σε ένα παιδί που βρίσκεται σε περίοδο σχολικών εξετάσεων, αν και δεν είναι ο μοναδικός καθοριστικός παράγοντας επιτυχίας ή αποτυχίας για τις σχολικές εξετάσεις, δεν παύει όμως να παίζει ένα σημαντικό ρόλο. Κατ’αρχήν, οι γονείς έχουν, ή τουλάχιστον οφείλουν να έχουν, τον πρώτο λόγο όσον αφορά την κατάσταση που επικρατεί μέσα στο σπίτι και τις σχετικές οριοθετήσεις, όπως, για παράδειγμα, το αν θα υπάρχουν θόρυβοι που αποσπούν την προσοχή του παιδιού, το αν θα υπάρχει ένα περιβάλλον ηρεμίας, το αν θα υπάρχει φαγητό και θα τηρούνται και οι υπόλοιπες απαραίτητες συνθήκες ήρεμης διαβίωσης. Ένας γονιός θα οριοθετήσει τις ώρες που παίζει, για παράδειγμα, η τηλεόραση, ή τις ώρες που επιτρέπονται επισκέψεις στο σπίτι, ακόμα κι αν αυτές είναι από συγγενείς και άλλα προσφιλή στην οικογένεια άτομα. Αν οι γονείς έχουν μεταξύ τους εντάσεις απορρέουσες από το παιδί ή άσχετες με αυτό είναι δική τους ευθύνη να τις διαχειριστούν με έναν τρόπο που δεν θα αναστατώσει το παιδί και συνεπώς δεν θα αποσπάσει την προσοχή του από το διάβασμα.

Σαφώς βέβαια οι γονείς πρέπει να είναι επίσης ευαισθητοποιημένοι στις πιο συγκεκριμένες ανάγκες του παιδιού τους, εκπαιδευτικές και μη, αλλά και συντονισμένοι με τις δυνατότητές του. Αν δηλαδή ένας γονιός έχει υπέρμετρες προσδοκίες για το αποτέλεσμα τον εξετάσεων σε σχέση με τις αντικειμενικές δυνατότητες του παιδιού του, τότε το πιθανότερο είναι να αγχώσει το παιδί, να του δημιουργήσει ανασφάλεια και να το ωθήσει να ταυτίσει τον εαυτό του με το αποτέλεσμα των εξετάσεων. Ότι δηλαδή, εφόσον ένα παιδί δεν τα πήγε καλά, για παράδειγμα, να αισθάνεται ότι δεν είναι άξιο, δεν είναι αγαπητό γι’αυτό που είναι και ότι δεν έχει αξία. Αν βέβαια το παιδί έχει δυνατότητες αλλά δεν τις θέτει σε ισχύ, τότε καλό είναι οι γονείς να αναρωτηθούν αλλά και να συζητήσουν με το παιδί τους για το ποιοί είναι οι λόγοι που λειτουργούν σαν τροχοπέδι στην πρόοδο του παιδιού.

Πότε η συμπεριφορά των γονέων δεν βοηθά το παιδί; Τι πρέπει να αποφεύγουν οι γονείς;

Η υπερβολική πίεση, οι μη ρεαλιστικές προσδοκίες, η έλλειψη πλαισίου, προγράμματος και οριοθετήσεων στην καθημερινότητα, οι ενδοοικογενειακές εντάσεις, όλα αυτά είναι ικανοί λόγοι να προκαλέσουν αναστάτωση στο παιδί και στο περιβάλλον του, τέτοια ώστε να μην μπορέσει να αποδώσει το καλύτερό του στις εξετάσεις. Επίσης, ουδέποτε βοήθησε κανένα παιδί η σύγκριση με άλλα και η πίεση να υπερβεί τον εαυτό του. Σίγουρα θα πρέπει να υπάρχουν ευχάριστα διαλλείματα γιατί η υπερβολή της κλεισούρας που περνούν κάποια παιδιά κατά τη διάρκεια εξετάσεων δεν δίνει τη δυνατότητα μιας απαραίτητης για τον εγκέφαλο ξεκούρασης και υγιούς ενασχόλησης και με διαφορετικά αντικείμενα. Σίγουρα υπάρχουν παιδιά που είναι στον χαρακτήρα τους πιο ατίθασα ή πιο «δύσκολα» από κάποια άλλα, πάντως οι γονείς οφείλουν να αναγνωρίζουν τη δική τους συμμετοχή στη δημιουργία του χαρακτήρα του παιδιού, όχι με σκοπό την αυτοκατηγορία, αλλά την αυτοβελτίωση. Τέλος, η σύμπλευση των γονιών είναι τεράστιας σημασίας γενικότερα για την διαπαιδαγώγηση των παιδιών, πόσο μάλλον για μια περίοδο εξετάσεων. Οι γονείς καλό είναι να έχουν μια ενιαία «γραμμή» απέναντι στα παιδιά τους και την οποιαδήποτε διαφορά τους να την λύνουν και να την διευθετούν κατ’ιδίαν. Έτσι το παιδί να μην αισθάνεται ότι μπορεί να χειραγωγήσει τους γονείς βασιζόμενο στις μεταξύ τους διαφορές και στην αδυναμία τους να χαράξουν κοινή πορεία.

Είναι σημαντικό να υποστηρίζεται ψυχολογικά και να ενθαρρύνεται ο μαθητής;

Όπως με όλους τους ανθρώπους, ανεξαρτήτως ηλικίας, που βρίσκονται αντιμέτωποι με σημαντικά γεγονότα είναι πολύ σηματνικό να δέχονται στήριξη και ενθάρρυνση και τα παιδιά και δει δε σε περίοδο εξετάσεων. Τα ανασφαλή παιδιά ενδεχομένως να χρειαστούν μια μεγαλύτερη βοήθεια. Ο κάθε γονιός συνήθως γνωρίζει ποιές είναι οι αδυναμίες του παιδιού του και σε ποιά σημεία χρειάζεται παραπάνω στήριξη, κι αν δεν τα γνωρίζει, καλό είναι να αρχίσει να παρατηρεί περισσότερο το παιδί του και να επικοινωνεί καλύτερα μαζί του.

Πώς πρέπει να αντιμετωπίζεται από τους γονείς ένα ενδεχόμενο απρόοπτο γεγονός (π.χ. θάνατος, οικονομικό πρόβλημα, οικογενειακό πρόβλημα κτλ) κατά τη διάρκεια των μαθητικών εξετάσεων;

Τα απρόοπτα γεγονότα είναι μέσα στη ζωή και δυστυχώς δεν επιλέγουμε την χρονική στιγμή που θα διαβούν το κατώφλι της οικογενειάς μας. Το αν και σε ποιό βαθμό πρέπει ένα παιδί να ενημερώνεται για ένα απρόοπτο γεγονός εξαρτάται από τη φύση του, τη σχέση του παιδιού με αυτό το γεγονός, την πιθανή ή μη συμμετοχή του κ.λπ. Αν, για παράδειγμα, ένα οικονομικό πρόβλημα είναι σχετικά διαχειρίσιμο από τους γονείς ή αν, εν πάσει περιπτώσει, το να ενημερώσουν το παιδί τους γι’αυτό μετά τις εξετάσεις και όχι πριν δεν επιφέρει καμία αλλαγή και διαφορά στα πράγματα, ίσως και να ήταν φρόνιμο να μην φορτωθεί το παιδί ένα τέτοιο άγχος. Αν όμως η γιαγιά είναι στο νοσοκομείο με κάποια θανατηφόρα ασθένεια, το να προφυλάξουμε το παιδί από μια τέτοια αλήθεια είναι μάλλον μη ρεαλιστικό και σκληρό, αλλά και δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες της πραγματικότητας. Καμία σχολική εξέταση δεν είναι σηματνικότερη από μια ασθένεια ή ένα πένθος και την ευκαιρία του παιδιού να συμμετάσχει σε αυτό το γεγονός με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Εξάλλου, αυτή είναι η ζωή και ένα τέτοιο γεγονός σε περίοδο εξετάσεων αντικαθρεπτίζει μόνο την πραγματικότητα. Δεν είναι δυνατόν να προφυλασσόμαστε από τέτοια γεγονότα, άρα δεν χρειάζεται να δίνουμε στο παιδί μας την ψευδή αίσθηση ότι μπορούμε να προφυλαχθούμε. Εξάλλου, το συναισθηματικό κόστος της αποχής του παιδιού από ένα τέτοιο γεγονός για χάρη των εξετάσεων μπορεί να είναι από σηματνικό έως ανυπολόγιστο!

Ποιες πρακτικές συμβουλές θα δίνατε στους γονείς, που και αυτοί περνούν μια περίοδο άγχους;

Θα συμβούλευα τους γονείς να κρατούν μια αντικειμενική στάση απέναντι στα πράγματα ώστε αυτό να ποτίζεται σαν στάση ζωής και στα παιδιά. Οι εκάστοτε εξετάσεις είναι ναι μεν σημαντικές, ποτέ όμως δεν είναι το «α» και το «ω» στη ζωή ενός παιδιού και δεν είναι υγιές να ανιτμετωπίζονται ως κάτι τέτοιο. Το άγχος, σε όψιμα επίπεδα μπορεί να ωθήσει το άτομο να γίνει παραγογικότερο, το υπέρμετρο άγχος όμως έχει τα εντελώς αντίθετα αποτελέσματα και συνεισφέρει και στην ανάπτυξη απειλών για την σωματική και την ψυχική υγεία. Κανείς, ανάλογα και με τις προσωπικές του ιδιαιτερότητες, οφείλει να σταθμίζει τις καταστάσεις στα σωστά τους μεγέθη και να περιορίζει ένα άγχος ανόφελο και καταστροφικό όχι μόνο για το παιδί του αλλά και για τον ίδιο του τον εαυτό.

Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπεύτριας Σοφίας Χατζηδημητρίου